Một "vùng áp thấp mạnh" sắp quay vòng trở lại Bờ Đông đang hình thành một đợt thời tiết khắc nghiệt kéo dài. Các chuyên gia khí tượng cảnh báo về mưa lớn, gió giựt gây thiệt hại và sóng lớn khi hệ thống này xoay vòng trên Đảo Bắc trong một tình thế khí quyển bất thường.
Vùng áp thấp đang mạnh dần lên sẽ dừng lại, tăng cường cường độ, sau đó quay ngược trở lại hướng về Gisborne, Vịnh Hawke và phía Đông Vịnh Plenty vào Chủ Nhật.
Các nhà khí tượng học cho biết kiểu hình này — nơi một vùng áp thấp bị kẹt giữa hai khối cao áp chặn và xoay vòng trở lại các khu vực cũ — là điều hiếm thấy đối với New Zealand.
Quận Ōtorohanga đã ban bố tình trạng khẩn cấp địa phương qua đêm sau khi chịu ảnh hưởng bởi lũ lụt trên diện rộng, sạt lở đất và mưa lớn từ đêm thứ Sáu đến thứ Bảy, với một người đàn ông được tìm thấy đã tử vong sau khi xe của ông bị ngập trong nước lũ giữa Pirongia và Ōtorohanga.
MetService đã ban hành cảnh báo mưa lớn cấp độ Cam cho khu vực Vịnh Plenty phía đông Ōpōtiki, Gisborne, và vùng nội địa Whanganui, Manawatū phía bắc Marton, và Taihape.
Cảnh báo gió mạnh cấp độ Cam cũng được áp dụng cho Gisborne, Wellington, Wairarapa, Tararua và phía đông Marlborough.
Các khu vực chịu sự giám sát mưa lớn bao gồm Vịnh Hawke, Wairarapa, Tararua và Wellington. Manawatū, Taihape, Whanganui, Horowhenua và Bờ biển Kāpiti cũng nằm trong diện giám sát gió mạnh.
Flycam ghi lại quy mô thiệt hại sau "bom thời tiết" tại Ōtorohanga - Xem trên TVNZ+
"Một thiết lập thú vị"
Nhà khí tượng học Devlin Lynden của MetService nói với 1News rằng hệ thống này là một "thiết lập thú vị" và không thường xuyên xảy ra.
Ông cho biết hệ thống thời tiết bắt đầu bằng một đợt không khí lạnh di chuyển về phía đông băng qua đất nước vào thứ Năm và thứ Sáu, mang theo mưa lớn cho các vùng của cả hai đảo.
Khi đợt không khí lạnh đó đi qua, nó đã tương tác với một hệ thống áp thấp đang phát triển.
"Những gì đã xảy ra là, có một hình thái áp thấp ngay phía đông bắc, và chúng bắt đầu kết hợp với nhau, đợt không khí lạnh vừa đi qua đã tạo thêm lực đẩy cần thiết để hệ thống áp thấp này mạnh thêm."
Vùng áp thấp hiện đang bị ép giữa hai dải cao áp, Lynden nói — một ở Biển Tasman và một ở xa phía đông New Zealand.
"Những dải cao áp ở phía tây và phía đông đó thực sự khá trì trệ. Chúng không di chuyển và điều đó cho phép hệ thống áp thấp này chỉ nằm yên một chỗ trong một thời gian dài và dần dần di chuyển xuống phía nam.
"Đó là một giai đoạn rất kéo dài của những đợt gió nam mạnh thổi vào các khu vực Bờ Đông kèm theo các đợt mưa lớn."
Các động lực học ở tầng khí quyển trên cao cũng đang góp phần hỗ trợ và giữ hệ thống này đứng yên tại chỗ.
Trong khi vùng áp thấp đang mạnh lên nhờ đợt không khí lạnh, thì khối khí nuôi dưỡng nó lại đến từ vùng xa hơn nhiều về phía bắc.
"Nguồn gốc của khối khí là từ các vùng nhiệt đới, đó là lý do tại sao nó lại ấm và ẩm," Lynden cho biết.
"Luồng không khí ẩm đó bị hút vào dòng xoáy và đẩy vào Bờ Đông, và đó là lý do tại sao chúng tôi dự đoán lượng mưa tích tụ lớn đến vậy."
NIWA cho biết biến đổi khí hậu đã dẫn đến các sự kiện bão dữ dội hơn – với bầu khí quyển ấm hơn sẽ giữ nhiều độ ẩm hơn, cung cấp năng lượng cho các cơn bão và làm tăng tốc độ gió.
Các khu vực nằm trong tầm ảnh hưởng của 'mưa lớn, dai dẳng và gió' từ 'nguồn gây mưa nhiệt đới' - Xem trên TVNZ+
"Vòi rồng thời tiết"
Nhà khí tượng học Dan Corbett của 1News cho biết hệ thống này là một sự kết hợp hiếm hoi và dễ biến động của các yếu tố, mô tả nó như một "vòi cứu hỏa" nhắm thẳng vào Bờ Đông của Đảo Bắc.
"Hãy tưởng tượng bạn có một chiếc vòi cứu hỏa lớn và phun vào một vị trí trong một thời gian dài," ông nói.
"Sau đó bạn quay lại và phun vào phía bên kia. Rồi bạn bật máy thổi gió lên. Kết hợp tất cả những điều đó lại và bạn sẽ có một đợt thời tiết khá tồi tệ."
Khi vùng áp thấp dừng lại và xoay vòng, nó sẽ liên tục đổ độ ẩm nhiệt đới vào cùng một khu vực.
"Khi bạn ngồi đó và phun luồng ẩm nhiệt đới đó vào một nơi — Gisborne, Vịnh Hawke, phía Đông Vịnh Plenty — điều đó có nghĩa là rất nhiều mưa," Corbett nói.
"Sau đó bạn thêm gió, thêm sóng biển dâng cao lên tới 6m ở một số nơi… bạn có nguy cơ bị gián đoạn giao thông và tất nhiên, là một lượng ẩm khổng lồ."
Ông cho biết các đợt không khí lạnh đầu tiên có thể tan đi và tạo ra cảm giác sai lầm rằng điều tồi tệ nhất đã qua.
"Bạn nghĩ rằng chúng ta đã xong việc — nhưng sau đó vùng áp thấp xoáy vào, hấp thụ thêm năng lượng, mạnh lên, và những đám mây xanh (mưa) quay trở lại," ông nói.
"Nó sẽ kéo dài theo đúng nghĩa đen cho đến gần giữa tuần sau trước khi vùng áp thấp này cuối cùng mới rời đi."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang