Khi New Zealand bước vào kỳ bầu cử quốc hội, các đảng phái chính trị đang đưa ra những ưu tiên và các ứng cử viên bắt đầu vận động, tất cả đều hy vọng tập trung vào những vấn đề họ tin rằng sẽ thu hút cử tri nhất.
Mối quan tâm của cử tri New Zealand tập trung một cách đáng kinh ngạc, theo một cuộc khảo sát gần đây. Ảnh: RNZ / Kymberlee FernandesTuy nhiên, có một cách khác để tiếp cận câu hỏi điều gì thực sự quan trọng với người dân New Zealand: hỏi trực tiếp họ.
Công ty phân tích và thăm dò dư luận Gallup đã thực hiện điều đó trong Cuộc khảo sát Toàn cầu năm 2025, mang đến cho mọi người cơ hội trả lời một câu hỏi đơn giản:
"Theo bạn, vấn đề quan trọng nhất mà đất nước bạn đang phải đối mặt hiện nay là gì?"
Kết quả thu được là một bức tranh tổng thể giá trị về những mối lo ngại của công chúng trên toàn thế giới tại thời điểm đó. Mặc dù khảo sát không tập trung riêng vào kỳ bầu cử năm 2026 của New Zealand và thế giới luôn biến động, dữ liệu này vẫn mang lại một góc nhìn so sánh quốc tế đầy thú vị.
Đúng như Gallup đã đặt tiêu đề cho báo cáo khảo sát, các phát hiện này đại diện cho "những điều người dân muốn giới lãnh đạo lắng nghe trong năm 2026".
Mối lo ngại của người dân New Zealand tập trung một cách đáng kinh ngạc
Trong cuộc khảo sát 1.000 người New Zealand, kinh tế (được Gallup định nghĩa bao gồm mức sống, giá cả đắt đỏ hoặc lương thấp) là mối lo lớn nhất. Gần 3/10 người phản hồi (29,4%) chỉ ra đây là vấn đề quan trọng nhất của đất nước.
Trước áp lực chi phí sinh hoạt, điều này không quá bất ngờ. Tuy nhiên, các ưu tiên tiếp theo của họ mới thực sự hé lộ nhiều điều.
Các vấn đề xã hội (phân biệt đối xử, phân biệt chủng tộc, nghèo đói, bất bình đẳng) xếp thứ hai với 19,9%, vượt xa hầu hết các nhóm còn lại.
Y tế (chi phí và chất lượng) xếp tiếp theo với 9,5%, theo sau là thực phẩm và nhà ở (8,6%), chính trị và bộ máy nhà nước (7,4%), và môi trường (ô nhiễm, không khí, nguồn nước, biến đổi khí hậu, thời tiết) ở mức 5,2%. Chỉ có 3,4% người tham gia chọn tội phạm, bạo lực hoặc an ninh công cộng.
Mô hình này cho thấy người dân New Zealand không chỉ lo lắng về kinh tế theo nghĩa hẹp. Khả năng chi trả là quan trọng, nhưng các câu hỏi về gắn kết xã hội, y tế và khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản cũng quan trọng không kém.
Trong khi đó, những chủ đề chiếm sóng truyền thông và thu hút nhiều sự chú ý trên chính trường lại gần như không đáng kể. Chỉ 0,6% cử đẻ coi nhập cư hoặc người tị nạn là vấn đề lớn nhất, hạ tầng chiếm 1,2%, và truyền thông - báo chí dừng ở mức 1%.
Australia mang một diện mạo rất khác
Bên kia biển Tasman, kinh tế tiếp tục nằm trong nhóm đầu, nhưng mô hình của Australia lại khác biệt rõ rệt so với New Zealand.
Lương thực và chỗ ở, bao gồm khả năng tiếp cận và chi trả cho nhà ở, là vấn đề được gọi tên nhiều nhất tại Australia với 28,7%.
Bản thân nền kinh tế xếp thứ hai với 21,8%. Vấn đề môi trường cũng nổi bật hơn đáng kể ở Australia với 11,1%, so với 5,2% tại New Zealand. Chính trị và bộ máy nhà nước chiếm 7,6%, trong khi tội phạm và an toàn công cộng đạt 6,6%.
Con số cao bất thường của New Zealand (gần 20%) dành cho các vấn đề xã hội trở nên vô cùng nổi bật khi đặt lên bàn cân so sánh, trong khi tỷ lệ này ở Australia chỉ là 6,2%.
Cả thế giới đang bị chi phối bởi kinh tế
Kịch bản toàn cầu rộng lớn hơn đã đưa cả hai quốc gia vào một bức tranh chung.
Trên toàn bộ mẫu khảo sát, kinh tế là vấn đề được nhắc đến nhiều nhất, chiếm 28,5% câu trả lời. Việc làm đứng thứ hai với 13,5%, tiếp theo là pháp luật và trật tự (12,5%), và chính trị - chính phủ (chi tiêu và nợ công, tham nhũng, thuế) đạt 11,2%.
Lương thực và chỗ ở chiếm 6,1%, môi trường 4,0%, các vấn đề xã hội 3,7% và y tế 3,2%.
Điểm chung lớn nhất là khả năng chi trả và an ninh kinh tế. Người dân đang trăn trở liệu cuộc sống thường nhật có còn nằm trong tầm tay, liệu tiền lương có theo kịp giá cả, và liệu có đủ việc làm tốt hay không.
Nơi bạn sống quyết định vấn đề bạn quan tâm
Dữ liệu phân theo khu vực tiết lộ những mô hình khác nhau. Tại Châu Âu, kinh tế là mối lo hàng đầu (25,7%), tiếp theo là chính trị và bộ máy nhà nước (15,4%). Tội phạm và an toàn công cộng chiếm 9,9%, môi trường là 6,1% và nhập cư là 5,6%.
Tại Châu Á, nỗi lo kinh tế lên tới 30,7%, chính trị - chính phủ đạt 14,4% và việc làm là 13,5%. Ngược lại, nhập cư chỉ chiếm 0,6%.
Châu Mỹ (bao gồm Bắc và Nam Mỹ) thể hiện sự tập trung mạnh mẽ hơn vào pháp luật và trật tự, với 21,5% xác định tội phạm, bạo lực, buôn lậu, an toàn công cộng và chiến tranh/xung đột là vấn đề lớn nhất, dù kinh tế vẫn dẫn đầu ở mức 30,1%.
Tại Trung Đông và Bắc Phi, kinh tế dẫn đầu với 29,5%, tiếp theo là việc làm (17,0%) và pháp luật - trật tự (14,1%). Tại Châu Phi cận Sahara, kinh tế chiếm 28,4%, trong khi việc làm (thất nghiệp, điều kiện làm việc) đạt 20,8% và lương thực/chỗ ở đạt 12,3%, làm nổi bật mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu hụt vật chất.
Thu nhập làm thay đổi thứ tự ưu tiên
Phân tích theo mức độ phát triển cũng mang lại kết quả tương tự. Kinh tế luôn là mối lo hàng đầu ở các quốc gia có thu nhập thấp, trung bình và cao, nhưng mức độ ưu tiên lại có sự phân hóa.
Ở các nước thu nhập thấp, việc làm và nhu cầu thiết yếu chiếm ưu thế. Trong khi đó, các quốc gia thu nhập cao đặt trọng tâm lớn hơn vào chính trị, pháp luật, môi trường, xã hội và nhập cư.
Bức tranh tổng thể không phải là một tập hợp các ưu tiên giống nhau cho tất cả, mà là mối lo ngại chung về kinh tế được định hình bởi những hoàn cảnh khác nhau.
Thống kê nói lên điều gì?
Có lẽ phát hiện thú vị nhất không phải là việc kinh tế đứng đầu, mà là khái niệm "kinh tế" thay đổi tùy thuộc vào nơi con người sinh sống.
Đối với một số người, kinh tế nghĩa là giá cả đắt đỏ và lương thấp. Đối với những người khác, đó là thất nghiệp. Ở những nơi khác, đó lại là việc không thể mua nổi nhà hoặc thực phẩm.
Và ẩn đằng sau những nỗi lo kinh tế đó là những câu chuyện quốc gia rất riêng: sự gắn kết xã hội ở New Zealand, khủng hoảng nhà ở tại Australia, an ninh công cộng ở Châu Mỹ, thể chế chính trị ở Châu Âu và sự thiếu hụt vật chất tại Châu Phi.
Giá trị của cuộc khảo sát này là nó không lặp lại những gì giới chính trị hay truyền thông cho rằng là quan trọng nhất. Nó phản ánh chính xác những gì người dân tự đặt lên hàng đầu.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang