Một nhà hoạt động người New Zealand từng bị giam giữ trong đội tàu viện trợ hướng về Gaza đang kêu gọi chính phủ nước này mở một cuộc điều tra độc lập về các cáo buộc ngược đãi từ phía lực lượng Israel. Động thái này diễn ra sau khi Úc chính thức mở cuộc điều tra đối với các cáo buộc tương tự liên quan đến công dân của họ.
Đội tàu cứu trợ Global Sumud chở các nhà hoạt động quốc tế ngày 14 tháng 5 năm 2026. Ảnh: AFP / Murat KocabasÔng Hāhona Ormsby, thành viên phái đoàn Global Sumud Aotearoa, cho biết ông và các thành viên New Zealand khác đã bị hành hung sau khi tàu của họ bị lực lượng Israel chặn lại tại vùng biển quốc tế vào tháng 5 vừa qua.
Ormsby bày tỏ sự thất vọng trước điều mà ông mô tả là sự thờ ơ từ phía chính phủ New Zealand.
"Tôi muốn chính phủ của chúng ta thực sự nghiêm túc nhìn nhận vấn đề này và buộc Israel phải chịu trách nhiệm", ông nhấn mạnh.
Tuyên bố trên được đưa ra sau khi Cảnh sát Liên bang Úc (AFP) khởi động cuộc điều tra về các cáo buộc hiếp dâm và tra tấn đối với công dân Úc bị giam giữ trong các chiến dịch của đội tàu cứu trợ, theo yêu cầu từ Bộ trưởng Ngoại giao Úc Penny Wong.
Tổ chức Global Sumud Aotearoa đã cáo buộc chính phủ New Zealand thất bại trong việc điều tra các cáo buộc do chính công dân nước mình đưa ra.
"Không giống như Úc, Pháp, Tây Ban Nha, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia khác, New Zealand và Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters đã không thể khởi xướng một cuộc điều tra cấp chính phủ về hành vi ngược đãi công dân New Zealand", nhóm này tuyên bố.
Ormsby cũng chỉ trích gay gắt phản ứng của chính phủ trước vụ việc.
"Việc triệu tập Đại sứ Israel rồi chỉ nhắc nhở qua loa mang tính hình thức bên tách trà và bánh quy không thể coi là một hành động thực chất", ông nói.
Nhà hoạt động này đã ngay lập tức bị mời ra khỏi tòa nhà Nghị viện tuần này sau khi chất vấn Bộ trưởng Peters trong một phiên điều trần giám sát.
Khi được hỏi về việc liên lạc với các quan chức, Ormsby cho biết ông đã nhận được email từ Bộ Ngoại giao và Thương mại vào thứ Tư để yêu cầu cung cấp thêm thông tin về vụ việc, mặc dù thực tế ông đã trở về New Zealand gần một tháng.
Bộ Ngoại giao và Thương mại xác nhận họ đang thu thập thông tin từ những người liên quan.
"Chúng tôi rất quan ngại trước những cáo buộc nghiêm trọng do các thành viên tham gia đội tàu cứu trợ đưa ra", người phát ngôn của Bộ cho biết. "Chúng tôi đã yêu cầu những người liên quan đến vụ chặn tàu hồi tháng 4 và tháng 5 cung cấp thêm thông tin. Tuy nhiên, thông tin này hiện vẫn chưa được gửi đến."
Bộ Ngoại giao New Zealand cho biết chính phủ đã trực tiếp bày tỏ kỳ vọng của mình với các quan chức Israel.
"Vào thời điểm đó, chính phủ New Zealand tuyên bố họ kỳ vọng Israel tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý quốc tế, bao gồm cả việc đối xử với những người New Zealand tham gia đội tàu. Kỳ vọng này đã được đặt ra trực tiếp với Đại sứ Israel tại New Zealand cũng như các quan chức Israel."
Bộ Ngoại giao và Thương mại cũng lưu ý rằng khuyến cáo du lịch dài hạn của New Zealand đối với Gaza vẫn là "Không nên đến" (Do Not Travel), đồng thời cảnh báo về những rủi ro liên quan đến việc cố gắng tiếp cận Gaza bằng đường biển.
Global Sumud Aotearoa cho rằng New Zealand nên phỏng vấn chính thức các nhà hoạt động đã trở về, đồng thời tìm kiếm các bằng chứng y tế và pháp y do nhà chức trách Thổ Nhĩ Kỳ thu thập sau khi các tù nhân được chuyển giao sang Thổ Nhĩ Kỳ.
Ormsby cho biết ông có kế hoạch phản hồi yêu cầu thông tin của Bộ Ngoại giao và Thương mại và hy vọng chính phủ sẽ gặp mặt trực tiếp các thành viên New Zealand tham gia chuyến đi.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang