Tỷ lệ mắc hội chứng tự kỷ tại New Zealand đã tăng hơn ba lần trong 15 năm qua, với số lượng chẩn đoán tiếp tục gia tăng ở cả trẻ em lẫn người trưởng thành. Thực trạng này buộc các nhà nghiên cứu phải đưa ra cảnh báo khẩn cấp, yêu cầu ngành y tế và dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật của quốc gia này nhanh chóng chuẩn bị nguồn lực để đáp ứng nhu cầu dự báo sẽ tiếp tục bùng nổ.
Ảnh tư liệu. (Nguồn: istock.com)Kết quả trên được rút ra từ nghiên cứu của Khoa Y, Đại học Otago, trong đó khẳng định chưa có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy đà tăng này sẽ chững lại.
Phó Giáo sư Ben Beaglehole, công tác tại Khoa Y học Tâm lý thuộc Đại học Otago, là người dẫn đầu đề tài nghiên cứu phân tích dữ liệu từ ba cơ sở dữ liệu y tế và khuyết tật quốc gia trong giai đoạn 2009–2023.
Đại học Otago đánh giá đây là công trình phác họa "bức tranh toàn diện nhất từ trước đến nay" về tỷ lệ phổ tự kỷ trên toàn bộ dân số New Zealand, đồng thời là nghiên cứu đầu tiên khảo sát xu hướng chẩn đoán tự kỷ ở cả hai nhóm đối tượng: trẻ em và người lớn.
Trong suốt thời gian nghiên cứu, hệ thống ghi nhận hơn 30.800 trường hợp mắc Hội chứng Phổ tự kỷ (ASD). Phần lớn các ca bệnh được phát hiện thông qua Cơ sở dữ liệu Hỗ trợ Khuyết tật Quốc gia. Đáng chú ý, các nhà khoa học nhấn mạnh chi tiết này phản ánh nhu cầu ngày càng tăng đối với các dịch vụ khuyết tật song song với chăm sóc y tế thông thường.
Nhóm nghiên cứu nhận thấy cả tỷ lệ mắc tự kỷ lẫn tần suất phát hiện ca bệnh mới đều tăng hơn ba lần trong giai đoạn khảo sát. Đến năm 2023, khoảng 1,3% trẻ em và 0,14% người trưởng thành tại New Zealand đã được ghi nhận chẩn đoán ASD trong cơ sở dữ liệu quốc gia, với mức tăng trải rộng ở mọi độ tuổi, giới tính và chủng tộc.
Phó Giáo sư Beaglehole nhận định, dù phát hiện này tương đồng với xu hướng chung trên thế giới, nó vẫn mang đến những hệ lụy quan trọng đối với New Zealand.
"Trước đây chúng ta đã biết tỷ lệ chẩn đoán tự kỷ ở trẻ em gia tăng, nhưng nghiên cứu này chỉ ra rằng xu hướng tương tự cũng đang diễn ra ở người trưởng thành, và không hề có dấu hiệu chạm đỉnh hay dừng lại," ông Beaglehole chia sẻ.
Gia tăng chẩn đoán ở người lớn: Phát hiện mang tính bước ngoặt
Ông Beaglehole nhấn mạnh, việc gia tăng liên tục các ca chẩn đoán ở người trưởng thành là một trong những phát hiện quan trọng nhất của công trình này.
Tỷ lệ chẩn đoán ở người trưởng thành cũng tiếp tục tăng đều đặn, cho thấy nhiều người chỉ được phát hiện mắc bệnh khi đã lớn tuổi. (Nguồn: istock.com)"Xét dưới góc độ nghiên cứu, tự kỷ từng truyền thống được coi là một rối loạn ở lứa tuổi trẻ em. Tuy nhiên, trên thực tế, đây là một hội chứng kéo dài suốt đời, đồng nghĩa với việc nhu cầu hỗ trợ sẽ xuất hiện ở mọi giai đoạn sống. Chúng ta cũng ghi nhận nhiều người chỉ được chẩn đoán khi đã lớn tuổi. Điều này đòi hỏi các dịch vụ y tế dành cho người trưởng thành phải nâng cao năng lực chuyên môn và quy mô để hỗ trợ nhóm dân số đang tăng nhanh này."
Nghiên cứu cho thấy chẩn đoán ASD vẫn phổ biến hơn ở nam giới, song tỷ lệ gia tăng ở nữ giới trong 15 năm qua lại có tốc độ nhanh hơn.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu ghi nhận sự thay đổi rõ rệt ở cộng đồng người Māori. Tỷ lệ chẩn đoán ở người Māori vốn thấp hơn người không phải Māori vào năm 2009, nhưng đến năm 2023 đã tăng gần gấp 5 lần và vượt qua nhóm còn lại. Tỷ lệ chẩn đoán cao hơn cũng được ghi nhận tại các cộng đồng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hơn.
Ảnh tư liệu. (Nguồn: istock.com)Không chỉ do một nguyên nhân duy nhất
Mặc dù nghiên cứu không được thiết kế để tìm ra lý do chính xác khiến số ca chẩn đoán ASD gia tăng, ông Beaglehole cho rằng nguyên nhân phức tạp hơn nhiều.
"Khó có thể quy trách nhiệm cho một yếu tố đơn lẻ. Nhận thức của xã hội nâng cao, tiêu chí chẩn đoán mở rộng, khả năng tiếp cận dịch vụ đánh giá tốt hơn và sự thay đổi trong thói quen sử dụng dịch vụ y tế đều đóng vai trò nhất định. Ngoài ra, có thể còn có những tác động môi trường và xã hội rộng lớn hơn mà chúng ta chưa hoàn toàn hiểu hết," ông nói.
Số lượng trẻ em lứa tuổi mầm non được chẩn đoán mắc ASD cũng gia tăng, chứng tỏ hội chứng này đang được phát hiện sớm hơn. Trong khi đó, việc số ca mắc ở người lớn tăng ổn định là tín hiệu cho thấy nhiều người vẫn chỉ phát hiện ra tình trạng của mình muộn hơn trong cuộc sống.
Từ kết quả này, Phó Giáo sư Beaglehole khuyến nghị ngành y tế và hỗ trợ khuyết tật New Zealand cần xây dựng kế hoạch chiến lược dài hạn: "Kết quả nghiên cứu cho thấy nhu cầu đối với các dịch vụ liên quan đến tự kỷ sẽ tiếp tục tăng. Việc đầu tư đào tạo lực lượng lao động, cải thiện quy hoạch dịch vụ và đảm bảo cả hệ thống chăm sóc trẻ em lẫn người lớn đều được trang bị đầy đủ để cung cấp dịch vụ phù hợp là điều vô cùng cấp thiết."
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng sự gia tăng chẩn đoán tự kỷ khó có thể chỉ giải thích bằng sự biến đổi di truyền đơn thuần. Thay vào đó, đây là kết quả của nhiều yếu tố xã hội, môi trường và y tế đan xen lẫn nhau.
Đề tài nghiên cứu với tên gọi "Xu hướng Hội chứng Phổ Tự kỷ ở Trẻ em và Người trưởng thành tại New Zealand: Khảo sát dọc trên ba cơ sở dữ liệu quốc gia" đã được xuất bản trên Tạp chí Tâm thần học Úc & New Zealand.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang