Khoảng một phần ba số cửa hàng vape tại Gisborne nằm trong danh sách kiểm tra tuân thủ năm ngoái đã bị phát hiện vi phạm các quy định.
-tai-gisborne-da-khong-vuot-qua-dot-kiem-tra-hoat-dong-mua-hang-(cpo)-lien-quan-den-vape-vao-thang-6-nam-2025.png "Sáu cửa hàng thuốc lá điện tử (vape) tại Gisborne đã không vượt qua đợt Kiểm tra Hoạt động Mua hàng (CPO) liên quan đến vape vào tháng 6 năm 2025")
Bởi Zita Campbell cho Local Democracy Reporting
Trong số 18 cửa hàng thực hiện hoạt động mua hàng có kiểm soát (CPO), bốn cửa hàng thất bại do bán hàng cho trẻ vị thành niên và ba cửa hàng thất bại vì các lý do khác, bao gồm cả việc bán vape dùng một lần.
Kết quả này, tính từ ngày 1 tháng 2 năm 2025 đến ngày 28 tháng 2 năm 2026, đã được tiết lộ trong văn bản phản hồi của Bộ Y tế New Zealand theo Luật Thông tin Chính thức (OIA) trước các câu hỏi từ Local Democracy Reporting (LDR).
Theo OIA, tất cả 18 hoạt động mua hàng có kiểm soát đã diễn ra vào tháng 6 năm ngoái.
Dữ liệu không nêu cụ thể từng cửa hàng vi phạm lỗi gì, và một số nhà bán lẻ đã vi phạm nhiều hơn một lần.
Các nhà bán lẻ chia sẻ với LDR rằng họ đã thực hiện các thay đổi để đáp ứng yêu cầu tuân thủ, trong đó có một cửa hàng cho biết họ đã ngừng bán vape.
Những cửa hàng nào đã vi phạm?
Các nhà bán lẻ tại Gisborne không vượt qua đợt CPO liên quan đến vape vào tháng 6 năm 2025:
• Friends Indian Takeaway & Dairy (số 61 đường Gladstone)
• Elgin Vape Shop (biển hiệu là Elgin Dairy, số 683 đường Childers)
• Grocery Hutt (số 384 đường Palmerston)
• Roebuck Road Superette and Takeaways (số 141A đường Roebuck)
• Bridge Store (số 19 đường Roebuck)
• De Lautour Road Superette (số 92a đường De Lautour)
Trong số các cửa hàng đưa ra ý kiến với LDR, Pushwinder Kaur của tiệm Friends Indian Takeaways and Dairy cho biết việc vi phạm quy định chỉ là sự cố hy hữu. Điều này chưa từng xảy ra trong suốt 16-17 năm họ vận hành cửa hàng.
Họ đã nộp phạt và hiện tại sẽ kiểm tra giấy tờ tùy thân của tất cả những ai trông có vẻ nằm trong độ tuổi từ 18-25.
Chủ sở hữu của Roebuck Rd Superette and Takeaways, Simranjid Singh, cũng là chủ của De Lautour Rd Superette.
Ông Singh cho biết cả hai cửa hàng của mình đều vi phạm do nhân viên thiếu đào tạo và chưa nhận thức rõ về những thay đổi trong quy định bán vape dùng một lần.
Cả Singh và Kaur đều khẳng định họ không bán các sản phẩm vape có hương vị trái cây.
Quản lý của Grocery Hutt, Sidharth Chawla, cho biết họ không còn bán vape nữa nhưng đang xem xét việc nộp đơn xin cấp phép trong tương lai.
Chủ sở hữu của Elgin Vape shop, Shao-Qing Li, thông qua người phiên dịch, cho biết bà tin rằng có sai sót trong kết quả CPO nhưng vẫn đã nộp các khoản tiền phạt.
Công tác giáo dục tuân thủ bán vape 'đang tích cực hơn nhiều' – Ý kiến từ chuyên gia y tế
Douglas Lush, một cán bộ y tế tại khu vực, cho biết vape có thể được mua tại 84 địa điểm (không chỉ riêng các cửa hàng chuyên doanh vape) trong thành phố Gisborne.
Ông Lush cho biết một cửa hàng có thể trở thành mục tiêu của CPO nếu có bất kỳ mối quan ngại nào từ công chúng hoặc có lý do để nghi ngờ.
Khu vực Tairāwhiti hiện có một cán bộ tuân thủ thường trực, người chuyên đi thăm các nhà cung cấp, giáo dục họ về luật pháp và đảm bảo họ tuân thủ các quy tắc.
“Chúng tôi đã hoạt động tích cực hơn nhiều đối với việc bán vape so với trước đây.”
Vào ngày 17 tháng 6 năm ngoái, với mục đích ngăn chặn giới trẻ sử dụng vape, Chính phủ đã cấm các loại vape dùng một lần vốn có giá rẻ và gây tác động xấu đến môi trường, ông Lush nói.
“Vaping có vai trò nhỏ và đang giảm dần trong việc giúp những người hút thuốc lâu năm cai thuốc, nhưng nó không đem lại lợi ích gì cho giới trẻ – những người sẽ nhanh chóng bị nghiện chất nicotine có trong vape.”
Dịch vụ Y tế Công cộng Quốc gia sẽ tiếp tục “điều tra, giáo dục và sau đó truy tố những nhà bán lẻ không tuân thủ pháp luật”, ông khẳng định.
Mức phạt vi phạm hành chính là 2.000 NZD cho mỗi lỗi, và các nhà bán lẻ có thể bị phạt vì nhiều lỗi cùng lúc.
Các vi phạm 'rất đáng lo ngại' – Ý kiến của Thị trưởng
Thị trưởng Gisborne, bà Rehette Stoltz, cho biết việc các nhà bán lẻ không vượt qua các đợt kiểm tra tuân thủ là “rất đáng lo ngại”. “Đặc biệt là khi những người trẻ tuổi có thể tiếp cận được các sản phẩm thuốc lá điện tử.”
Để ứng phó với tình trạng gia tăng giới trẻ hút vape, chính sách không khói thuốc và không vape của hội đồng đã được cập nhật vào tháng 7 năm ngoái để bao gồm cả việc hút vape và khu vực trung tâm thành phố.
Theo báo cáo của hội đồng, kết quả từ một cuộc khảo sát năm 2024 được thực hiện bởi tổ chức Action for Smokefree 2025 tiết lộ rằng 21,9% học sinh lớp 10 ở Tairāwhiti hút vape hàng ngày - trong đó 63% là người Māori.
Bà Stoltz cho biết chính sách này “tập trung vào việc thúc đẩy các không gian công cộng lành mạnh và thực hiện các bước để đảm bảo những thói quen có hại ít bị nhìn thấy và ít bị bình thường hóa hơn, đặc biệt là đối với giới trẻ”.
“Việc tuân thủ và thực thi tại các điểm bán hàng là vấn đề của các cơ quan y tế, nhưng với tư cách là một cộng đồng, tất cả chúng ta nên mong đợi những kết quả tốt hơn khi bảo vệ những người trẻ tuổi.”
Các trường học nói gì?
LDR đã tiếp cận một số trường học gần các cửa hàng vi phạm CPO.
Trường Trung học cơ sở Ilminster nằm gần De Lautour Road Superette, cửa hàng đã vi phạm.
Hiệu trưởng Jonathan Poole cho biết thật đáng lo ngại khi trẻ em có thể mua được vape một cách “dễ dàng” và sự đa dạng của các hương vị có sức hút lớn với giới trẻ như thế nào.
“Đó là khả năng tiếp cận mà con em chúng ta có đối với những thứ này... chúng hoặc là tự mua, hoặc nhờ người khác mua hộ, hoặc đơn giản là mang từ nhà đi.”
Ông tin rằng các hiệu trưởng khác cũng đang gặp phải những vấn đề tương tự.
Ông Poole nói rằng ông đã thấy sự gia tăng của việc hút vape vào năm ngoái, nhưng trường học dường như đã “kiểm soát được” trong năm nay.
Vấn đề này không chỉ dừng lại ở cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông.
“Trẻ em đang hút vape ở độ tuổi rất nhỏ.”
Ông Poole lo ngại các em học sinh đã bị nghiện vape, đó là lý do tại sao các em mang chúng vào trường.
“Đó là bởi vì nó đã trở thành một thói quen lâu dài rồi.”
Khi hỏi một số trẻ em vào năm ngoái tại sao các em lại hút vape, chúng trả lời rằng: “Ồ, chúng em chỉ thích cái vị của nó thôi.”
“Chính là do hương vị, nó giống như kẹo vậy,” ông Poole nói.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang