Các gia đình được hình thành thông qua hình thức mang thai hộ vẫn đang chờ đợi cải cách luật pháp, 5 năm sau khi Ủy ban Luật pháp cảnh báo về những thay đổi cấp thiết và hơn 3 năm kể từ khi dự luật lần đầu tiên được trình trước Quốc hội.
Dự luật Cải thiện các Quy định về Mang thai hộ được thiết kế để hiện đại hóa khung pháp lý lỗi thời của New Zealand, vốn yêu cầu cha mẹ dự định phải nhận nuôi chính con đẻ của mình sau khi sinh. Nhưng dự luật đã bị đình trệ, buộc các gia đình phải trải qua những quy trình kéo dài, xâm phạm quyền riêng tư và tốn kém vào đúng thời điểm lẽ ra họ nên dành để gắn kết với trẻ sơ sinh.
Đối với cặp đôi Calvin Samuel và Edward Rawlings tại Auckland, sự chậm trễ này mang lại những hệ quả thực tế.
Con trai của họ, Cooper, được sinh ra thông qua hình thức mang thai hộ truyền thống, sử dụng tinh trùng của Samuel và trứng từ người mang thai hộ tên Kara.
Samuel cho biết ý tưởng này đã được ấp ủ từ lâu. "Cô ấy luôn nói rằng cô ấy sẽ làm điều đó cho chúng tôi, hoặc cho tôi, vì vậy chúng tôi đã hỏi cô ấy vào một ngày nọ: 'Cô sẽ giúp chúng tôi việc này chứ?'."
Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, cặp đôi này không phải là cha mẹ hợp pháp của Cooper, và mặc dù là cha đẻ của Cooper, Calvin vẫn không được công nhận là cha hợp pháp khi con trai ông chào đời.
"Việc điền vào các mẫu đơn đăng ký giấy khai sinh vào ngày con chào đời thực sự là một cú sốc, bởi vì tôi phải ghi tên một người khác vào mục người cha," ông nói.
Đối với cha mẹ nhờ người mang thai hộ, luật nhận con nuôi quy định họ phải nhận nuôi chính đứa trẻ mang dòng máu của mình, vì người mang thai đứa trẻ và bạn đời của họ (nếu có) nghiễm nhiên là những người giám hộ hợp pháp.
Giám đốc điều hành Fertility NZ, bà Lydia Hemingway, cho biết luật pháp đang không theo kịp với sự phát triển của các mô hình gia đình hiện đại.
"Đó là một quá trình khó khăn, đặc biệt là ở giai đoạn đầu đời của đứa trẻ, khi bạn muốn tận hưởng thiên chức làm cha mẹ và vui vầy bên thiên thần nhỏ xinh đẹp mà mình có."
Quá trình nhận con nuôi có thể mất tới sáu tháng, với nhiều đợt đánh giá từ Oranga Tamariki (Bộ Trẻ em) và một phiên tòa xét xử.
Samuel cho biết quy trình này mang tính xâm phạm đời tư, khi cặp đôi bị hỏi những câu như họ có từng bị đánh khi còn nhỏ hay không và tiền sử sức khỏe tâm thần của họ.
Luật sư Stewart Dalley, người chuyên về công nghệ hỗ trợ sinh sản và nhận con nuôi qua mang thai hộ, cho biết mức độ kiểm tra có thể là quá mức cần thiết. Ông Dalley cũng là cha của ba đứa trẻ chào đời nhờ mang thai hộ.
"Tôi nhớ trong một lần thăm kiểm, chúng tôi được yêu cầu xuất trình giấy chứng nhận kiểm định xe (WOF)," ông kể lại.
"Tôi đã hỏi 'tại sao các anh cần giấy kiểm định xe của tôi', và họ trả lời kiểu như 'ồ, nếu ông là loại người để giấy kiểm định xe hết hạn, thì ông có thể gây nguy hiểm cho trẻ em'. Tôi chẳng biết đó là logic của thế giới nào nữa."
Ông Dalley từng là cố vấn chuyên gia cho Ủy ban Luật pháp khi cơ quan này rà soát quy trình mang thai hộ vào năm 2020-2021. Cuộc rà soát đó đã dẫn đến Dự luật Cải thiện các Quy định về Mang thai hộ, vốn đã vượt qua lần đọc thứ nhất vào năm 2022, nhưng việc thay đổi chính phủ đã làm chậm đà tiến triển.
"Tôi nghĩ thật đáng tiếc về mặt thời điểm khi dự luật được đưa ra thì có sự thay đổi chính phủ, nó bị trì hoãn nhưng sau đó đã được tiếp nhận lại... Tôi không hiểu tại sao nó vẫn nằm im ở đó."
Các thỏa thuận mang thai hộ có thể rất khác nhau. Khi các cặp đôi thực hiện thông qua phòng khám hỗ trợ sinh sản, đơn đăng ký phải được ủy ban đạo đức phê duyệt, và các bên được tư vấn tâm lý cũng như tư vấn pháp lý độc lập. Bên ngoài các phòng khám, có ít hướng dẫn chính thức hơn.
Ông Dalley nói rằng mặc dù những cặp đôi như Calvin và Ed đã làm mọi thứ có thể, nhưng ngoài phạm vi phòng khám, các hướng dẫn cho việc mang thai hộ vẫn còn lỏng lẻo.
"Bạn có thể không được tư vấn tâm lý, bạn có thể không nhận được bất kỳ lời khuyên pháp lý độc lập nào."
Báo cáo của ủy ban lựa chọn về dự luật này ban đầu dự kiến hoàn thành vào tháng 10 năm ngoái nhưng đã được gia hạn đến tháng 4.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nicole McKee cho biết sự chậm trễ này phản ánh nhu cầu về một cuộc rà soát chặt chẽ.
"Hãy chờ xem báo cáo nói gì — các đề xuất là gì và chúng ta có thể hoặc không thể tiến hành những gì," bà nói.
Trong khi đó, sự không chắc chắn này đang ảnh hưởng đến các quyết định kế hoạch hóa gia đình.
Samuel cho biết ông và Rawlings đang phải cân nhắc kỹ về việc có thêm một đứa con nữa do quy trình tốn kém và xâm phạm đời tư với đủ loại tư vấn pháp lý và tâm lý.
Báo cáo của ủy ban lựa chọn dự kiến sẽ được trình lại vào ngày 1 tháng 4.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang