Ủy ban Thương mại New Zealand lần đầu tiên tính toán chi phí do hành vi thông đồng đấu thầu trong hoạt động mua sắm công gây ra.
Ủy ban cảnh báo các doanh nghiệp thông đồng với nhau để quyết định ai sẽ giành được hợp đồng cung cấp dịch vụ công rằng “chúng tôi đang nhắm đến những đối tượng này”.
Chủ tịch Ủy ban John Small nói với chương trình Q+A rằng con số ước tính thận trọng về thiệt hại do thông đồng đấu thầu là 360 triệu NZD mỗi năm, nhưng mức thiệt hại thực tế có thể lên tới 650 triệu NZD.
Ước tính này dựa trên giả định rằng khoảng 3,5% số hợp đồng có hành vi thông đồng đấu thầu và các hợp đồng bị thao túng có chi phí cao hơn khoảng 20%.
“Có một số lý do để cho rằng khu vực công đặc biệt dễ gặp rủi ro, một phần vì đây thường là những mối quan hệ hợp đồng kéo dài và được thực hiện thường xuyên,” ông nói.
“Bên cạnh đó, quy mô các dự án thường rất lớn nên số tiền liên quan cũng rất đáng kể. Tuy nhiên, hành vi này cũng xảy ra trong các hợp đồng thuộc khu vực tư nhân, hoặc trong những hợp đồng có sự kết hợp giữa cả hai khu vực.”
Small cho biết hành vi thông đồng đấu thầu đã được phát hiện trong ngành xây dựng.
Tháng 12 năm 2024, Ủy ban đã hoàn tất vụ truy tố hình sự đầu tiên liên quan đến hành vi cartel, cụ thể là thông đồng đấu thầu, đối với công ty xây dựng MaxBuild.
Công ty này bị phạt 500.000 NZD, trong khi một giám đốc bị tuyên sáu tháng giám sát tại cộng đồng và 200 giờ lao động công ích vì thông đồng với một công ty khác để dàn xếp hồ sơ dự thầu, qua đó có thể nhận công việc từ NZTA và Auckland Transport.
Chính phủ chi khoảng 51,5 tỷ NZD mỗi năm để mua sắm hàng hóa và dịch vụ.
Thiệt hại do thông đồng đấu thầu gây ra tương đương chưa đến 1% tổng mức chi này.
Để so sánh, số tiền thất thoát do thông đồng đấu thầu tương đương khoảng một lần rưỡi toàn bộ ngân sách dành cho chương trình bữa trưa học đường, vốn ở mức khoảng 212,4 triệu NZD.
Theo Ủy ban, việc phát hiện hành vi thông đồng đấu thầu vốn “có tính bí mật cao” cần kết hợp giữa các chương trình tuyên truyền, giáo dục và cơ chế khuyến khích khai báo trung thực, bao gồm công cụ tố giác ẩn danh và chương trình khoan hồng. Chương trình khoan hồng cho phép những người cho rằng mình đang tham gia một thỏa thuận cartel chủ động trình báo để đổi lấy việc được xem xét giảm nhẹ.
Người New Zealand dường như khá tích cực trong việc tố giác hành vi cartel, khi số báo cáo ẩn danh đã tăng khoảng 30% mỗi năm trong hai năm qua.
Trong 12 tháng gần nhất, Ủy ban đã nhận được 34 báo cáo ẩn danh.
“New Zealand nhận được số đơn xin khoan hồng gần tương đương với Mỹ,” Small cho biết.
Ủy ban Thương mại cũng đang xử lý các hành vi cartel trong lĩnh vực bán lẻ thực phẩm và bất động sản. Cơ quan này đang tiến hành thủ tục pháp lý đối với bốn đơn vị nhượng quyền Harcourts tại Christchurch cùng bên nhượng quyền của họ với cáo buộc ấn định giá.
Sau cuộc nghiên cứu thị trường năm 2022 của Ủy ban về ngành bán lẻ thực phẩm, Chính phủ đã trao thêm quyền hạn cho cơ quan này và bổ nhiệm một ủy viên phụ trách lĩnh vực bán lẻ thực phẩm.
Ủy ban cũng được trao quyền buộc các siêu thị phải bán hàng ở cấp độ bán buôn với các điều khoản công bằng.
Vào tháng 7, sau 20 tháng xem xét, cơ quan này đã khép lại cuộc điều tra và quyết định không ủng hộ việc ban hành các quy định mới.
Khi được hỏi tại sao cơ quan của ông không thúc đẩy thay đổi, Small nói: “Chúng tôi khá tin tưởng rằng có thể đạt được kết quả tốt hơn bằng cách thực thi những quy định hiện có. Chúng tôi đang chuyển trọng tâm sang công tác thực thi trong lĩnh vực này, thay vì dành khoảng 12 đến 18 tháng để tranh luận về một hình thức quản lý mới, khi chúng tôi còn phải tiến hành tham vấn và có thể phải đối mặt với quá trình xem xét tư pháp.”
Theo 1news.co.nz - Hani Dang