Triệu chứng rất quen thuộc – rát họng, nghẹt mũi, đau đầu – nhưng liệu đó là cảm lạnh, cúm hay Covid-19?
Vì nhiều loại virus gây cảm lạnh và cúm có các triệu chứng tương tự nhau, rất khó để phân biệt bạn đang mắc loại virus nào. Ảnh / 123rfCúm A đang bùng phát mạnh mẽ trên khắp New Zealand trong mùa đông năm nay. Theo bà Hannah Cooper, bác sĩ y tế công cộng thuộc Viện Khoa học Y tế Công cộng và Pháp y New Zealand (PHF Science), tuần kết thúc vào ngày 16/8 là thời điểm "đặc biệt tồi tệ" đối với các bệnh đường hô hấp.
Tất cả các chỉ số đo lường đều tăng so with tuần trước đó. Tỷ lệ nhập viện do nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng (SARI) trong tuần qua đạt mức cao nhất tính từ năm 2012, trong đó cúm là nguyên nhân chính.
Theo PHF Science, có 31 đợt bùng phát bệnh đường hô hấp được ghi nhận trong tuần kết thúc ngày 16/8, bao gồm 21 ổ dịch tại các cơ sở chăm sóc người cao tuổi và 10 ổ dịch tại các trường học, cơ sở chăm sóc trẻ em. Tỷ lệ nhập viện do SARI tại khu vực Auckland đã bước vào "mức hoạt động rất cao" lần đầu tiên trong năm nay. Trái lại, tỷ lệ nhập viện do Covid-19 vẫn ở mức thấp và ổn định.
Các ca bệnh cúm được ghi nhận bao gồm virus cúm B và cúm A (chủng H1 và H3). Trong đó, biến thể mới của cúm A H3 thuộc phân nhánh K (subclade K) – được nickname là "super-K" – đang gây chú ý. Xuất hiện tại New Zealand từ đầu năm, biến thể này có khả năng lây lan nhanh và nguy cơ gây bệnh nặng cao, đặc biệt ở người cao tuổi. Dù cần xét nghiệm chuyên sâu để xác định, bác sĩ Cooper cho rằng biến thể này nhiều khả năng là động lực chính thúc đẩy làn sóng cúm hiện tại.
Triệu chứng, cách điều trị và khi nào cần khám bác sĩ
Các triệu chứng cúm A bao gồm: ho, đau họng, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi, sốt, ớn lạnh, đau đầu, buồn nôn, nôn, tiêu chảy và đau mỏi cơ thể.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh cúm vì đây là nhiễm trùng do virus, kháng sinh không có tác dụng. Với hầu hết mọi người, nghỉ ngơi tại nhà, uống nhiều nước, xông hơi giảm nghẹt mũi hoặc dùng Paracetamol là đủ để hồi phục.
Cơ quan Y tế New Zealand khuyến cáo nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu triệu chứng không cải thiện sau vài ngày, hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch. Do số ca mắc tăng cao, Hội Bác sĩ Gia đình Hoàng gia New Zealand đề xuất các phòng khám áp dụng biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn như phân loại qua điện thoại và tách biệt bệnh nhân có triệu chứng hô hấp. Người bệnh nên gọi điện trước khi đến khám trực tiếp.
Tin vui là vaccine cúm năm nay có độ tương thích tốt với phân nhánh K cũng như các chủng cúm khác. Bác sĩ Cooper nhấn mạnh vaccine vẫn là giải pháp bảo vệ tốt nhất, giúp giảm nguy cơ bệnh chuyển nặng ở nhóm người có bệnh lý nền hoặc tuổi tác cao. Việc ở nhà khi bị ốm cũng là cách tốt nhất để ngăn chặn virus lây lan.
Các loại virus khác đang lưu hành
Bên cạnh cúm A, các loại virus khác như virus hợp bào hô hấp (RSV) và rhinovirus (gây cảm lạnh thông thường) cũng đang gia tăng. RSV đạt đỉnh vào cuối tháng 7 nhưng vẫn còn phổ biến, là yếu tố đóng góp lớn thứ hai sau cúm.
Ngược lại, Covid-19 ghi nhận tác động hạn chế hơn trong mùa đông năm nay, sau khi đã trải qua đợt đỉnh điểm vào mùa hè và mùa thu. Tỷ lệ nhập viện và dữ liệu giám sát nước thải đều duy trì ở mức thấp.
Thời tiết lạnh ẩm mùa đông tạo điều kiện thuận lợi cho virus cúm phát tán. Việc người dân dành nhiều thời gian sinh hoạt trong không gian kín, thiếu thông thoáng cũng làm tăng tần suất tiếp xúc và lây nhiễm.
Cách phân biệt các loại virus
Nhà dịch tễ học Michael Baker cho biết việc phân biệt cảm lạnh, cúm hay các virus khác thường khó khăn do triệu chứng chồng chéo (ho, đau họng, nghẹt mũi). Tuy nhiên, Covid-19 có dấu hiệu đặc trưng hơn là tình trạng sương mù não cùng việc mất vị giác, khứu giác.
• Cảm lạnh: Điều trị bằng nghỉ ngơi, uống đủ nước và dùng thuốc giảm đau không kê đơn. Phòng ngừa bằng cách rửa tay thường xuyên, không dùng chung đồ ăn thức uống, giữ nhà cửa ấm áp, ngủ đủ giấc và ăn uống lành mạnh.
• RSV: Nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, người già, người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh tim, phổi. Cần đi khám ngay nếu có dấu hiệu thở nông, thở nhanh.
• Covid-19: Hầu hết tự phục hồi tại nhà, nhóm nguy cơ cao có thể tiếp cận thuốc kháng virus để giảm nguy cơ nhập viện.
Biện pháp phòng ngừa chủ động
• Tiêm chủng: Đã có vaccine phòng cúm và Covid-19. Vaccine RSV hiện đang được nghiên cứu thử nghiệm tại New Zealand.
• Xét nghiệm nhanh: Hiện có kit xét nghiệm nhanh (RAT) 4 trong 1 tại các nhà thuốc, cho phép phát hiện đồng thời cúm A, cúm B, RSV và Covid-19.
• Thông gió: Mở cửa sổ, tạo độ thông thoáng cho phòng học, văn phòng hay phương tiện công cộng giúp giảm nồng độ virus trong không khí.
• Đeo khẩu trang: Khẩu trang chuẩn N95 có khả năng ngăn giọt bắn và giọt mịn hiệu quả đối với tất cả các loại virus hô hấp.
Theo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang