Lời hứa về một cuộc sống tốt đẹp hơn tại Úc đã thu hút nhiều người dân New Zealand băng qua biển Tasman trong những năm gần đây. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng làn sóng này có thể sắp quay đầu.
Bài viết của Susan Edmunds từ RNZ
Khi nền kinh tế hạ nhiệt sau thời kỳ bùng nổ hậu Covid, số lượng người New Zealand di cư sang Úc đã gia tăng.
Đã có lượng di cư thuần là 28.500 người sang Úc trong năm tính đến tháng 12 năm ngoái, thấp hơn con số 31.100 người vào năm 2024 nhưng cao hơn nhiều so với mức 3.000 người mỗi năm giai đoạn 2014 đến 2019.
Mức kỷ lục từng ghi nhận là mất đi 43.700 người trong năm tính đến tháng 3 năm 2012.
Chuyên gia kinh tế trưởng Shamubeel Eaqub của Simplicity cho biết người dân bị hấp dẫn bởi nước Úc vì quốc gia này giàu có hơn và liên tục duy trì đà phát triển vượt trội so với New Zealand trong 40 năm qua.
GDP bình quân đầu người của Úc bắt đầu nới rộng khoảng cách với New Zealand từ những năm 1970 và hiện ở mức cao hơn đáng kể.
Chuyên gia Eaqub giải thích điều này một phần nhờ giá hàng hóa cùng điều kiện thương mại thuận lợi hơn, nhưng ngành khai khoáng không phải là yếu tố duy nhất. Người dân New Zealand đang có thu nhập bình quân thấp hơn nhưng lại phải chi trả nhiều hơn cho nhà ở.
Dẫu vậy, ông chỉ ra rằng tỷ lệ giá nhà và tiền thuê nhà so với GDP bình quân đầu người tại New Zealand tuy duy trì ở mức cao trong thời gian dài nhưng hiện đã bắt đầu thu hẹp khoảng cách với Úc.
"Thị trường nhà ở tại New Zealand trong một thời gian dài đã rất đắt đỏ và vượt quá khả năng chi trả, xét cả về giá mua lẫn giá thuê... Chúng tôi phải dành phần lớn thu nhập cho chỗ ở so với người dân tại Úc, dù các chi phí khác tương đương.
Tình hình của chúng tôi đã cải thiện một chút, trong khi của họ lại trở nên tồi tệ hơn nhiều."
Ông Eaqub nhận định sự chững lại hiện tại của thị trường nhà ở Úc có thể thay đổi bức toàn cảnh, song New Zealand đã có những bước tiến rõ rệt hơn trong các thảo luận chính sách công về nhà ở những năm gần đây so với nước bạn.
"Tôi không khẳng định chúng tôi hoàn hảo, nhưng tôi tin góc nhìn ở đây đã trưởng thành hơn nhiều so với bên kia."
Ông nói thêm nền kinh tế Úc cũng đang gặp những bất lợi cùng tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, điều này có thể làm nản lòng những ai có ý định chuyển đến nếu quyền lợi an sinh xã hội của họ bị hạn chế. Nước Úc hiện cũng áp dụng mức lãi suất ngân hàng trung ương cao hơn trong khi tỷ lệ lạm phát tương đương.
Chuyên gia kinh tế trưởng Mike Jones của ngân hàng BNZ đồng tình rằng đang xuất hiện các dấu hiệu cho thấy "một số tương quan kinh tế bắt đầu dịch chuyển có lợi hơn cho New Zealand".
"Điều này nhiều khả năng xuất phát từ phía Úc khi nền kinh tế của họ tăng trưởng chậm lại. Chi tiêu tiêu dùng tại đó đang bước vào giai đoạn trầm lắng cùng với giá nhà giảm và nguy cơ gia tăng tỷ lệ thất nghiệp.
"Đơn cử như lượng tin tuyển dụng tại New Zealand đã có dấu hiệu nhích tăng, trái ngược với xu hướng đi ngang hoặc giảm tại Úc. Đây thường là tín hiệu dự báo khoảng cách lớn về tỷ lệ thất nghiệp giữa hai nước sắp sửa thu hẹp.
Sự dịch chuyển âm thầm trên thị trường lao động chính là một trong những lý do cốt lõi khiến làn sóng người rời New Zealand sang Úc có phần hạ nhiệt."
Ông lưu ý đây nên được nhìn nhận là sự rượt đuổi của New Zealand hơn là việc vượt mặt đối thủ.
"Nền kinh tế Úc xuất phát từ vị thế mạnh mẽ hơn rõ rệt trên hầu hết mọi lĩnh vực.
Các dự báo của chúng tôi cho thấy tăng trưởng của New Zealand sẽ bắt kịp và có thể vượt Úc trong 12 đến 18 tháng tới, nhưng sẽ mất thêm khá nhiều thời gian để tỷ lệ thất nghiệp của New Zealand giảm xuống mức 4,5% đến 4,9% như tại Úc."
Chuyên gia kinh tế cấp cao Miles Workman từ ngân hàng ANZ nhận định hai nền kinh tế đã đi theo những quỹ đạo riêng biệt trong một khoảng thời gian, và New Zealand trải qua chu kỳ "bùng nổ rồi suy thoái" hậu Covid rõ nét hơn Úc.
"Tình trạng này có thể sẽ còn tiếp diễn khi New Zealand bắt đầu từ một vị thế yếu hơn Úc về đà kinh tế, đồng nghĩa với việc rào cản để đạt đà tăng trưởng tại New Zealand sẽ thấp hơn một chút.
Vị thế xuất phát điểm của thị trường nhà ở tại hai nước cũng diễn ra theo kịch bản tương tự.
Sự chênh lệch về tỷ lệ thất nghiệp giữa Úc và New Zealand giúp giải thích chu kỳ di cư qua lại trên biển Tasman.
Các dự báo của chúng tôi cho thấy khoảng cách này sẽ thu hẹp từ cuối năm nay, qua đó giảm bớt động lực di cư thuần túy vì lý do việc làm theo chu kỳ.
Tuy nhiên, sẽ cần nhiều hơn vài năm biến động chu kỳ kinh tế để san bằng sự chênh lệch thu nhập mang tính cấu trúc giữa hai quốc gia.
Ngay cả khi kinh tế New Zealand tăng trưởng vượt trội hơn Úc trong một giai đoạn, lao động có tay nghề vẫn có thể kiếm được mức lương cao hơn đáng kể tại Úc cho cùng một công việc.
Thị trường lao động của Úc cũng rộng lớn hơn, sở hữu nhiều thành phố lớn, ngành nghề và cơ hội phát triển sự nghiệp để lựa chọn."
Ông cho rằng New Zealand có thể bắt đầu trở nên hấp dẫn hơn trong thời gian tới nhờ phục hồi từ mức nền thấp.
"Để thu hẹp khoảng cách với Úc theo hướng bền vững hơn, New Zealand cần đạt được mức tăng trưởng năng suất mạnh mẽ trong dài hạn, vốn là yếu tố cốt lõi thúc đẩy thu nhập. Một sự phục hồi theo chu kỳ đơn thuần là chưa đủ."
Chuyên gia kinh tế cấp cao Satish Ranchhod của Westpac năm ngoái từng nhận định tăng trưởng kinh tế của New Zealand nhiều khả năng sẽ vượt qua nước Úc.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang