Bạn có thắc mắc? RNZ có một podcast mang tên "No Stupid Questions" (Không có câu hỏi nào là ngớ ngẩn) cùng với Susan Edmunds.
Chúng tôi rất mong nhận được thêm các câu hỏi của bạn về tiền bạc và kinh tế. Bạn có thể gửi câu hỏi bằng văn bản như thế này, nhưng tốt hơn hết, hãy gửi cho chúng tôi một đoạn ghi âm qua email: questions@rnz.co.nz
Câu hỏi: Tôi sinh ra tại New Zealand vào năm 1965, chuyển sang Úc khi khoảng 22 tuổi và sống ở đó từ bấy đến nay. Tôi muốn về New Zealand để nghỉ hưu. Nếu tôi quay lại New Zealand trong hai năm tới, liệu tôi có thể đăng ký nhận lương hưu New Zealand khi đến tuổi nghỉ hưu không? Hay tôi đã "lỡ chuyến tàu" về điều kiện cư trú tại NZ để hưởng lương hưu rồi? Lương hưu của Úc có xét duyệt tài sản (means-tested) và tôi đang muốn tránh điều đó.
Trả lời: New Zealand có một thỏa thuận an sinh xã hội với Úc, điều này có nghĩa là bạn có thể dùng thời gian sinh sống tại quốc gia đó để đáp ứng các yêu cầu về thời gian cư trú nhằm hưởng lương hưu tại đây.
Nếu thực hiện theo cách này, bạn có thể đủ điều kiện nhận lương hưu từ tuổi 67 tại New Zealand - bằng với độ tuổi mà bạn có thể đăng ký tại Úc.
Bạn cũng có thể cần kiểm tra xem mình có đủ điều kiện nhận bất kỳ khoản trợ cấp nào từ Úc hay không; nếu có, khoản đó sẽ được khấu trừ vào lương hưu NZ Super của bạn.
Tôi có đôi chút thắc mắc liệu thỏa thuận này có đang mang lại lợi ích cho New Zealand hay không, bởi vì bạn đã dành phần lớn cuộc đời lao động để đóng thuế tại Úc nhưng lại dự định quay về đây để được hỗ trợ bởi những người đóng thuế ở New Zealand. Tuy nhiên, quy định hiện hành là như vậy, và có lẽ bạn chỉ tình cờ gặp tôi vào một ngày tôi đang hơi khó ở mà thôi.
Câu hỏi: Tôi đã 70 tuổi và vẫn đang làm việc, vì tôi yêu công việc và tôi cũng cần tiền. Câu hỏi của tôi là tôi không đủ điều kiện tham gia KiwiSaver nên người sử dụng lao động không phải đóng góp gì cho tôi, và tôi cũng vậy. Tại sao tôi vẫn không thể tham gia? Thay vào đó, tôi tự để dành tiền sau mỗi kỳ lương.
Trả lời: Bạn hoàn toàn có thể tham gia. Các quy định đã thay đổi nên mọi người ở bất kỳ độ tuổi nào cũng có thể tham gia KiwiSaver. Khi bạn đã trên 65 tuổi, người sử dụng lao động có thể ngừng đóng góp và bạn sẽ không nhận được khoản hỗ trợ nào từ Chính phủ, nhưng không có gì ngăn cản bạn tham gia chương trình này cả.
Câu hỏi: Chúng tôi nghe nói nhiều về những người có nhiều tài sản nhưng thiếu tiền mặt. Vậy lời khuyên tốt nhất cho những người ở tình huống ngược lại là gì: không có tài sản, có một ít tiền mặt (trong trường hợp của tôi là vì tôi đã cố gắng tiết kiệm để đặt cọc mua nhà nhưng đã thất bại trước sự tăng giá nhà chóng mặt trong và sau đại dịch Covid). Liệu chúng tôi nên tiếp tục thắt lưng buộc bụng với hy vọng mong manh là trúng số độc đắc? Hay nên đầu tư vào bạc và vàng? Hay KiwiSaver? Hay cứ tiêu hết tiền tiết kiệm vào một chuyến du thuyền dài ngày cho xong?
Tôi đã hỏi Liz Koh, từ tổ chức Enrich Retirement, để giúp bạn giải đáp thắc mắc này.
Liz Koh trả lời: Liệu bạn có khả năng mua một ngôi nhà ở bất kỳ đâu tại New Zealand mà bạn cảm thấy hài lòng khi sống ở đó không? Việc sở hữu một ngôi nhà không còn nợ nần khi nghỉ hưu sẽ tạo nên sự khác biệt rất lớn.
Bà Koh nói rằng nếu việc mua nhà là bất khả thi, bạn sẽ cần sử dụng số tiền của mình để chi trả cho các chi phí sinh hoạt trong tương lai.
Ví dụ, ngưỡng tài sản để nhận trợ cấp nhà ở (accommodation supplement) là khá thấp và đã không được thay đổi trong một thời gian dài - số tiền tiết kiệm của bạn có thể khiến bạn không đủ điều kiện nhận sự trợ giúp này.
"Lương hưu NZ Super đơn giản là không đủ để chi trả tiền thuê nhà hoặc các khoản trả góp mua nhà. Hãy giữ đủ tiền mặt để trang trải cho bất kỳ nhu cầu khẩn cấp nào và cho các chi phí sinh hoạt thiết yếu trong vòng hai đến năm năm tới. Số còn lại hãy đầu tư trung và dài hạn vào một danh mục đầu tư đa dạng hoặc các quỹ được quản lý.
"Đầu tư và đầu cơ là hai việc khác nhau, và nếu bạn không giàu có về tài sản, thì việc đầu cơ vào các khoản đầu tư rủi ro cao như kim loại quý không phải là một ý hay. Một cố vấn tài chính có thể giúp bạn chọn ra các phương án đầu tư tốt nhất cho mình."
Theo rnz.co.nz - Hani Dang