Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm nay cho biết cuộc chiến chống lại Iran có thể sẽ ngắn ngủi, bất chấp việc quốc gia này đã chọn ra một nhà lãnh đạo tối cao mới thuộc phe cứng rắn để giám sát cuộc chiến sinh tồn của chính thể thần quyền Hồi giáo.
Nhưng chỉ vài phút sau, trong một cuộc họp báo, ông Trump lại ám chỉ rằng những trận chiến tồi tệ nhất vẫn còn ở phía trước khi ông đe dọa sẽ tăng cường hành động nếu Iran có bất kỳ "nỗ lực nào nhằm ngăn chặn nguồn cung dầu toàn cầu". Sự thay đổi quan điểm liên tục này đã khiến giá dầu và thị trường chứng khoán biến động dữ dội.
“Chúng tôi sẽ chấm dứt tất cả các mối đe dọa này một lần và mãi mãi, và kết quả sẽ là giá dầu thấp hơn, giá dầu và khí đốt thấp hơn cho các gia đình Mỹ,” ông Trump nói.
Cuộc chiến đã làm nghẽn các nguồn cung dầu khí lớn cho thị trường thế giới và đẩy giá nhiên liệu lên cao khắp nước Mỹ. Các cuộc giao tranh cũng khiến người nước ngoài phải tháo chạy khỏi các trung tâm kinh doanh và buộc hàng triệu người phải tìm nơi trú ẩn khi bom đánh trúng các địa điểm bao gồm căn cứ quân sự, tòa nhà chính phủ, cơ sở hạ tầng dầu nước, khách sạn và ít nhất một trường học.
Việc lựa chọn Giáo chủ cứng rắn Ayatollah Mojtaba Khamenei kế vị người cha quá cố làm lãnh đạo tối cao của Iran đã khiến giá dầu tăng vọt và thị trường trượt dốc. Các nhà đầu tư coi đây là tín hiệu cho thấy Iran đang cố thủ trong ngày thứ 10 của cuộc chiến do Hoa Kỳ và Israel phát động.
Giá dầu sau đó đã giảm và thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa ở mức cao hơn sau khi ông Trump nói với một nhóm nghị sĩ tại câu lạc bộ golf của ông gần Miami rằng xung đột có thể sớm kết thúc.
“Chúng tôi đã thực hiện một chuyến 'du ngoạn' nhỏ” tới Trung Đông “để loại bỏ một số cái ác. Và tôi nghĩ các bạn sẽ thấy đó sẽ là một chuyến du ngoạn ngắn hạn,” ông Trump nói.
Ông Trump cũng đã có cuộc điện đàm hôm nay với Tổng thống Nga Vladimir Putin để thảo luận về cuộc chiến và các vấn đề khác. Cố vấn đối ngoại của ông Putin, Yuri Ushakov, cho biết ông Putin đã “nêu ra một vài ý tưởng liên quan đến một giải pháp chính trị và ngoại giao nhanh chóng” cho xung đột sau các cuộc trò chuyện của ông với các nhà lãnh đạo vùng Vịnh và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian.
Khamenei, một giáo sĩ 56 tuổi kín tiếng, là nhà lãnh đạo tối cao thứ ba trong lịch sử Cộng hòa Hồi giáo. Ông có mối quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng bán quân sự, đơn vị đã bắn tên lửa và máy bay không người lái vào Israel và các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh kể từ khi cha ông, Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei, người trị vì từ năm 1989, bị tiêu diệt trong đợt tấn công mở màn cuộc chiến.
Nhiều đợt không kích rung chuyển Tehran
Hơn 20 vụ nổ lớn đã được nghe thấy ở Tehran trong đợt được coi là cuộc không kích nặng nề nhất vào thủ đô kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28 tháng 2. Truyền thông Iran chưa báo cáo về thiệt hại và thương vong.
Israel cho biết hôm nay rằng họ đang thực hiện “một làn sóng tấn công quy mô lớn” vào thành phố Isfahan của Iran, cũng như Tehran và miền nam Iran. Quân đội Israel cho biết đã đánh trúng hàng chục địa điểm cơ sở hạ tầng, bao gồm trụ sở máy bay không người lái của Lực lượng Vệ binh Cách mạng.
Trong khi đó, quân đội Israel cho biết nhiều tên lửa hơn đã được phóng từ Iran hướng về phía Israel vào cuối ngày thứ Hai (giờ địa phương).
Ông Trump cho biết Hoa Kỳ đang tiến gần đến mục tiêu loại bỏ kho dự trữ tên lửa đạn đạo của Iran cũng như khả năng sản xuất và phóng chúng. Chính quyền Mỹ đã đưa ra những lý giải và mốc thời gian thay đổi liên tục kể từ khi xung đột bắt đầu.
Ông cũng nói về việc "xây dựng một đất nước mới", một nhận xét dường như gợi ý rằng Mỹ có thể tham gia vào việc kiến thiết một Iran mới.
Trump nói ông thích ý tưởng về một ứng viên "nội bộ" khác để lãnh đạo Iran
Hàng ngàn người đã đổ ra một quảng trường trung tâm ở thủ đô Tehran và các địa điểm khác để bày tỏ lòng trung thành với nhà lãnh đạo tối cao mới, vẫy cờ và hô vang các khẩu hiệu như "Đả đảo Mỹ" và "Đả đảo Israel".
Khamenei con, người chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, từ lâu đã được coi là người kế vị tiềm năng — ngay cả trước khi người cha 86 tuổi của ông bị tiêu diệt.
Ông Trump nói với các phóng viên rằng ông "thất vọng" khi Mojtaba Khamenei được chọn và ông thích "ý tưởng" về một nhà lãnh đạo xuất thân từ một nhóm ứng viên "nội bộ", nói rằng quy trình này "đang hoạt động tốt" với nhà lãnh đạo mới của Venezuela, Delcy Rodriguez.
Khamenei con được coi là người thậm chí còn ít thỏa hiệp hơn người cha quá cố. Với tư cách là lãnh đạo tối cao, ông là người có tiếng nói cuối cùng về mọi chính sách lớn, bao gồm cả chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tehran.
Mặc dù các địa điểm hạt nhân quan trọng của Iran đã tan tành sau khi Mỹ ném bom trong cuộc chiến Israel-Iran kéo dài 12 ngày vào tháng 6, nước này vẫn còn uranium được làm giàu ở mức cao, chỉ còn một bước kỹ thuật nữa là đạt mức chế tạo vũ khí. Khamenei có thể chọn làm điều mà cha ông chưa bao giờ làm — chế tạo bom hạt nhân.
Ông Trump nói với các phóng viên rằng cuộc chiến với Iran bắt đầu vì quốc gia đó đang bắt đầu xây dựng một địa điểm mới để phát triển vật liệu cho vũ khí hạt nhân nhằm thay thế địa điểm đã bị Mỹ ném bom năm ngoái.
Israel đã mô tả Khamenei là một mục tiêu tiềm năng. Ông Trump nói hôm nay rằng "sẽ không phù hợp" nếu tiết lộ liệu ông ta có bị đưa vào tầm ngắm hay không.
Thị trường Mỹ biến động vì sự bất ổn của cuộc chiến
Thị trường chứng khoán Mỹ đã trải qua một ngày thứ Hai đầy biến động (giờ địa phương), đi từ mức giảm sâu ban đầu đến mức tăng vững chắc khi nỗi lo sợ chuyển thành hy vọng rằng cuộc chiến với Iran có thể không kéo dài. Giá dầu dao động từ gần 120 USD (202,26 NZD) mỗi thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022, quay trở lại mức 90 USD (151,66 NZD).
Các cuộc tấn công của Iran ở eo biển Hormuz gần như đã ngăn chặn các tàu chở dầu sử dụng tuyến hàng hải vận chuyển 1/5 lượng dầu của thế giới, và máy bay không người lái cùng tên lửa của Iran đã nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu khí ở các quốc gia sản xuất lớn. Các cuộc tấn công vào tàu buôn gần eo biển đã khiến ít nhất 7 thủy thủ thiệt mạng, theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế.
Kamal Kharazi, cố vấn chính sách đối ngoại của văn phòng lãnh đạo tối cao, nói với CNN hôm nay rằng Iran đã chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài. Ông cho biết không còn "chỗ cho ngoại giao nữa" trừ khi áp lực kinh tế thúc đẩy các quốc gia khác can thiệp và ngăn chặn "sự xâm lược của người Mỹ và người Israel đối với Iran".
Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ cho biết các hệ thống phòng thủ NATO đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo đi vào không phận nước này lần thứ hai kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Sự phẫn nộ trong khu vực gia tăng khi cơ sở hạ tầng năng lượng bị đánh trúng
Ả Rập Xê-út đã chỉ trích dữ dội Iran sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào mỏ dầu khổng lồ Shaybah của mình, nói rằng Tehran sẽ là "kẻ thua cuộc lớn nhất" nếu tiếp tục tấn công các quốc gia Ả Rập.
Tại UAE, nơi có thành phố Dubai tương lai, chính quyền cho biết hai người đã bị thương do mảnh vỡ từ việc đánh chặn tên lửa Iran trên bầu trời thủ đô Abu Dhabi. Bộ Quốc phòng UAE cho biết 15 tên lửa đạn đạo và 18 máy bay không người lái đã được bắn vào nước này hôm nay.
Iran cũng tấn công Kuwait, Qatar và Bahrain, nơi họ đánh trúng một khu dân cư, khiến 32 người bị thương, trong đó có nhiều trẻ em, theo chính quyền địa phương. Một cuộc tấn công khác dường như đã gây ra hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu duy nhất của Bahrain, tạo ra những cột khói đen dày đặc.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vào đầu ngày thứ Hai (giờ địa phương) đã ra lệnh cho các nhân viên không thiết yếu và gia đình của tất cả nhân viên rời khỏi Ả Rập Xê-út. Một số phái đoàn ngoại giao khác của Mỹ cũng đã ra lệnh cho tất cả nhân viên trừ những người chủ chốt phải rời đi.
Cuộc chiến đã khiến ít nhất 1.230 người thiệt mạng ở Iran, ít nhất 397 người ở Lebanon và 11 người ở Israel, theo các quan chức.
Tổng cộng có 7 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng.
Ông Trump cho biết hôm nay rằng các thành viên gia đình của những binh lính đã nói với ông trong buổi lễ tiếp nhận di hài cuối tuần qua tại Dover, Delaware: “Hãy chắc chắn rằng ngài sẽ chiến thắng.”
Theo 1news.co.nz - Hani Dang