Hiệp hội Các nhà Tang lễ cho biết những thành viên đồng ý tổ chức tang lễ cho người qua đời không có tiền đang phải tự chịu chi phí do chính sách của các cơ quan công.
Theo Torben Akel của RNZ
Các nhà tang lễ phải tự gánh một khoản chi phí đáng kể khi tổ chức hỏa táng hoặc mai táng cho những người qua đời không có tiền, loại tang lễ được gọi là “indigent funeral”, tức tang lễ dành cho người không có khả năng chi trả.
Thông thường, họ được viện dưỡng lão hoặc bệnh viện đề nghị thực hiện công việc này khi một thi thể không có người đến nhận.
Việc này hoàn toàn tự nguyện, và dù các nhà tang lễ có thể được hoàn trả một phần chi phí, họ vẫn phải tự bỏ ra hàng nghìn NZD cho mỗi trường hợp, khiến ngày càng nhiều nơi từ chối nhận.
Jim Goddin, chủ Rosetown Funerals tại thị trấn Te Awamutu ở Waikato, cho biết trong năm tính đến tháng 6, ông và nhân viên đã thực hiện 11 tang lễ cho người không có khả năng chi trả.
“Tôi tin đây là một dịch vụ quan trọng đối với cộng đồng và cần được thực hiện với sự cảm thông và tính chuyên nghiệp.”
Một chiếc quan tài trong xe tang. (Ảnh tư liệu). (Nguồn: istock.com)Tuy nhiên, ông cho biết nhiều nhà tang lễ lựa chọn không nhận những trường hợp này vì khối lượng công việc quá lớn và không chắc chắn liệu có được thanh toán chi phí hay không.
“Những trường hợp này thường đòi hỏi nhiều giờ làm thủ tục hành chính và điều tra, nhưng không có gì đảm bảo nhà tang lễ sẽ thu hồi được chi phí đã bỏ ra.
“Công việc thường bao gồm liên hệ với cảnh sát, bác sĩ, bệnh viện, Health New Zealand, luật sư, Public Trust, Work and Income và chính quyền địa phương.
“Chúng tôi có thể phải cùng cảnh sát đến nhà của người đã mất để tìm thông tin về thân nhân, tiến hành nhiều cuộc xác minh để tìm gia đình và chuẩn bị các giấy tờ pháp lý. Có một khối lượng công việc rất lớn phải hoàn tất trước cả khi tang lễ diễn ra.”
Và khi tang lễ được tiến hành, chi phí cũng rất đáng kể. Loại quan tài rẻ nhất có giá khoảng 400 NZD, các giấy chứng nhận khoảng 200 NZD, xe tang khoảng 300 NZD mỗi chuyến, trong khi phí hỏa táng của hội đồng địa phương dao động từ 647 NZD tại Rotorua đến 1.300 NZD tại Invercargill.
Nếu cộng thêm tiền lương và nhiên liệu, chi phí mà nhà tang lễ phải bỏ ra vào khoảng 2.000 đến 3.000 NZD, tùy địa điểm.
Con số đó vẫn chưa bao gồm phí dịch vụ chuyên môn của nhà tang lễ.
Trợ cấp của Chính phủ
Chính phủ có hỗ trợ chi phí tang lễ ở mức được xem là “hợp lý”: Work and Income chi trả tối đa 2.697 NZD đối với trường hợp tử vong do nguyên nhân tự nhiên, còn ACC hỗ trợ tối đa 8.236 NZD đối với các trường hợp tử vong do tai nạn.
Tuy nhiên, việc được thanh toán không phải lúc nào cũng chắc chắn.
“Ban đầu, tôi gặp phải sự phản đối khá lớn,” Goddin nói. “Tuy nhiên sau đó, tôi đã thiết lập được liên hệ với một quản lý của Work and Income, người sẵn sàng xem xét từng hồ sơ dựa trên hoàn cảnh cụ thể.”
Jamie Harvey, quản lý Simplicity Funerals Christchurch, đã thực hiện 22 tang lễ cho người không có khả năng chi trả trong năm tính đến tháng 6.
“Chúng tôi vẫn nhận những trường hợp này vì tin rằng ai cũng xứng đáng được đối xử với sự tôn trọng và phẩm giá, ngay cả khi không có ai ở bên họ.”
Ông ước tính rằng ngay cả sau khi nhận khoản trợ cấp từ Work and Income, nhà tang lễ vẫn phải xóa khoản chi phí khoảng 1.500 đến 2.000 NZD cho mỗi trường hợp, tương đương ít nhất 33.000 NZD trong một năm.
Tuy nhiên, ông cũng gặp khó khăn với Work and Income, cơ quan do Bộ Phát triển Xã hội New Zealand (MSD) quản lý.
“Chúng tôi thường gặp vấn đề với MSD vì không thể tiếp cận thông tin ngân hàng của người đã mất hoặc biết chính xác tình hình tài chính hiện tại của họ.”
Harvey cho biết đôi khi một thi thể không có người nhận phải nằm tại nhà xác trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần, trong thời gian đó tiền trong tài khoản ngân hàng của người đã mất có thể bị trừ dần để thanh toán các hóa đơn.
“Khi chúng tôi nộp đơn xin hỗ trợ, hồ sơ có thể bị từ chối vì MSD cho rằng người đã mất có tiền trong tài khoản vào thời điểm tử vong.
“Vì vậy, số tiền đó sau này không còn nữa, nhưng MSD lại không tính yếu tố này vào quá trình ra quyết định, và cuối cùng chúng tôi đã cung cấp dịch vụ mà không nhận được bất kỳ khoản thanh toán nào.”
MSD cho biết mọi hồ sơ xin trợ cấp đều được xem xét “theo từng trường hợp cụ thể”. Cơ quan này cho biết Đạo luật An sinh Xã hội quy định rõ rằng trợ cấp chỉ có thể được phê duyệt nếu chi phí tang lễ không thể được thanh toán từ di sản của người đã mất “trước khi thanh toán bất kỳ khoản nợ nào khác”.
“Điều này có nghĩa là nếu trong di sản có đủ tiền để chi trả tang lễ, ngay cả khi số tiền đó sau đó đã được dùng để thanh toán các khoản nợ khác, chúng tôi vẫn bị ràng buộc bởi luật và phải đánh giá điều kiện hưởng trợ cấp dựa trên số tiền ban đầu.”
Dù vậy, MSD cho biết khoản trợ cấp của cơ quan này “không nhằm mục đích chi trả toàn bộ chi phí” cho một tang lễ.
Phí của hội đồng địa phương
Một số hội đồng địa phương cũng đang bảo đảm rằng họ được thanh toán trước, bằng cách yêu cầu phí hỏa táng hoặc mai táng phải được chi trả từ bất kỳ khoản trợ cấp nào được phê duyệt.
Giám đốc điều hành Hiệp hội Các nhà Tang lễ New Zealand (FDANZ), Gillian Boyes, cho rằng cách làm này “mâu thuẫn với” luật hiện hành.
Đạo luật Mai táng và Hỏa táng quy định các hội đồng “có thể, và khi có lệnh được một thẩm phán ký thì phải, cho phép thi thể của bất kỳ người nghèo nào” được mai táng hoặc hỏa táng “miễn phí”.
Boyes cho rằng đây là chỉ dẫn rõ ràng rằng các hội đồng không nên thu phí nhà tang lễ đối với các trường hợp người qua đời không có khả năng chi trả, bất kể có khoản trợ cấp nào từ MSD hay không.
“Chúng tôi không cho rằng cách làm này phù hợp với mục đích của đạo luật.”
Tuy nhiên, cả hai hội đồng được đề cập đều không đồng ý với cách diễn giải này.
Hội đồng Thành phố Tauranga (TCC) cho biết luật “không yêu cầu TCC phải cung cấp dịch vụ hỏa táng miễn phí khi có yêu cầu”.
