Theo giới phân tích thị trường, người tiêu dùng đang ngày càng kiệt sức khi các công ty điện lực công báo khoản lợi nhuận kỷ lục hàng tỷ NZD, trong khi hóa đơn tiền điện sinh hoạt của các hộ gia đình liên tục leo dốc.
Mercury và Contact gần đây đều công bố lợi nhuận ròng đạt mức kỷ lục. (Nguồn ảnh: RNZ)Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp năng lượng cho rằng họ cần duy trì lợi nhuận cao để tái đầu tư vào hệ thống phát điện. Mới đây, Mercury ghi nhận lợi nhuận ròng sau thuế đạt 321 triệu NZD cùng lợi nhuận hoạt động vượt mốc 1 tỷ NZD trong năm tài chính vừa qua. Contact Energy cũng công bố lợi nhuận ròng kỷ lục 423 triệu NZD và lợi nhuận hoạt động 1,011 tỷ NZD. Hai "ông lớn" Meridian và Genesis dự kiến sẽ công bố kết quả kinh doanh vào tuần tới.
Khảo sát từ Electric Kiwi và 2Degrees cho thấy khoảng 20% người dân ủng hộ mạnh mẽ việc tách biệt mô hình kết hợp sản xuất - bán lẻ của các tập đoàn điện lực, và 1/3 số người được hỏi ủng hộ một phần giải pháp này. Chỉ dưới 10% phản đối ý tưởng trên.
Tách biệt cấu trúc nghĩa là chia rẽ mảng sản xuất điện khỏi mảng bán lẻ. Các đối thủ cạnh tranh cho rằng mô hình tích hợp hiện tại tạo ra lợi thế không bình đẳng cho các đại gia năng lượng. Nhằm xoa dịu thị trường, Cơ quan Quản lý Điện lực tháng trước đã ban hành quy định mới, buộc các gentailer phải cung cấp hợp đồng bảo hiểm rủi ro bình đẳng cho mọi bên mua, không được ưu ái bộ phận bán lẻ của chính mình.
Bà Huia Burt, Giám đốc Điều hành Electric Kiwi, nhận định khảo sát phản ánh thực tế rằng thị trường năng lượng đang không hoạt động vì lợi ích của người tiêu dùng: "Khủng hoảng chi phí sinh hoạt vẫn diễn biến phức tạp và giá điện đóng góp một phần lớn vào lạm phát. Người dân chứng kiến hóa đơn tiền điện tăng tới 20% so với trước và họ muốn thấy sự thay đổi thực sự."
Giá điện trung bình đã tăng 12% vào năm ngoái và tiếp tục nhảy vọt 8% vào tháng 4 năm nay. Bà Burt cho rằng việc các công ty lấy lý do "đầu tư nguồn điện mới" để bào chữa cho lợi nhuận khủng là chưa thuyết phục: "Phần lớn lợi nhuận vẫn đến từ việc đặt giá cao trên các tài sản đã khấu hao hết. Giá bán sỉ neo cao mới là yếu tố cốt lõi giúp các gentailer tăng trưởng lợi nhuận."
Ông Jon Duffy, Giám đốc Điều hành Consumer NZ, nhấn mạnh điện lực là ngành duy nhất có mức độ hài lòng của khách hàng không hề cải thiện. Ông cảnh báo 55% người tiêu dùng sẵn sàng bỏ phiếu dựa trên các chính sách năng lượng, biến đây thành bài toán chính trị nghiêm trọng nếu chính phủ không giải quyết tận gốc vấn đề.
Ông Jon Duffy cho biết Consumer NZ muốn chấm dứt sự thống trị của các tập đoàn sản xuất - bán lẻ điện. (Ảnh: Jon Duffy)Đại diện Contact Energy phản bác rằng đơn vị đã đầu tư hơn 2,4 tỷ NZD vào năng lượng tái tạo trong 5 năm qua và vừa hoàn tất thương vụ thâu tóm Manawa Energy trị giá 2 tỷ NZD nhằm tăng nguồn cung và hạ giá thành. Bà Bridget Abernethy, Giám đốc Điều hành ERGANZ, cũng khẳng định các đợt đánh giá độc lập gần đây cho thấy việc chia rẽ mô hình gentailer không giúp giảm giá điện hay tăng độ tin cậy của hệ thống.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang