Bộ Phát triển Xã hội New Zealand (MSD) đã đưa ra câu trả lời rằng thực phẩm "không phải là nhu cầu thiết yếu" đối với hàng nghìn người dân đang vật lộn với nạn đói. Cơ quan này sau đó đã giải thích đây chỉ là một "lỗi hành chính".
Trại/Tủ sách thực phẩm từ thiện tại New Brighton, Christchurch. (Nguồn: 1News)Các tài liệu do kênh 1News thu thập được theo Luật Thông tin Chính thức cho thấy: Trong suốt 6 năm qua, MSD đã thường xuyên sử dụng lý do này để từ chối các đơn xin Trợ cấp Nhu cầu Đặc biệt về thực phẩm.
Khoản trợ cấp này thường chỉ được người dân xin cấp trong các trường hợp khẩn cấp, khi họ không còn bất kỳ nguồn tài chính nào khác để trang trải cuộc sống.
Phân tích tài liệu cho thấy tần suất Bộ Xã hội sử dụng lý do này ngày càng tăng theo thời gian. Đã có hơn 8.000 trường hợp bị từ chối cấp trợ cấp với lý do thực phẩm là thứ "không thiết yếu".
'Thật phi lý'
Trudy Burrows, người vận hành một tủ sách/kho thực phẩm từ thiện tại ngoại ô New Brighton (Christchurch), nhận định những con số này thực sự "gây sốc".
"Thật phi lý. Thực phẩm rõ ràng là thứ thiết yếu," bà bức xúc. "Rất nhiều người trong số họ chẳng còn lại gì cả."
Bà Trudy Burrows. (Nguồn: 1News)Đồng quan điểm trên, bà Nicki Dutton thuộc Tổ chức Quân đội Cứu tế tại Porirua (Wellington) chia sẻ: "Việc nói với một người đang chật vật tìm kiếm thức ăn rằng thực phẩm không phải là mặt hàng thiết yếu là điều vô cùng khó hiểu. Tôi không tin rằng một 'lỗi hành chính' kéo dài và ảnh hưởng đến nhiều người như vậy lại có thể xem là hợp lý."
'Sự cố hành chính'
Trong một tuyên bố chính thức, Bộ Xã hội vẫn bảo lưu quan điểm đây là sự cố hành chính.
Giám đốc điều hành mảng cung cấp dịch vụ khách hàng của MSD, ông Graham Allpress, giải thích rằng Bộ sử dụng nhiều mã phân loại khác nhau cho từng khoản thanh toán. Trong các trường hợp này, nhân viên đã chọn nhầm mã.
Trụ sở Bộ Phát triển Xã hội (Ảnh tư liệu). (Nguồn: 1News)"Việc nhập sai mã không có nghĩa là quyết định từ chối ban đầu là sai, mà việc chọn phân loại này chỉ là lỗi hành chính," ông Allpress cho biết. Ông nói thêm rằng đội ngũ nhân viên đã xử lý hơn 8,5 triệu đơn xin trợ cấp trong 6 năm qua. "Tỷ lệ chọn sai mã từ chối chỉ chiếm khoảng 0,094%."
Bộ Xã hội đã từ chối phỏng vấn trực tiếp và chỉ phản hồi qua văn bản. Ông Allpress cũng không đưa ra lời xin lỗi nào về sự cố này.
Bộ trưởng Phát triển Xã hội Louise Upston không trả lời các câu hỏi cụ thể về sai sót trên mà chỉ viện dẫn lại tuyên bố từ MSD.
Gia tăng số lượng hồ sơ bị bác bỏ
Dữ liệu cũng chỉ ra rằng MSD đang từ chối nhiều hồ sơ hơn trong những năm gần đây, với số lượng đơn xin trợ cấp thực phẩm khẩn cấp bị bác bỏ tăng cao.
Dù số lượng tổng thể có sự biến động, tỷ lệ từ chối đã tăng vọt giai đoạn 2023–2024 và tiếp tục kéo dài sang năm 2025. Hơn 88.000 đơn xin hỗ trợ đã bị bác bỏ trong năm ngoái.
Các số liệu này phản ánh thực trạng hàng loạt người dân New Zealand đang phải vật lộn để nuôi sống bản thân và gia đình. Chỉ tính riêng trong năm 2025, có hơn 318.000 cá nhân – chiếm gần 6% dân số New Zealand – đã nộp đơn xin trợ cấp thực phẩm.
Trung bình, mỗi người nộp đơn khoảng 4 lần, nâng tổng số lượt đăng ký trong năm 2025 lên hơn 1,4 triệu đơn.
Phần lớn các đơn này đều được chấp thuận, với tổng số tiền chi trả từ Bộ Xã hội vượt quá 130 triệu NZD trong năm qua.
Tuy nhiên, dữ liệu cũng tiết lộ những lý do mà cơ quan này dùng để loại bỏ hồ sơ. Những năm gần đây, hàng nghìn đơn đăng ký bị bác bỏ với lý do người nộp "không có nhu cầu cấp thiết" hoặc họ "tự gây ra hoặc góp phần gây ra" hoàn cảnh khó khăn của mình.
Năm ngoái, hơn 18.000 đơn bị từ chối vì "hoàn cảnh hoàn toàn có thể dự đoán trước" – lý do này đã trở thành nguyên nhân phổ biến nhất.
'Không có cơ hội tích lũy'
Bà Burrows cho rằng lập luận từ chối của MSD mang tính "định kiến nặng nề".
"Khi bạn không có tiền và phải sống phụ thuộc vào từng khoản trợ cấp, bạn hoàn toàn không có cơ hội tiết kiệm cho những ngày khó khăn," bà nói. "Chỉ cần xe hỏng một quả lốp hay phát sinh một sự cố nhỏ là toàn bộ ngân sách của họ sẽ sụp đổ."
Nhiều người tìm đến kho thực phẩm từ thiện đã chia sẻ với 1News về việc họ từng bị MSD từ chối trợ cấp.
Trong đó có bà Rangimarie Whaanga, một phụ nữ ngoài 70 tuổi. Bà phải xếp hàng cùng hàng chục người khác để nhận đồ ăn.
"Tôi phải cố gắng mạnh mẽ và phải ăn uống đầy đủ để duy trì sức khỏe lo cho thế hệ sau – hiện tôi đã có 10 đứa chắt," bà chia sẻ.
Phản hồi từ Bộ Phát triển Xã hội
MSD khẳng định họ không thay đổi tiêu chí xét duyệt trợ cấp thực phẩm mà chỉ đang từng bước quay trở lại "quy trình trước đại dịch COVID-19".
Bộ trưởng Phát triển Xã hội Louise Upston. (Nguồn: 1News)Quy trình này bao gồm việc yêu cầu các quản lý phải ký duyệt một số đơn đăng ký từ tháng 12/2023 – một quy định từng được nới lỏng trong thời kỳ đại dịch.
"Trước dịch COVID-19, quản lý được yêu cầu phải phê duyệt một số khoản trợ cấp khó khăn. Quy định này tạm thời được dỡ bỏ trong giai đoạn ứng phó đại dịch, nhưng đó không phải là sự thay đổi vĩnh viễn," ông Allpress cho biết.
Ông nói thêm rằng các con số biến động do nhiều lý do, nhưng MSD vẫn duyệt đa số các đơn xin trợ cấp thực phẩm – đạt khoảng 94–96% mỗi năm.
"Trợ cấp được thiết kế như một khoản hỗ trợ một lần cho các nhu cầu khẩn cấp và bất ngờ. Nếu ai đó nộp đơn quá thường xuyên hoặc xin số tiền lớn hơn, chúng tôi sẽ cần trao đổi trực tiếp trước khi xem xét tiếp tục phê duyệt," ông nói.
Bộ trưởng Upston cũng từ chối phỏng vấn nhưng đã gửi văn bản bảo vệ ngân sách chi trả của Chính phủ cho việc hỗ trợ thực phẩm cộng đồng. Bà cho biết tại Ngân sách 2026, Chính phủ đã "cấp 45 triệu NZD cho hoạt động hỗ trợ thực phẩm cộng đồng để giúp đỡ những người có nhu cầu cấp thiết nhất. MSD vẫn tiếp tục cung cấp Trợ cấp Nhu cầu Đặc biệt về thực phẩm cho hàng trăm nghìn người dân New Zealand đủ điều kiện."
Nhu cầu thực phẩm tăng cao đỉnh điểm
Tuy nhiên, bà Burrows cho biết nhu cầu tại ngân hàng thực phẩm của bà vẫn đang tiếp tục tăng mạnh.
"Nhu cầu thực phẩm ở đây đang rất cấp thiết và ngày càng tồi tệ hơn," bà nói. "Số lượng người tìm đến đây đã tăng vọt trong vài tháng qua. Số người vô gia cư, những người phải ngủ trong ô tô... Mọi thứ đang gia tăng một cách đáng báo động."
Những người khác đang xếp hàng xin đồ ăn kể lại câu chuyện phải nhịn đói nhiều ngày liền hoặc chật vật sinh tồn với khoản chi tiêu ít ỏi chỉ 80 NZD một tuần vì không có việc làm.
Bà Whaanga chia sẻ bà không còn muốn "tìm đến" các khoản trợ cấp thực phẩm của MSD nữa.
"Họ không chỉ làm tổn thương tôi mà còn làm tổn thương rất nhiều người cùng lứa tuổi 70, 80 như tôi ngoài kia," bà bộc bạch. "Chúng tôi đã quá già để bị đối xử coi thường như vậy. Chúng tôi đã cống hiến và làm việc chăm chỉ cả đời cho đất nước này."
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang