Các chính sách của Chính phủ về nhà ở khẩn cấp đang góp phần tạo ra cảm giác “tuyệt vọng và cùng cực” trong cộng đồng người vô gia cư, các tổ chức dịch vụ xã hội đã báo cáo với Chính phủ.
Những phản hồi thực tế từ cơ sở của họ nằm trong bản tóm tắt gửi các bộ trưởng về một cuộc khảo sát thực hiện với 15 tổ chức dịch vụ vô gia cư; báo cáo cũng cho biết “sự thiếu hụt nhà ở khẩn cấp đã làm tình trạng vô gia cư trở nên tồi tệ hơn một cách đáng kể”.
Các biện pháp thắt chặt hạn chế đối với nhà ở khẩn cấp, có hiệu lực từ tháng 8 năm 2024, đã được Bộ trưởng phụ trách Nhà ở Tama Potaka ca ngợi là một bước ngoặt thay đổi cục diện, nhưng lại bị chỉ trích là đẩy những người tuyệt vọng ra đường.
Chính phủ đã đạt được mục tiêu dịch vụ công là giảm số lượng hộ gia đình trong nhà ở khẩn cấp từ 3.100 xuống còn 800 hộ vào năm 2029. Con số tính đến tháng 9 năm 2025 là 441 hộ.
Hơn 1.000 hộ gia đình và 2.300 trẻ em đã được chuyển sang thuê nhà ở xã hội, trong khi số lượng nhà ở khẩn cấp tại các nhà nghỉ ở Rotorua đã giảm từ mức đỉnh 250 hộ xuống còn con số 0.
“Rotorua hiện đã tốt hơn đáng kể khi chúng tôi chấm dứt việc sử dụng các nhà nghỉ làm nhà ở khẩn cấp, với sự hỗ trợ từ Chính phủ,” Thị trưởng Rotorua Tania Tapsell chia sẻ với tờ Herald vào năm 2025.
Nhưng tình trạng vô gia cư đang gia tăng khi cánh cửa bước vào nhà ở khẩn cấp bị thu hẹp lại. Số lượng đơn đăng ký thành công đã sụt giảm nghiêm trọng sau khi các quy định mới cho phép từ chối trợ cấp nếu một người tự gây ra hoặc góp phần dẫn đến nhu cầu nhà ở của chính mình.
Chính phủ đã đặt nghi vấn về việc liệu các chính sách nhà ở khẩn cấp của mình có góp phần làm gia tăng tình trạng vô gia cư hay không.
Tuy nhiên, Chính phủ thừa nhận rằng họ không có thông tin về sắp xếp chỗ ở cho khoảng 20% số người đã rời khỏi nhà ở khẩn cấp.
Báo cáo Tìm hiểu về Người vô gia cư vào tháng 6 năm 2025 cho thấy ước tính có ít nhất 800 người sống không nơi nương tựa tại Auckland, 270 người ở Christchurch và 140 người ở Wellington. Vào tháng 7, một báo cáo từ Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị cho biết tình trạng vô gia cư dường như đang tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng dân số (3%).
Cùng thời điểm đó, các tổ chức dịch vụ xã hội đã gửi báo cáo của họ cho ông Potaka, và vào tháng 9, Chính phủ đã công bố một loạt các hành động nhằm giảm thiểu tình trạng vô gia cư.
Các biện pháp này bao gồm thêm 300 suất chương trình Housing First, mặc dù các nhà điều hành hoạt động thiện nguyện tại Auckland và Wellington cho rằng con số này là không thấm tháp vào đâu.
Các tổ chức dịch vụ báo cáo bộ trưởng: Vô gia cư đang tăng - ở gần như mọi nơi
Thông báo này được đưa ra sau một cuộc họp quan trọng vào tháng 7 với Dự án Dữ liệu Vô gia cư Quốc gia, đứng đầu là các lãnh đạo trong ngành bao gồm Salvation Army, Kahui Tu Kaha, Christchurch Methodist Mission, Đại học Otago, Wellington City Mission và Downtown Community Ministry, cùng sự hỗ trợ của Community Housing Aotearoa và Housing First Backbone.
Đi kèm cuộc họp là bản tóm tắt của Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị, dựa trên các cuộc phỏng vấn với các quản lý dịch vụ ở tuyến đầu chống vô gia cư.
“Hầu hết (13 trên 15 tổ chức được khảo sát) báo cáo tình trạng vô gia cư tiếp tục gia tăng trong cộng đồng của họ trong sáu tháng qua và không có nơi nào báo cáo sự sụt giảm,” bản tóm tắt được công bố cho tờ Herald theo Đạo luật Thông tin Chính thức cho biết.
Toàn quốc: Số đơn xin nhà ở khẩn cấp hàng tháng
Các số liệu thể hiện số lượng đơn đăng ký mỗi tháng, không phải số lượng khách hàng duy nhất.
Các chính sách bị mô tả là “quá hà khắc”, trong khi việc thắt chặt tiếp cận nhà ở khẩn cấp “và các hỗ trợ khó khăn khác [đang] góp phần tạo ra cảm giác tuyệt vọng và cùng cực cho những người đang trải qua tình trạng vô gia cư”.
Tiêu chí mới về việc "tự gây ra tình trạng của bản thân" đã bị chỉ trích gay gắt.
“Những người tìm kiếm sự hỗ trợ không hiểu các quyết định từ chối của Bộ Phát triển Xã hội (MSD)... Điều đáng lo ngại nhất là cách các tiêu chí như ‘góp phần dẫn đến tình trạng vô gia cư của chính mình’ đang được MSD diễn giải và áp dụng,” bản tóm tắt nêu rõ.
“Sự thiếu hụt nhà ở khẩn cấp đã làm tình trạng vô gia cư trở nên tồi tệ hơn rõ rệt, nhấn mạnh nhu cầu về các giải pháp thay thế.
“Những người độc thân đang chật vật tìm kiếm sự hỗ trợ đầy đủ, vì Chính phủ ưu tiên các gia đình cho nguồn nhà ở hạn chế hiện có.”
Báo cáo cũng cho biết các tổ chức làm việc tại tuyến đầu đang đối mặt với “nguồn lực bị cắt giảm, làm giảm khả năng đáp ứng nhu cầu”, trong khi các cộng đồng ở tỉnh lẻ và thị trấn nhỏ đang đối mặt với “nhu cầu rất lớn so với quy mô và vị trí của họ”.
Những vấn đề này dự kiến sẽ còn trầm trọng hơn, bản tóm tắt cho biết.
Lý do từ chối trợ cấp nhà ở khẩn cấp
Để so sánh, các trường hợp từ chối vì lý do "bạn đã gây ra hoặc góp phần dẫn đến nhu cầu cấp thiết của mình" được hiển thị trên tất cả các bảng số liệu.
Cách ứng phó: Quan chức tóm tắt cho bộ trưởng
Các quan chức đã chuẩn bị sẵn các câu trả lời tiềm năng cho ông Potaka về những vấn đề mà các quản lý dịch vụ dự kiến sẽ nêu ra trong cuộc họp.
Đây là thông lệ tiêu chuẩn và trong trường hợp này, các gợi ý thường trở thành những luận điểm chính cho bộ trưởng liên quan.
Các gợi ý bao gồm:
Không thể xác định mức độ mà sự thay đổi này [vô gia cư gia tăng] là do các thay đổi chính sách. Nó có thể chỉ đơn thuần phản ánh các xu hướng hiện có và bối cảnh kinh tế xã hội rộng lớn hơn. Nhà ở khẩn cấp vẫn sẵn có cho những người đáp ứng đủ tiêu chí và không còn nơi nào khác để đi. Nếu ai đó không đủ điều kiện, MSD vẫn có những cách khác để giúp đỡ. Trong trường hợp mọi người không đồng ý với quyết định của Bộ, điều này có thể được xem xét lại. Một khách hàng có thể góp phần dẫn đến tình trạng vô gia cư của mình bằng cách tự nguyện từ bỏ một nơi ở ổn định, cố ý làm hư hỏng tài sản hoặc có hành vi phản xã hội. Đã có sự đầu tư đáng kể vào các chương trình và dịch vụ trực tiếp ngăn ngừa và ứng phó với tình trạng vô gia cư.
Cách khắc phục
Bản tóm tắt phác thảo các khuyến nghị của các bên cung cấp dịch vụ, bao gồm đầu tư vào các dịch vụ y tế và cai nghiện bao quát cùng với việc cung cấp nhà ở, xem xét lại các quy định về tiếp cận nhà ở khẩn cấp, và cho phép sự linh hoạt lớn hơn trong các quy định đó để đảm bảo chúng không dẫn đến tình trạng vô gia cư nhiều hơn.
Sự linh hoạt lớn hơn là một trong những khía cạnh chính trong thông báo của Chính phủ về kế hoạch giải quyết tình trạng vô gia cư gia tăng vào tháng 9. Hiện vẫn còn phải chờ xem liệu điều này có tác động đến tỷ lệ chấp nhận đơn đăng ký nhà ở khẩn cấp hay không.
Chính phủ cũng đang xem xét lệnh "yêu cầu rời đi" (move-on orders) để làm sạch khu trung tâm Auckland (CBD), ngay cả khi các vụ tố tụng của cảnh sát về hành vi gây rối trật tự công cộng và an toàn sức khỏe đang ở mức thấp nhất trong 10 năm.
Thủ tướng Christopher Luxon kiên quyết rằng bất kỳ chính sách nào cũng phải hỗ trợ nhu cầu của những người ngủ vỉa hè thay vì chỉ chuyển vấn đề từ khu vực này sang khu vực khác của thành phố.
Vào cuối tháng 11, Chính phủ và Thị trưởng Auckland Wayne Brown đã công bố:
Bổ sung thêm nhà ở xã hội cho chương trình Housing First; Các đội tiếp cận kết nối người ngủ vỉa hè với các hỗ trợ về sức khỏe tâm thần, cai nghiện và nhà ở; Tiếp tục tăng cường sự hiện diện của cảnh sát tại khu vực trung tâm thành phố; Cảnh sát và nhân viên an ninh tập trung thực thi pháp luật tại các địa điểm liên quan đến hoạt động tội phạm và hành vi phản xã hội; Các đội dọn dẹp rác thải và hình vẽ bậy; Xem xét lại các quy định hành chính để đảm bảo chúng phù hợp với mục đích thực tế. Chính phủ vẫn đang tìm kiếm ý kiến tư vấn về các biện pháp tiếp theo, bao gồm lệnh "yêu cầu rời đi".
Theo nzherald.co.nz - Hani Dang