Đảng Lao động vừa chính thức gia nhập cuộc đua chính sách năng lượng mặt trời trước thềm bầu cử khi công bố các khoản trợ cấp và hai gói vay mới, nhằm xóa bỏ rào cản về chi phí lắp đặt ban đầu cho người dân.
Gói chính sách mang tên SolarSaver của Đảng Lao động có nhiều điểm tương đồng với kế hoạch mà Đảng Quốc gia đã công bố trước đó. Cả hai đảng đều đề xuất một chương trình cho vay mới được bảo đảm bằng chính bất động sản của người đăng ký.
Lãnh đạo Đảng Lao động Chris Hipkins. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldHai mô hình vay vốn linh hoạt
Tương tự như Đảng Quốc gia, Chương trình Hỗ trợ Người đóng thuế đất của Đảng Lao động sẽ cung cấp các khoản vay dài hạn với lãi suất thấp và được hoàn trả dần thông qua tiền thuế đất định kỳ. Đây là mô hình mà Hiệp hội Chính quyền Địa phương New Zealand và tổ chức Rewiring Aotearoa đã liên tục kêu gọi thiết lập.
Bên cạnh đó, Đảng Lao động còn đề xuất thêm một phương án khác: người dân có thể vay vốn thông qua các công ty phân phối điện. Khoản vay này sẽ được Chính phủ bảo lãnh và hoàn trả trực tiếp qua hóa đơn tiền điện hàng tháng.
Trợ cấp hướng đến người nghèo và người thuê nhà
Gói SolarSaver cũng bao gồm:
• Trợ cấp kích cầu 3.000 NZD cho các gia đình có thu nhập thấp và trung bình.
• Quỹ pin lưu trữ cộng đồng để giúp các khu dân cư tích trữ năng lượng và chia sẻ tiền điện tiết kiệm được.
• Hỗ trợ người thuê nhà tiếp cận khoản trợ cấp 3.000 NZD để mua các thiết bị điện mặt trời cắm tường. Đảng Lao động cam kết sẽ sửa đổi các quy định pháp lý để loại hình này trở nên phổ biến hơn.
Bà Megan Woods, Người phát ngôn về Năng lượng của Đảng Lao động, phát biểu tại Te Atatū (Auckland):
"Hiện tại, có tới 4/5 hộ gia đình không thể tiếp cận nguồn vốn ngân hàng để lắp đặt điện mặt trời. Nguyên nhân có thể do số tiền trả góp hàng tháng quá cao, hoặc do chủ nhà không có đủ vốn chủ sở hữu trong bất động sản của họ. Riêng người đi thuê nhà thì hoàn toàn nằm ngoài cuộc chơi với các gói hỗ trợ hiện nay."
Bà Woods kỳ vọng toàn bộ chính sách này sẽ đi vào hoạt động trong vòng 12 tháng sau khi nhậm chức, đồng thời thúc đẩy tạo việc làm mới cho thị trường. Khi được hỏi về tính khả thi của ngân sách 160 triệu NZD trong 4 năm, bà khẳng định: "Chúng tôi đã tính toán chính xác, không có gì phức tạp ở đây cả." Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng việc hợp pháp hóa hệ thống điện mặt trời dạng cắm (hiện đang bị cấm tại New Zealand) sẽ là bước đi pháp lý bắt buộc đầu tiên.
Bà Megan Woods (trái) và ông Chris Hipkins tại buổi công bố chính sách. Ảnh: RNZ / Tu NatanahiraThách thức lớn từ cuộc khủng hoảng thiếu thợ điện
Thủ tướng Chris Hipkins tuyên bố chính sách của Đảng Lao động "toàn diện hơn nhiều" so với đối thủ. Dù tự tin có thể hoàn thành các thay đổi về mặt pháp lý trong vòng một năm, ông thừa nhận lực lượng lao động mới là nút thắt lớn nhất. Do đó, Đảng Lao động sẽ tập trung vào việc đào tạo cấp tốc thông qua hệ thống chứng chỉ ngắn hạn.
Bà Alexandra Vranyc-Wheeler, Giám đốc điều hành Hiệp hội Master Electricians, đồng tình với lo ngại này. Bà cho biết New Zealand hiện đang thiếu hụt khoảng 6.000 thợ điện và cần thêm từ 2.200 đến 2.500 thợ mỗi năm để đáp ứng nhu cầu. "Nếu chính sách kích cầu mà không hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, chúng ta sẽ tự tạo ra nút thắt cổ chai, gây chậm trễ và rủi ro về an toàn," bà nhấn mạnh.
Phản ứng trái chiều từ các bên
Ông Mike Casey, Giám đốc điều hành Rewiring Aotearoa, bày tỏ sự vui mừng trước động thái của cả hai đảng lớn nhưng thúc giục chính phủ liên minh hiện tại nên hành động ngay lập tức thay vì chờ đợi sau bầu cử.
Ngược lại, Bộ trưởng Năng lượng đương nhiệm Simeon Brown (Đảng Quốc gia) chỉ trích gói chính sách của Đảng Lao động là "sao chép của Đảng Quốc gia nhưng với mức giá đắt đỏ hơn cho người đóng thuế" từ kế hoạch Quỹ Năng lượng Gia đình trị giá 7 triệu NZD của họ. Ông cho rằng gói 160 triệu NZD này gây lãng phí tiền thuế và cảnh báo nó có thể đe dọa an ninh năng lượng quốc gia.
Trong khi đó, ông Simon Court (Đảng ACT) cho rằng chính sách này không thực tế vì các ngân hàng đã có gói vay không lãi suất cho điện mặt trời, và pin mặt trời áp mái không thể giải quyết triệt để nhu cầu năng lượng lớn của các nhà máy công nghiệp như hệ thống khí đốt.
Mặc dù vậy, các chuyên gia năng lượng phản bác rằng việc tăng lượng điện mặt trời hộ gia đình sẽ giảm tải cho lưới điện quốc gia, từ đó gián tiếp giảm thiểu rủi ro thiếu điện trong các năm khô hạn.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang