Các mạng lưới tội phạm có tổ chức đang nhìn thấy cơ hội lớn từ thị trường thuốc lá bất hợp pháp đầy "hấp dẫn" tại New Zealand. Báo cáo mới nhất cho thấy lực lượng chức năng đã ngăn chặn gần 12 triệu điếu thuốc lá và xì gà ngay tại biên giới trong năm nay.
Hải quan cho biết hành vi giấu hơn 1.600 điếu thuốc lá quanh người là 'hành vi gian lận nhằm trốn thuế Hải quan'. (Nguồn: Cung cấp)Theo số liệu từ chương trình Breakfast, Cơ quan Hải quan New Zealand đã thu giữ 11.971,995 điếu thuốc lá và xì gà thông qua 486 vụ bắt giữ từ đầu năm 2026 đến nay. So với cả năm 2023 (thu giữ 8,2 triệu đơn vị qua 2.434 vụ), con số này đã tăng gần 4 triệu đơn vị.
Ông Jamie Bamford, Phó Giám đốc Điều hành Hải quan New Zealand, chia sẻ với Breakfast rằng tội phạm có tổ chức đang vươn vòi sang mảng kinh doanh thuốc lá và "bắt đầu bám sâu vào xã hội New Zealand". Ông nhấn mạnh thị trường này mang lại khoản "lợi nhuận vô cùng béo bở".
"Chúng tôi ghi nhận các băng nhóm quốc tế, đặc biệt là các nhóm tội phạm từ Úc, đang đánh giá New Zealand là một thị trường tiềm năng. Chúng áp dụng các thủ đoạn tinh vi để buôn lậu thuốc lá với số lượng cực lớn", ông Bamford cho biết.
Tại New Zealand, các "công ty ma" đã được thành lập nhằm đưa hàng lậu vào nội địa. Ông Bamford nhận định các đối tượng này hoạt động "rất có tổ chức" và liên tục "sáng tạo" phương thức qua mặt lực lượng chức năng: "Có những kẻ lợi dụng doanh nghiệp hợp pháp sẵn có để kinh doanh thêm tuyến thuốc lá lậu. Số khác thành lập hẳn công ty mới chỉ để nhập lậu mặt hàng này — ví dụ giả danh công ty nội thất để cất giấu thuốc lá bên trong."
Báo cáo do ngành công nghiệp thuốc lá ủy quyền cho FIT Consulting thực hiện đầu năm nay cho thấy: Trong năm 2025, thuốc lá lậu chiếm tới 33,5% tổng lượng tiêu thụ tại New Zealand, khiến Chính phủ thất thu khoảng 817 triệu NZD tiền thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế GST.
Một số lô thuốc lá bất hợp pháp bị Cảnh sát và Hải quan thu giữ. (Nguồn: Cung cấp)Tại Úc, tình hình thậm chí còn nghiêm trọng hơn. Cục Thống kê Úc báo cáo có đến 80% lượng thuốc lá tiêu thụ trong năm 2025 đến từ nguồn bất hợp pháp — tăng vọt so với mức 12% của năm 2017. Bùng nổ hàng lậu cũng kéo theo làn sóng bạo lực giữa các băng nhóm, khiến nhiều chính khách phải đề xuất giảm mức thuế tiêu thụ đặc biệt vốn đang rất cao đối với mặt hàng này.
New Zealand hiện cũng áp mức thuế thuốc lá cao nhằm gánh vác ngân sách cho các dịch vụ công. Ông Bamford nhận định lợi dụng yếu tố này, tội phạm có tổ chức đang đẩy mạnh khai thác tâm lý người tiêu dùng. "Động cơ tài chính là rất lớn. Tội phạm hoạt động vì tiền, và khi thấy cơ hội, chúng lập tức bùng nổ tại đây."
Giá thành rẻ của thuốc lá lậu tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn so với các thương hiệu hợp pháp, nhưng lại ẩn chứa rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. "Người tiêu dùng hiện phải đối mặt với những sản phẩm sản xuất chui trong xưởng khép kín giữa rừng rậm, hoàn toàn không thể biết bên trong chứa chất gì. Tương tự như ma túy, chúng bị pha trộn nhiều tạp chất mà không ai kiểm soát được," ông Bamford cảnh báo.
Hải quan cho biết hành vi giấu hơn 1.600 điếu thuốc lá quanh người là 'hành vi gian lận nhằm trốn thuế Hải quan'. (Nguồn: Hải quan New Zealand)Việc đấu tranh với thuốc lá lậu là một "thách thức" lớn đối với Hải quan, bởi hàng cấm thường được cất giấu lẫn trong các lô hàng thương mại hợp pháp. Hải quan vừa phải đảm bảo thông quan hàng hóa nhanh chóng, thuận lợi tại biên giới, vừa phải tối ưu hóa công nghệ, thiết bị và công tác tình báo để phát hiện vi phạm.
Ngoài ra, số vụ vi phạm nhỏ lẻ giảm xuống được cho là nhờ ứng dụng tờ khai du khách điện tử, giúp người nhập cảnh dễ dàng khai báo lượng thuốc lá mang theo vào New Zealand.
Nhằm thắt chặt quản lý, vào tháng 5 vừa qua, Chính phủ New Zealand đã thành lập Nhóm Hành động phòng chống Thuốc lá lậu liên ngành, liên kết lực lượng Hải quan, Cảnh sát, Bộ Y tế và Cơ quan Y tế New Zealand.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang