Cuộc chiến tại Iran đã bắt đầu tác động trực tiếp đến người dân New Zealand, khi những cú sốc kinh tế lan rộng khắp thế giới. Dưới đây là tóm tắt nhanh những gì đã xảy ra trong hôm nay và cuối tuần qua, kèm theo các liên kết đến những bài viết chi tiết hơn.
Giá xăng tăng vọt
Giá xăng dự kiến sẽ chạm mức ít nhất 3 NZD/lít ở một số nơi, do giá dầu quốc tế đã tăng khoảng 30% vào thứ Hai trước những lo ngại về nguồn cung từ Trung Đông.
Theo ứng dụng theo dõi nhiên liệu Gaspy, giá trung bình của xăng không chì 91 đã tăng 14 xu lên mức 2,64 NZD trong cuối tuần qua.
Terry Collins, cố vấn chính sách cấp cao của AA, nói với tờ Herald sáng thứ Hai rằng mức giá 3 NZD/lít có thể xuất hiện ở một số nơi rất sớm.
“Dầu thô Brent có thể dễ dàng đạt 100 USD mỗi thùng vào cuối ngày hôm nay.
“Nếu nó chạm mức 100 USD [tương đương 169 NZD], chúng ta sẽ phải trả 3 NZD cho mỗi lít xăng.”
Dầu thô Brent, mức giá dầu tham chiếu, đã đạt 116,27 USD/thùng vào đầu chiều nay.
Sự gia tăng này đã khiến Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis ám chỉ về khả năng hoãn việc tăng thuế nhiên liệu 18 xu/lít dự kiến bắt đầu vào năm tới.
Giá thực phẩm leo thang
Giá thực phẩm cũng có khả năng tăng sớm, khi giá phân bón tăng vọt để phản ứng với cuộc chiến ở Trung Đông.
Phân bón cho trồng trọt và dầu diesel cho máy móc nông nghiệp là hai chi phí đầu vào then chốt của sản xuất thực phẩm.
Phần lớn sản lượng phân bón của Trung Đông – giống như dầu thô và khí đốt – phải đi qua eo biển Hormuz hẹp, nơi gần như đã bị đóng cửa kể từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.
Điều đó có thể ảnh hưởng đến khoảng 45% nguồn cung urê toàn cầu, loại phân bón có hàm lượng nitơ giải phóng nhanh cao nhất trong số các loại phân bón rắn hiện có tại New Zealand.
Giá urê tại Trung Đông đã tăng cao tới 650 USD/tấn – gấp khoảng hai lần so với một năm trước.
Các hãng hàng không trong cơn khủng hoảng
Giá cổ phiếu của Air New Zealand đã giảm gần 8% vào thứ Hai để phản ứng với những lo ngại của nhà đầu tư về giá nhiên liệu bay và tính khả thi của các đường bay qua Trung Đông.
Andy Bowley, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Forsyth Barr, cho biết: “Thực tế đối với các hãng hàng không nói chung là, nếu khả năng sinh lời trên các đường bay cụ thể giảm xuống mức không thể duy trì, họ thường sẽ cắt giảm nguồn cung.”
“Air New Zealand có thể giảm số lượng đường bay hoặc dịch vụ mà hãng cung cấp để quản lý năng suất đó,” ông nói thêm.
“Có rất nhiều thứ họ sẽ phải suy nghĩ, không ít trong số đó là: 'Chúng ta sẽ phải đối mặt với thách thức giá nhiên liệu bay này trong bao lâu nữa?'”
Simon Wallace, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Hàng không (AIANZ), cho biết còn quá sớm để nói liệu các hãng hàng không có cắt giảm đường bay hay không, nhưng việc giá dầu tăng mạnh sẽ giáng một đòn nặng nề vào ngành hàng không.
Lời khuyên dành cho khách du lịch và người New Zealand sống ở nước ngoài đang thay đổi hàng ngày, với các chuyến bay đến Trung Đông liên tục bị hủy rồi mở lại. Đây là hướng dẫn chung về những điều bạn cần biết.
Thị trường sụp đổ
Chứng khoán giảm mạnh trên khắp châu Á vào thứ Hai, phản ứng với cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu toàn cầu và lo ngại cuộc chiến có thể kéo dài trong nhiều tuần.
Các nhà đầu tư, vốn đã hoang mang vì lo ngại về định giá quá cao của nhóm cổ phiếu công nghệ và chi tiêu khổng lồ cho AI, đã tìm đường tháo chạy khi dầu thô vọt lên mức cao nhất kể từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022.
Nỗi sợ hãi rằng xung đột Trung Đông có thể kéo dài đã gia tăng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chỉ có sự “đầu hàng vô điều kiện” của Iran mới có thể chấm dứt chiến tranh.
Seoul, thị trường hoạt động tốt nhất năm nay nhờ sự bùng nổ của cổ phiếu công nghệ, có lúc đã lao dốc hơn 8%, trong khi Tokyo giảm 7% và Đài Bắc giảm hơn 5%.
Thị trường New Zealand cũng giảm 3% và Úc cũng ghi nhận mức giảm tương tự vào cuối chiều nay.
Lạm phát tăng, tăng trưởng giảm
Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis nói với các phóng viên tại cuộc họp báo sau cuộc họp Nội các hôm thứ Hai rằng báo cáo từ Bộ Tài chính – dù phụ thuộc vào thời gian kéo dài của cuộc chiến, vốn đang rất bất định – đã đưa ra nhiều kịch bản kinh tế khác nhau.
Nếu xung đột kéo dài từ ba tháng trở lên, lạm phát sẽ bị tác động tăng từ 0,5 đến 1 điểm phần trăm. GDP thực tế cũng sẽ chịu ảnh hưởng giảm từ -0,2 đến -0,4 điểm.
Bà Willis và Thủ tướng Christopher Luxon thông báo họ đã thành lập Nhóm Giám sát của Bộ trưởng để theo dõi các tác động từ cuộc chiến Iran đối với nền kinh tế.
Ông Luxon cho biết nhóm sẽ tập trung vào lĩnh vực nhiên liệu và chuỗi cung ứng.
‘Tệ hại nhất trong các kịch bản’
Đánh giá của Bộ Tài chính phù hợp với quan điểm bi quan của các chuyên gia kinh tế ngân hàng, bao gồm cả trưởng bộ phận nghiên cứu của BNZ Stephen Toplis, người đã mô tả các tác động của cuộc chiến là “tệ hại nhất trong các kịch bản đối với một người dân New Zealand trung bình”.
Chuyên gia kinh tế trưởng của Kiwibank, Jarrod Kerr, cảnh báo rằng cú sốc dầu mỏ này đến vào thời điểm rất xấu cho sự phục hồi kinh tế của New Zealand.
Ông nói: “Việc giá xăng tăng vọt giống như một loại thuế đánh vào người tiêu dùng.”
“Thật không may, mọi thứ có khả năng sẽ tồi tệ hơn trước khi trở nên tốt đẹp hơn. Chúng ta đang chuẩn bị tinh thần cho những biến động lớn hơn nhiều, với phản ứng thị trường mạnh mẽ hơn trong ngắn hạn.”
Tương lai của ông Luxon
Cuộc chiến xảy ra vào thời điểm không thể tồi tệ hơn đối với ông Luxon và Chính phủ do đảng Quốc gia dẫn dắt, vốn vừa phải nhận kết quả thăm dò thấp thảm hại vào thứ Sáu. Như biên tập viên kinh doanh Liam Dann của tờ Herald đã chỉ ra trong chuyên mục Chủ nhật của mình, cuộc xung đột này có khả năng nhấn chìm sự phục hồi kinh tế mới hình thành của đất nước, và kéo theo cả ông Luxon lẫn đảng Quốc gia trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 11.
Biên tập viên chính trị Thomas Coughlan cũng đưa ra quan điểm tương tự trong chuyên mục chính trị hôm thứ Bảy, lập luận rằng các nghị sĩ đảng Quốc gia đang lo lắng về việc mất ghế dựa trên các cuộc thăm dò hiện tại sẽ không có niềm tin rằng ông Luxon có thể giải thích một cách mạch lạc cho cử tri lý do tại sao mọi thứ sẽ tốt hơn dưới sự lãnh đạo của ông.
Tin tức chiến sự mới nhất
Cuộc chiến của Mỹ-Israel nhắm vào Iran đang thay đổi liên tục nhưng bạn có thể cập nhật thông tin mới nhất qua trang blog trực tiếp của Herald. Các tin tức chiến sự mới nhất và phản ứng từ khắp nơi trên thế giới trong ngày thứ Hai có tại đây.
Theo nzherald.co.nz premium - Hani Dang