Dự án City Rail Link (CRL) của Auckland đã chính thức mở cửa đón những hành khách đầu tiên vào ngày hôm qua. Sự kiện này khép lại một thập kỷ thi công, khoản ngân sách khổng lồ 5,5 tỷ NZD và hơn 100 năm thảo luận trên giấy tờ để trở thành dự án hạ tầng giao thông lớn nhất từ trước đến nay của New Zealand.
Khi các tuyến hầm đã thông xe, hạ tầng giao thông công cộng toàn thành phố sẽ tiếp tục vươn tới những mốc phát triển nào?Các chuyến tàu hiện đã vận hành qua hai ga ngầm hoàn toàn mới là Te Waihorotiu và Karanga-a-Hape, cùng một ga Maungawhau được tái thiết toàn diện. Thay vì dừng lại ở ga cuối Waitematā (tên cũ là Britomart), các tuyến tàu giờ đây đã có thể chạy xuyên qua khu vực trung tâm thành phố.
Ba tuyến đường sắt chính mới — Tuyến Đông - Tây, Nam - Thành phố và Onehunga - Tây — hứa hẹn sẽ tái định hình toàn bộ thói quen đi lại của người dân.
Siêu dự án này cam kết tăng gấp đôi số lượng người có thể tiếp cận trung tâm thành phố bằng phương tiện công cộng trong vòng 30 phút. Điều này tạo ra hiệu ứng dây chuyền tích cực cho người đi làm, giá trị bất động sản, các doanh nghiệp tại trung tâm và toàn bộ mạng lưới đường sắt diện rộng.
City Rail Link có thể là mảnh ghép giao thông lớn nhất của Auckland tính đến nay, nhưng chắc chắn không phải là mảnh ghép duy nhất. Khi các đường hầm đã chính thức đi vào hoạt động, đâu sẽ là điểm dừng tiếp theo cho mạng lưới giao thông công cộng của thành phố này?
1. Ga Ngākōroa
Mảnh ghép đầu tiên trong mạng lưới hậu CRL đã ở rất gần: nhà ga đường sắt Ngākōroa ở phía nam Auckland.
Ga Ngākōroa dự kiến sẽ mở cửa vào năm 2027. (Nguồn: Cung cấp)Nằm giữa Paerātā và Drury, nhà ga này dự kiến sẽ mở cửa vào năm 2027. Việc các ga Drury và Paerātā vừa đi vào hoạt động tháng trước đồng nghĩa với việc Ngākōroa sẽ hoàn thiện bộ ba nhà ga mới, phục vụ cho khu vực đang phát triển bùng nổ ở phía nam Papakura.
2. Tuyến Xe Buýt Nhanh Phía Đông
Xe buýt hiện đã chạy trên các làn đường dành riêng giữa Panmure và Pakūranga — đoạn tuyến thuộc dự án mở cửa từ tháng 12/2021 và đã phục vụ hơn 8,5 triệu lượt khách.
Phối cảnh 3D của Tuyến xe buýt Phía Đông sau khi hoàn thành. (Nguồn: Auckland Transport)Hạng mục tiếp theo là đoạn xe buýt biệt lập dài 5 km giữa Pakūranga và Botany, bao gồm 4 nhà ga mới và 12 km đường dành riêng cho người đi bộ và xe đạp hiện đang được xây dựng. Đoạn cuối cùng đi qua Khu bảo tồn Whakamaumahara Guys đã khởi công vào tháng 3 và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027.
Khi hoàn tất, toàn bộ tuyến xe buýt dài 7 km này sẽ giúp người dân di chuyển từ Botany đến trung tâm kinh tế (CBD) của Auckland ổn định trong 40 phút bằng xe buýt kết hợp tàu hỏa. Dự án dự kiến thu hút 18.000 lượt khách/ngày vào năm 2028 và nâng lên 24.000 lượt/ngày vào năm 2048.
3. Tuyến Xe Buýt Nhanh Phía Tây Bắc
Mang thương hiệu Te Ara Hauāuru, tuyến xe buýt dài 18 km với 7 nhà ga này cuối cùng sẽ chạy dọc theo Đường cao tốc Phía Tây Bắc từ Brigham Creek đến trung tâm thành phố. Dự án được chia làm 3 giai đoạn với tổng chi phí ít nhất là 4,4 tỷ NZD.
Tuyến xe buýt dự kiến kéo dài 18 km từ Brigham Creek đến trung tâm thành phố. (Nguồn: Takeshi Aida trên Flickr/CC BY-SA 2.0)• Giai đoạn 1: Gồm các ga mới tại Brigham Creek, Westgate và Lincoln Road. Giai đoạn đầu của ga Westgate đã mở cửa vào tháng 8/2026. Ga Brigham Creek cùng bãi đỗ xe kết nối (Park & Ride) đang trong quá trình thiết kế chi tiết, dự kiến khởi công từ năm 2027 nếu được cấp vốn.
• Giai đoạn 2 (Trọng tâm): Tuyến xe buýt hai chiều biệt lập hoàn toàn từ Brigham Creek đến Te Atatū, với các ga tại Royal Road, Te Atatū và điểm kết nối vào trung tâm thành phố tại Newton.
• Giai đoạn 3: Bổ sung thêm các ga Point Chevalier và Western Springs trong tương lai.
Trong thời gian chờ đợi, tuyến xe buýt WX1 đã giúp khu vực phía tây bắc trải nghiệm trước mô hình giao thông công cộng tốc độ cao dọc đường cao tốc. Giới chức khẳng định tuyến xe buýt hoàn chỉnh sẽ giúp tăng gần 20% năng lực vận tải đỉnh điểm của Quốc lộ 16.
4. Tuyến Sân Bay Đi Botany
Tuyến xe buýt nhanh dài 18 km kết nối Sân bay Auckland, Manukau và Botany đã đạt cột mốc quan trọng trong năm nay. Quy hoạch hành lang tuyến đã được phê duyệt vào tháng 4/2026 sau khi giải quyết xong các khiếu nại, bao gồm 15 km do Auckland Transport cùng NZTA quản lý và 3 km nằm trong khuôn viên đất của sân bay.
Phối cảnh 3D dự án Xe buýt nhanh từ Sân bay đi Botany trên đường Te Irirangi Drive (Ga Te Irirangi Drive). (Nguồn: Auckland Transport)Tuyến đường này sẽ kết nối với Tuyến xe buýt Phía Đông tại Botany và mạng lưới đường sắt tại Puhinui, hứa hẹn rút ngắn thời gian di chuyển giữa Botany và sân bay xuống còn 34 – 38 phút trên làn đường riêng. Bước tiếp theo sẽ là thiết kế chi tiết và thi công ngay khi được bố trí nguồn vốn.
5. Tuyến Avondale Đi Southdown
Còn được gọi là Hành lang xuyên thành phố, đây là dự án đường sắt đôi dài 13 km đề xuất chạy từ Avondale qua Wesley và Mt Roskill đến Onehunga, kết nối với trung tâm vận tải hàng hóa Southdown của KiwiRail.
Quỹ đất đã được quy hoạch dành riêng cho hành lang này ở phía đông Đường cao tốc Phía Tây Nam. (Nguồn: Cung cấp)Hành lang này đã được quy hoạch dành riêng cho đường sắt suốt 71 năm qua và sẽ là sự bổ sung lớn nhất cho mạng lưới đường sắt Auckland kể từ khi ga Britomart mở cửa vào năm 2003.
Dù mục tiêu chính là giúp tàu chở hàng tránh đi qua trung tâm thành phố, tuyến đường này cũng mở ra cơ hội kết nối giao thông đường sắt cho một vùng đô thị hoàn toàn mới.
Dự án đã xuất hiện trong Chương trình Đường sắt Chiến lược 30 năm do KiwiRail và Auckland Transport công bố cuối năm 2023 (được xếp vào nhóm cần triển khai trong 15–20 năm tới) và cũng nằm trong danh sách phê duyệt nhanh của Chính phủ. Các nhà ga tiềm năng bao gồm Wesley, Mt Roskill và Hillsborough.
6. Dự Án Mới Vượt Cảng Waitemātā
Nếu City Rail Link mất cả thế kỷ từ ý tưởng đến ngày khánh thành, thì dự án Cầu/Hầm vượt cảng thứ hai hứa hẹn cũng sẽ ngốn một khoảng thời gian dài không kém. NZTA thống kê đã có ít nhất 10 nghiên cứu lớn trong 30 năm qua để xem xét nên xây cầu hay hầm qua cảng Waitemāta.
Cầu Cảng Auckland đã rơi vào tình trạng quá tải gần như ngay từ khi khánh thành. Mở cửa với 4 làn xe vào năm 1959, cây cầu nhanh chóng bị quá tải đến mức chỉ một thập kỷ sau (năm 1969), người ta đã phải lắp thêm các làn xe phụ ở hai bên.
Cầu Cảng Auckland. (Nguồn: Getty)Nghiên cứu mới nhất của NZTA từng đề xuất phương án làm hầm vào tháng 5, nhưng Nội các đã bác bỏ và yêu cầu đánh giá thêm trước khi chốt phương án cuối cùng. Dự án sau đó được rút khỏi tay NZTA để chuyển giao cho Chính phủ quản lý trực tiếp.
Một Giám đốc cấp cao độc lập (được tuyển dụng quốc tế và nhận 50% kinh phí từ Hội đồng Thành phố Auckland) sẽ chủ trì lập Báo cáo nghiên cứu khả thi chi tiết mới. Báo cáo này dự kiến hoàn thành sớm nhất vào năm 2027, đồng nghĩa với việc thời điểm khởi công bị đẩy lùi sang những năm 2030.
Cây cầu hiện tại đang gánh khoảng 170.000 lượt xe/ngày. Trong đó, riêng Tuyến xe buýt Phía Bắc đã chiếm khoảng 40% lượng người qua cảng vào giờ cao điểm, dù chiếm diện tích mặt đường rất nhỏ.
Lời kết: Những dự án trên đại diện cho hàng chục tỷ NZD đầu tư và có thể là nhiều thập kỷ chờ đợi. City Rail Link đã mất 100 năm và trải qua hàng chúc đời chính phủ mới có thể về đích. Việc dự án này đi vào hoạt động là minh chứng cho thấy Auckland hoàn toàn có thể hiện thực hóa những tham vọng lớn của mình — dù câu hỏi bao giờ dự án tiếp theo hoàn thành vẫn còn ở phía trước.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang