Bộ Tài chính New Zealand – cơ quan quản lý ngân sách chính phủ – vừa bị cảnh báo rằng các tư vấn chính sách kinh tế của họ quá "yếu kém" so với nhu cầu tương lai của đất nước. Báo cáo đánh giá mới nhất cho thấy niềm tin của các bộ trưởng đối với cơ quan này đang sụt giảm nghiêm trọng.
Toàn cảnh nền kinh tế và thủ đô Wellington (Ảnh tư liệu). (Nguồn: 1News)Là một trong năm cơ quan trung ương quyền lực, Bộ Tài chính từ lâu đã giữ vai trò cố vấn tài chính hàng đầu của Chính phủ New Zealand. Cơ quan này chịu trách nhiệm điều hành ngân sách hàng năm, quản lý bảng cân đối kế toán trị giá khoảng 600 tỷ NZD của Hoàng gia và định hướng chi tiêu hàng tỷ NZD ngân sách mỗi năm.
Tuy nhiên, báo cáo đánh giá cải thiện hiệu suất vừa công bố hôm nay đã xếp hạng hiệu quả tư vấn chính sách trên toàn nền kinh tế của cơ quan này ở mức "yếu". Đây là mức xếp hạng thấp nhất và cũng là điểm "đèn đỏ" duy nhất trong toàn bộ báo cáo.
Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis cho biết Bộ Tài chính đã chấp nhận thực tế rằng họ phải làm tốt hơn, đồng thời chia sẻ với truyền thông rằng cơ quan này "đã thừa nhận họ cần phải nâng cao năng lực".
Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis (Ảnh tư liệu). (Nguồn: Getty)"Có những việc Bộ Tài chính làm cực kỳ tốt – như tính toán chi phí chính sách hay điều hành quy trình ngân sách," bà Willis nhận định. "Nhưng tôi nghĩ họ cần cải thiện nhiều hơn nữa trong việc đóng góp vào các cuộc tranh luận kinh tế và đưa ra những ý tưởng mới cho tương lai."
Bà bổ sung thêm rằng những thách thức mà New Zealand phải đối mặt ngày nay "rất khác so với những năm 80 và 90, và điều đó đòi hỏi tư duy cùng những ý tưởng hoàn toàn mới".
Vòng xoáy suy giảm năng lực
Các chuyên gia đánh giá nhận định cơ quan này đang rơi vào một vòng xoáy suy giảm tự phát và "cơ hội để xây dựng lại uy tín với tư cách là cơ quan cốt lõi của hệ thống dịch vụ công đang dần khép lại".
Báo cáo chỉ rõ hiệu suất làm việc "đã không đáp ứng được kỳ vọng một cách nhất quán trong những năm gần đây", nguyên nhân xuất phát từ áp lực đại dịch, tỷ lệ nhân viên nghỉ việc cao, sự thay đổi ưu tiên của các bộ trưởng và kỳ vọng ngày càng lớn đối với cơ quan này.
"Các bộ trưởng dần mất niềm tin vào lời khuyên của Bộ Tài chính, tầm ảnh hưởng của cơ quan này trong hệ thống giảm sút. Bộ Tài chính cũng mất đi nhiều nhân tài và sự tự tin tập thể, dẫn đến việc trở nên ngại rủi ro và thiếu tham vọng hơn," báo cáo nêu rõ.
Hậu quả là khoảng cách giữa hiệu suất hiện tại của Bộ Tài chính và những gì đất nước cần đã "gia tăng đáng kể".
Một số người được phỏng vấn cho biết họ cảm thấy Bộ Tài chính có quá ít ý tưởng cụ thể. Trong khi đó, những người khác đặt câu hỏi liệu tư duy của cơ quan này có đang bị bó buộc quá mức bởi các học thuyết kinh tế quốc tế lỗi thời từ cuối thế kỷ 20 hay không.
Vụ phà Interislander và bê bối ACC làm xói mòn lòng tin
Báo cáo đánh giá đã chỉ ra những vụ việc cụ thể làm rạn nứt niềm tin ở cấp cao nhất của Chính phủ.
Các bộ trưởng nhận định tư vấn thương mại của Bộ Tài chính về việc thay thế đội phà Interislander là "không chắc chắn", làm giảm niềm tin của họ vào năng lực giao dịch thương mại của cơ quan này nói chung.
Công tác giám sát Tập đoàn Bồi thường Tai nạn (ACC) của Bộ Tài chính cũng bị chỉ trích gay gắt khi "không phát hiện và báo cáo kịp thời các vấn đề hiệu suất phát sinh". Sai sót này đã dẫn đến nhiều cuộc thanh tra độc lập và sự can thiệp tích cực từ Ủy ban Dịch vụ Công.
Về lĩnh vực năng lượng, các chuyên gia nhận thấy Bộ Tài chính "đã chậm trễ trong việc nhận diện vấn đề và phát huy giá trị cốt lõi" khi giá gas và điện ngày càng biến động mạnh.
Các bộ trưởng Chính phủ cũng phản ánh rằng Bộ Tài chính thường "sa đà vào tiểu tiết", tập trung vào những khoản tiết kiệm nhỏ nhặt thay vì những thay đổi mang tính quy mô mà các bộ trưởng kỳ vọng. Họ muốn cơ quan này "kết hợp phân tích phản biện với các giải pháp thực tế và rõ ràng hơn".
Cơ hội cuối cùng để thay đổi
Báo cáo nhấn mạnh, nếu chỉ "quay lại" như Bộ Tài chính của ngày xưa thì "sẽ không đủ để ứng phó với những thách thức phức tạp và to lớn mà New Zealand phải đối mặt trong 4 năm tới và xa hơn nữa".
Một trong những lời chỉ trích gay gắt nhất nhắm vào các tư vấn kinh tế vĩ mô – phần phân tích các xu hướng và thiết lập chính sách định hình hiệu suất kinh tế tổng thể.
Các chuyên gia đánh giá nhận thấy vai trò này "dường như kém hiệu quả so với kỳ vọng". Nhiều người được phỏng vấn, bao gồm cả nhân sự nội bộ của Bộ Tài chính, thừa nhận cơ quan này chưa đóng góp xứng tầm ở cấp độ toàn nền kinh tế trong những năm gần đây, thiếu đi tư duy thực tế để thúc đẩy chương trình tăng trưởng kinh tế của Chính phủ.
Trong tuyên bố phát biểu hôm nay, Thư ký Bộ Tài chính Iain Rennie hoan nghênh báo cáo và thừa nhận cơ quan này còn nhiều việc phải làm.
Thư ký Bộ Tài chính Iain Rennie. (Nguồn: 1News)Ông khẳng định Bộ Tài chính phải "tập trung chuyên sâu vào phân tích và tư vấn kinh tế, mang lại nhà lãnh đạo tài chính chiến lược mạnh mẽ hơn trên toàn hệ thống".
"New Zealand đang đối mặt với những áp lực tài khóa dài hạn thực sự," ông nói thêm. "Nếu không có những lựa chọn chủ động, tình trạng già hóa dân số, tăng trưởng năng suất thấp và kỳ vọng ngày càng cao của công chúng sẽ tạo áp lực đè nặng lên tài chính chính phủ."
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang