Đại diện 40 quốc gia, bao gồm New Zealand, vừa tham gia hội nghị khẩn cấp nhằm tìm giải pháp khôi phục tuyến hàng hải huyết mạch tại eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột Mỹ - Israel và Iran leo thang căng thẳng.
Bản đồ Marine Traffic hiển thị các chuyển động của tàu thuyền tại eo biển Hormuz. Ảnh: AFP / JONATHAN RAANgười phát ngôn của Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters cho biết, các cuộc thảo luận mang tính hợp tác cao, tập trung vào các phương án ngoại giao và chính trị để tái lập quyền tự do hàng hải và lưu thông hàng hóa thiết yếu. Việc phong tỏa eo biển đang tác động trực tiếp đến nền kinh tế New Zealand, đẩy giá nhiên liệu lên cao kỷ lục.
Thế giới gây áp lực lên Iran
Hội nghị do Anh chủ trì với sự tham gia của các cường quốc như Pháp, Đức, Canada, UAE và Ấn Độ (Mỹ không tham dự). Kết thúc phiên họp ngày thứ Năm (giờ địa phương), các nước đồng loạt yêu cầu mở cửa eo biển Hormuz "ngay lập tức và vô điều kiện".
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper tuyên bố đanh thép: "Iran đang cố gắng bắt giữ nền kinh tế toàn cầu làm con tin tại eo biển Hormuz. Họ không được phép chiến thắng." Bà cũng gợi ý về các biện pháp phối hợp tập thể bao gồm gia tăng áp lực ngoại giao qua Liên Hợp Quốc hoặc áp đặt các lệnh trừng phạt mới.
Chia rẽ về phương án quân sự
Tuyến đường này đã gần như bị đóng băng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/2/2026, khiến lưu lượng tàu bè giảm tới 94%. Hiện tại, các bên đang tranh cãi gay gắt về cách thức giải quyết:
• Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) & Bahrain: Đề xuất Liên Hợp Quốc ủy quyền sử dụng vũ lực để bảo vệ tuyến đường này.
• Mỹ: Tổng thống Trump kêu gọi các nước nhập khẩu dầu hãy "can đảm" tự chiếm lấy và bảo vệ eo biển. Ông khẳng định chỉ xem xét ngừng bắn khi Hormuz "thông suốt".
• Pháp & các đồng minh: Tổng thống Emmanuel Macron bác bỏ phương án quân sự, gọi việc giải phóng eo biển bằng vũ lực là "phi thực tế" và nhấn mạnh ưu tiên lệnh ngừng bắn trước khi triển khai các hoạt động bảo vệ tàu thuyền.
Trong khi các nhà ngoại giao tranh luận, Ý đã kêu gọi thiết lập một "hành lang nhân đạo" cho phân bón và nhu yếu phẩm để ngăn chặn thảm họa lương thực tại Châu Phi. Hiện có 37 quốc gia sẵn sàng đóng góp nguồn lực để đảm bảo an toàn cho hành lang vận tải này.
Theo rnz.co.nz – Noo Thuyen