“Luật cho phép TCC miễn phí mai táng hoặc hỏa táng” nếu một Thẩm phán Hòa bình xác nhận rằng không có nguồn tài chính nào để thanh toán.
“Bất kỳ quyền lợi nào liên quan từ ACC hoặc Work and Income cũng là một phần của quá trình đánh giá, vì điều đó liên quan trực tiếp đến việc liệu khoản phí có thể được chi trả hay không.”
Hội đồng Thành phố Dunedin (DCC) cũng đưa ra quan điểm tương tự, đồng thời cho biết một vụ án tại Tòa án Tối cao năm 2012, liên quan đến quyền và nghĩa vụ chôn cất người thân, đã xác nhận rằng đạo luật này “đóng vai trò như một mạng lưới an sinh”, chỉ cung cấp việc mai táng miễn phí khi “không có đủ nguồn lực tài chính”.
DCC cho biết nếu một khoản trợ cấp của Work and Income đã được phê duyệt, hội đồng “xem đây là một nguồn tài chính có liên quan và cần được tính đến” trước khi quyết định miễn phí.
TCC cũng lưu ý rằng Ủy ban Pháp luật đã đề xuất hiện đại hóa đạo luật này từ năm 2015.
Ủy ban Pháp luật cho rằng các hội đồng nên “có nghĩa vụ xử lý thi thể của bất kỳ người nào không có người khác đứng ra đảm nhận”, và nếu cần thiết thì chi phí sẽ do Work and Income thanh toán.
Tuy nhiên, Boyes cho biết phần lớn các khuyến nghị của Ủy ban đến nay vẫn chưa được thực hiện, và riêng với đề xuất này, bà nói “chúng tôi không đồng ý”.
Thiệt hại nên thuộc về tư nhân hay khu vực công
Vấn đề đặt ra là liệu các doanh nghiệp tư nhân có nên phải chịu lỗ khi cung cấp một dịch vụ mang tính công ích, thay vì các cơ quan công có nguồn lực tài chính lớn hơn, trong khi người đã mất rất có thể từng đóng thuế hoặc phí địa phương khi còn sống.
“Chúng tôi tin rằng mọi người New Zealand đều xứng đáng được giữ gìn phẩm giá khi qua đời,” Boyes nói. “Điều đó bao gồm cả những người chết mà không có tài sản và không còn người thân.
“Đó là lý do các thành viên của chúng tôi vẫn cung cấp dịch vụ mà họ xem là phục vụ cộng đồng, dù phải trực tiếp chịu chi phí. Thành thật mà nói, thật đáng xấu hổ khi các cơ quan công lại không được thúc đẩy bởi cùng một tinh thần như vậy.”
Bà cho biết số trường hợp qua đời mà không có khả năng chi trả chắc chắn sẽ tăng cùng với mức tăng 44% về số ca tử vong hằng năm được dự báo trong 20 năm tới, từ 37.500 ca vào năm ngoái lên 54.000 ca vào năm 2045.
“Đồng thời, con người đang sống lâu hơn, điều đó có nghĩa là vợ hoặc chồng và những người thân cận có thể đã không còn sống để hỗ trợ.
“Chính những thay đổi đó khiến chúng tôi lo ngại về điều sẽ xảy ra trong tương lai, đặc biệt nếu các hội đồng khác cũng quyết định rằng chi phí của họ phải được trừ từ khoản trợ cấp của Work and Income.”
Goddin cho biết nếu không có một giải pháp tài chính bền vững, “nhiều nhà tang lễ hơn có thể quyết định rằng họ không còn đủ khả năng đảm nhận công việc này”.
Harvey nói thẳng rằng “các nhà tang lễ không thể hoạt động như một tổ chức từ thiện”.
“Nếu tất cả các nhà tang lễ đều nói rằng ‘chúng tôi sẽ không tiếp nhận những người trong hoàn cảnh này’, thì chuyện gì sẽ xảy ra với các nhà xác của bệnh viện? Khi đó ai sẽ chịu trách nhiệm?”
Theo 1news.co.nz - Hani Dang