Mẹ của một người đàn ông tự kỷ bị giam giữ tại khu chăm sóc đặc biệt suốt nửa cuộc đời đang đề nghị Tòa án Tối cao can thiệp. Bà lập luận rằng Tòa án Gia đình đang quá chậm trễ trong việc xem xét lại tính hợp pháp của lệnh giam giữ này.
Ảnh: RNZ / Rebekah Parsons-KingNgười đàn ông này được gọi tắt là "J" để bảo vệ danh tính, bị giam giữ theo Đạo luật Khuyết tật Trí tuệ (Chăm sóc bắt buộc và Phục hồi chức năng) từ năm 20 tuổi.
Vào tháng 8/2025, Tòa án Tối cao Liên bang nhận định Tòa án Gia đình đã áp dụng sai quy định pháp luật để giam giữ "J", đồng thời ra lệnh khẩn cấp xem xét lại phán quyết. Tuy nhiên, do thiếu hụt nguồn lực và khó khăn trong việc sắp xếp lịch trình, phiên điều trần xem xét lại bị chia làm hai phần: phần một diễn ra vào cuối tháng 7 và phần hai phải đợi đến tháng 10.
Mẹ của người đàn ông (cũng được giấu tên) tuần này đã đệ đơn lên Tòa án Tối cao Wellington. Bà khẳng định quy trình này quá kéo dài, khi mà thời điểm tháng 10 sẽ là 14 tháng sau lệnh rà soát khẩn cấp của Tòa án Tối cao Liên bang.
"Đã một năm trôi qua và chẳng có tiến triển gì cả", luật sư của bà, ông Tony Ellis, chia sẻ với đài RNZ.
Ông Ellis cho biết sự chậm trễ này đã vi phạm nghiêm trọng quyền lợi của J. Ông cũng dẫn chứng kết luận trước đây của Ủy ban Nhân quyền Liên Hợp Quốc về việc Tòa án Gia đình New Zealand từng kéo dài thời gian vô lý trong một vụ tranh chấp quyền nuôi con khác.
"Ủy ban đã từng cảnh báo Tòa án Gia đình New Zealand đang làm việc trì trệ, nhưng dường như các thẩm phán ở đây vẫn chưa nhận thức được điều đó", ông nói.
Luật sư Tony Ellis. Ảnh: RNZ / Kim Baker WilsonĐơn kiến nghị gửi lên Tòa án Tối cao yêu cầu cơ quan này sử dụng quyền hạn của mình để trực tiếp thẩm định việc giam giữ J có bất hợp pháp hay không, thay vì tiếp tục chờ đợi quy trình của Tòa án Gia đình.
Luật sư Ellis cho biết thêm, vụ kiện có thể sẽ yêu cầu bồi thường khoảng 5 triệu NZD cho khoảng thời gian J bị giam giữ bất hợp pháp, tương tự như mức bồi thường trong vụ án kết án oan của Alan Hall.
Vào tháng 5 trước đó, ông Ellis đã nộp một đơn khiếu nại riêng biệt lên Ủy ban Liên Hợp Quốc về Quyền của Người khuyết tật. Ông cho biết Ủy ban đã chính thức tiếp nhận hồ sơ. Đây là một bước đi "ngoại lệ" vì thông thường, người khiếu nại phải trải qua hết các thủ tục pháp lý trong nước. Dù vậy, một phiên điều trần của Liên Hợp Quốc có thể phải mất nhiều năm nữa mới diễn ra.
J đã bị giam giữ 21 năm tại một cơ sở an ninh nghiêm ngặt sau khi bị tuyên bố không đủ năng lực hầu tòa vì các tội danh nhỏ, bao gồm cả hành vi đập phá cửa sổ. Hiện tại, anh đang sống biệt lập trong một khu an ninh của Phòng khám Mason dưới sự giám sát liên tục của 3 nhân viên. Gặp cảnh ngộ này, một thẩm phán khác từng mô tả là "không thể chấp nhận được" và hoàn toàn không phù hợp với nhu cầu của anh.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang