Một khảo sát mới cho thấy màn hình cảm ứng đang khiến tài xế New Zealand rời mắt khỏi đường, với 93% người có thiết bị này trong xe thừa nhận từng bị phân tâm khi lái xe.
Cuộc khảo sát do công ty chuyên về an toàn đội xe AutoSense thực hiện với 476 người New Zealand cho thấy gần một phần tư tài xế có màn hình cảm ứng thường xuyên bị thiết bị này làm mất tập trung, còn gần một nửa thỉnh thoảng gặp tình trạng đó.
Trước đây, tài xế quay tay để hạ kính cửa sổ, vặn núm chỉnh radio và kéo nút bướm gió hỗ trợ khởi động. Giờ đây, nhiều mẫu xe mới chuyển các thao tác điều khiển sang màn hình. Ông Allister Wade, cố vấn kỹ thuật dịch vụ ô tô của Hiệp hội Ô tô New Zealand (AA), cho rằng sự thay đổi này đi kèm với những đánh đổi.
“Chúng ta đã giảm thời gian sử dụng màn hình của trẻ em, rồi lại tăng thời gian ấy cho chính mình.”
Ông Wade cho biết tài xế vốn được dạy phải giữ cả hai tay trên vô lăng.
“Đó là thói quen chúng ta đã hình thành, vậy mà giờ đây chúng ta lại được yêu cầu chạy theo công nghệ và rời tay khỏi vô lăng.”
Khảo sát cho thấy 49% người tham gia đánh giá núm vặn và nút bấm là các bộ phận điều khiển dễ sử dụng nhất khi lái xe. Chỉ 6% chọn màn hình cảm ứng, trong khi một phần năm muốn kết hợp cả hai.
Ông Wade cho biết ông cũng ủng hộ việc kết hợp hai hình thức, trong đó các chức năng cần thao tác gấp nên có nút bấm riêng.
“Cần có những nút bấm để thao tác nhanh, dùng được ngay trong tình huống khẩn cấp mà không phải đắn đo, chẳng hạn như nút bật đèn cảnh báo nguy hiểm, chức năng khử mờ kính hay điều chỉnh nhiệt độ. Với một số chức năng thiết yếu như vậy, bạn không muốn phải suy nghĩ quá nhiều mà chỉ muốn thao tác ngay.”
Các thử nghiệm ở nước ngoài cho thấy việc tìm và thao tác trong các menu trên màn hình cảm ứng có thể mất tới 45 giây, so với 10 giây khi dùng nút bấm vật lý. Bộ tiêu chí đánh giá năm 2026 của tổ chức đánh giá an toàn ô tô châu Âu Euro NCAP hiện cũng kiểm tra xem xe có nút bấm vật lý cho các chức năng thường dùng hay không.
Những lần liếc nhìn ngắn có thể cộng dồn
Ông Charles Dawson, Tổng giám đốc AutoSense, cho biết vấn đề không chỉ nằm ở các bộ phận điều khiển của xe. Tài xế vận tải có thể phải cùng lúc xử lý thông tin từ hệ thống dẫn đường, hệ thống điều phối, máy tính bảng phục vụ công việc và các thông báo giao việc.
Trong một tuyên bố, ông Dawson cho biết thời gian của những lần liếc nhìn màn hình sẽ tích lũy trong suốt hành trình.
“Có thể không lần rời mắt nào đủ lâu để tài xế nhận ra đó là sự xao nhãng đáng kể, nhưng sự chú ý của họ vẫn đang bị phân tán.”
Ông Dawson cho biết những lần liếc nhìn ngắn và lặp lại mà AutoSense ghi nhận xảy ra nhiều hơn hẳn so với kiểu mất tập trung thường được nhắc đến là nhìn khỏi đường trong một khoảng thời gian dài liên tục.
Công ty của ông giám sát tài xế vận tải bằng Guardian Generation 3, hệ thống camera của công ty Seeing Machines tại Australia có khả năng theo dõi hướng nhìn của người lái. Hệ thống phát cảnh báo khi tổng thời gian tài xế rời mắt khỏi đường đạt 10 giây trong bất kỳ khoảng 30 giây nào, đồng thời gửi đoạn video đến trung tâm hoạt động 24/7 của AutoSense để nhân viên kiểm tra.
“Điểm hữu ích của công nghệ này là nhận diện được lúc bạn đang lặp lại thói quen đó và phát cảnh báo, giúp bạn bắt đầu điều chỉnh hành vi”, ông Dawson nói.
Theo AutoSense, một số đơn vị vận hành đội xe tại New Zealand đã thay đổi thời điểm gửi tin nhắn điều phối và thông báo giao việc sau khi dữ liệu cho thấy các thông báo này liên tục khiến tài xế rời mắt khỏi đường.
“Không phải lúc nào cũng có thể quy lỗi cho tài xế. Nếu cách giao việc liên tục khiến người lái rời mắt khỏi đường, đơn vị vận hành có cơ hội và cũng có trách nhiệm thiết kế lại quy trình đó”, ông Dawson nói.
AA khuyến nghị người lái tìm hiểu vị trí của các bộ phận điều khiển và chức năng trong xe trước khi khởi hành.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang