Loài côn trùng nặng nhất New Zealand đang có bước tiến lớn hướng tới sự bùng nổ quần thể nhờ thành công của một chương trình đột phá về nhân giống và bảo tồn.
Một cá thể wētāpunga (dế khổng lồ đảo Little Barrier) cái trong đợt thả về tự nhiên tại Bay of Islands. Nguồn ảnh: Darren MarkinTheo Bộ Bảo tồn New Zealand, Wētāpunga (còn gọi là dế khổng lồ đảo Little Barrier) từng phân bố rộng rãi tại Northland và Auckland. Tuy nhiên, đến những năm 1990, chỉ còn duy nhất một quần thể sót lại trên đảo Little Barrier. Trong các đợt khảo sát từ năm 2005 đến 2009, quần thể này được ghi nhận suy giảm nghiêm trọng và rơi vào tình trạng báo động. Do số lượng còn lại quá ít, giới chức không thể tái thiết lập ngay các quần thể tự nhiên khác để bảo vệ loài.
Thay vào đó, một số lượng nhỏ Wētāpunga đã được thu thập từ đảo Little Barrier để khởi động chương trình nhân giống tập trung. Đến nay, hàng chục nghìn cá thể đã được nhân giống thành công tại Butterfly Creek (Auckland) và Vườn thú Auckland.
Nhờ những nỗ lực này, loài côn trùng cổ đại đã chuyển từ cấp độ "Nguy cấp quốc gia" (năm 2004) sang "Đang phục hồi quốc gia". Chi tiết về dự án giải cứu loài bản địa này vừa được công bố trên Tạp chí Động vật học New Zealand.
Tiến sĩ Chris Green, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết năm ngoái dự án đã đạt cột mốc quan trọng khi đưa 11.000 cá thể Wētāpunga thả về các hòn đảo không có sinh vật săn mồi và các khu bảo tồn có rào chắn. Điều này giúp thiết lập thêm các quần thể tự nhiên mới và ông kỳ vọng quần thể của chúng sẽ tiếp tục tăng trưởng.
"Đây là loài lớn nhất trong số các loài dế dế khổng lồ của chúng tôi. Một con cái trưởng thành có thể nằm gọn trong lòng bàn tay – chúng là một loài côn trùng rất lớn," Tiến sĩ Green chia sẻ. "Từ vị thế nguy cấp khi bắt đầu chương trình, hiện loài này đang phục hồi. Đây là lợi ích to lớn cho sự đa dạng sinh học của New Zealand, và chúng ta cần áp dụng mô hình này cho nhiều loài khác."
Đội ngũ tại Butterfly Creek, một vườn thú nhỏ ở Manukau, đã tiên phong phát triển các kỹ thuật ban đầu về nhân giống và phóng thích Wētāpunga. Nhóm nghiên cứu tại Vườn thú Auckland sau đó đã "tinh chỉnh và công nghiệp hóa" quy trình, giúp nuôi dưỡng số lượng lớn wētā trong các khu nuôi tập trung.
Tiến sĩ Green khẳng định đây là "một trong những điển hình toàn diện nhất về nhân giống, di dời và phục hồi loài động vật không xương sống từng được thực hiện tại Aotearoa New Zealand", với sự đóng góp chuyên môn và tâm huyết từ nhiều nhà bảo tồn.
Dự án nhận được sự đồng hành từ bộ tộc Ngāti Manuhiri — bên nắm giữ quyền quản trị truyền thống đối với đảo Te Hauturu-o-Toi / Little Barrier. Bên cạnh đó, nhiều nhóm cộng đồng đã tích cực gây quỹ chi trả cho chương trình, hỗ trợ các đợt thả cũng như công tác giám sát quần thể sau đó.
Kiến thức thu được từ các nỗ lực bảo tồn wētāpunga cũng sẽ hỗ trợ công tác cứu chữa loài dế dế khổng lồ Māhoenui đang ở mức cực kỳ nguy cấp. Nguồn ảnh: Adrian Cleary"Bằng việc ghi nhận câu chuyện thành công tuyệt vời này, chúng tôi có thể chia sẻ tri thức quý giá về kỹ thuật chăm sóc, phương pháp thả và duy trì quần thể," Tiến sĩ Green nói thêm. "Tương lai của Wētāpunga đang rất tươi sáng. Những bài học thu được hiện đang ứng dụng vào việc nhân giống loài dế dế khổng lồ Māhoenui tại Nhà Kiwi Ōtorohanga. Còn rất nhiều loài động vật không xương sống đang nguy cấp có thể hưởng lợi từ các chương trình tương tự, ví dụ như loài bọ vòi voi Canterbury và một số loài kẹp kìm bản địa."
Loài bọ vòi voi Canterbury đang ở mức cực kỳ nguy cấp. Nguồn ảnh: Colin Miskelly
Loài kẹp kìm Mokohinau đang ở mức cực kỳ nguy cấp. Nguồn ảnh: Bộ Bảo tồn New Zealand (DOC)Theo rnz.co.nz – Lani Hoang