Vai trò của Trung Quốc như một bên trung gian không chính thức trong cuộc xung đột mới nhất tại Trung Đông đang thu hút sự chú ý của toàn cầu. Trong bối cảnh các hành động của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump làm rạn nứt các liên minh truyền thống, Bắc Kinh đang nỗ lực xây dựng hình ảnh một cường quốc toàn cầu có trách nhiệm.
Ali Shamkhani, khi đó là thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (bên phải), bắt tay cố vấn an ninh quốc gia Saudi Arabia Musaad bin Mohammed al-Aiban (bên trái), dưới sự chứng kiến của Vương Nghị, nhà ngoại giao cao cấp nhất của Trung Quốc. (Nguồn: Associated Press)Trung Quốc: "Cánh tay nối dài" trong các cuộc đàm phán giảm nhiệt
Mặc dù không phải là bên hòa giải chính thức trong cuộc chiến Iran, nhưng cả Washington và Tehran đều thừa nhận Bắc Kinh đóng vai trò quan trọng trong việc hạ nhiệt căng thẳng. Tận dụng mối quan hệ kinh tế và chính trị chặt chẽ với Tehran, Trung Quốc đang ở vị thế độc tôn để gây ảnh hưởng, đặc biệt khi cuộc chiến đang đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Theo các nguồn tin ngoại giao, Bắc Kinh – khách hàng lớn nhất tiêu thụ dầu thô bị trừng phạt của Iran – đã sử dụng đòn bẩy kinh tế để thúc đẩy Tehran quay lại bàn đàm phán trong cuộc đối thoại trực tiếp lịch sử tại Pakistan đầu tháng này.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (bên phải) bắt tay Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Mohammad Ishaq Dar. (Nguồn: Associated Press)Chiến lược ngoại giao đa phương và đòn bẩy kinh tế
Kể từ khi cuộc chiến bùng nổ sau các cuộc không kích của Mỹ-Israel vào ngày 28/2, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã thực hiện hơn 30 cuộc điện đàm với các bên liên quan, bao gồm Saudi Arabia, UAE và Israel.
Các chuyên gia nhận định, sức mạnh của Trung Quốc nằm ở khả năng cung cấp các ưu đãi kinh tế mà ít quốc gia nào làm được. Tuvia Gering, chuyên gia tại Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết: "Bắc Kinh có thể hứa hẹn đầu tư tái thiết sau chiến tranh và cứu trợ thương mại – những điều mà Tehran đang cực kỳ cần."
Sự trỗi dậy của một trung gian hòa giải toàn cầu
Thành công của Trung Quốc không chỉ dừng lại ở Iran. Năm 2023, Bắc Kinh từng gây chấn động khi môi giới thành công việc nối lại quan hệ giữa Saudi Arabia và Iran. Gần đây, nước này cũng tích cực tham gia dàn xếp lệnh ngừng bắn giữa Thái Lan và Campuchia, cũng như đưa ra các đề xuất hòa bình cho xung đột Ukraine.
Chủ tịch Tập Cận Bình gần đây đã lên tiếng mạnh mẽ hơn, cảnh báo thế giới không nên "quay lại thời kỳ luật rừng" và kêu gọi mở lại Eo biển Hormuz để đảm bảo an ninh hàng hải quốc tế.
Đối trọng với vị thế của Mỹ
Trong khi chính sách của chính quyền Trump bị đánh giá là gây tổn hại đến hệ thống quốc tế dựa trên luật lệ, Trung Quốc đang khéo léo lấp đầy khoảng trống quyền lực. Bằng cách nhấn mạnh vào Hiến chương Liên Hợp Quốc và chủ quyền quốc gia, Bắc Kinh đang tạo ra một sự tương phản rõ rệt với phương Tây, khẳng định vị thế dẫn dắt trong một thế giới đầy biến động.
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen