Chính phủ vừa hé lộ dự kiến ngân sách ngành y tế cho 3 năm tới, công bố mức chi tiêu cho lĩnh vực này sẽ tăng thêm 1,4 tỷ NZD vào năm 2027, 1,44 tỷ NZD vào năm 2028 và 1,55 tỷ NZD vào năm 2029.
Người phát ngôn tài chính của Đảng Quốc gia, bà Nicola Willis, cho biết đảng của bà sẽ đưa cam kết tăng chi tiêu y tế theo đúng các mức số liệu công bố trong báo cáo Prefu hôm nay vào chiến dịch tranh cử. Ảnh: Mark MitchellMức tăng này cao hơn so với khoản ngân sách bổ sung khoảng 1,37 tỷ NZD của năm nay.
Dưới thời Chính phủ Đảng Lao động, ngân sách hệ thống y tế đã chuyển từ chu kỳ theo năm sang chu kỳ 3 năm. Thông thường mỗi năm, hầu hết các bộ ngành đều kiến nghị Bộ trưởng Tài chính cấp thêm ngân sách để bù đắp chi phí gia tăng, chẳng hạn như tăng lương. Điều này từng gặp nhiều rào cản trong ngành y tế — nơi đang sử dụng hơn 100.000 lao động. Việc mở rộng chu kỳ ngân sách giúp các cơ quan quản lý đảm bảo nguồn tài chính ổn định trong nhiều năm liên tiếp.
Gói ngân sách 3 năm gần nhất (vốn được cả Đảng Quốc gia và Đảng Lao động đưa vào chiến dịch tranh cử năm 2023) sẽ hết hạn vào năm sau, đồng nghĩa với việc kế hoạch chi tiêu mới phải được đưa vào Báo cáo Ngân sách 2027.
Báo cáo Cập nhật Kinh tế và Tài chính Trước Bầu cử (Prefu) công bố hôm nay cho biết: "Một lộ trình kinh phí áp lực chi phí dành cho Y tế New Zealand (Health NZ) mang tính định hướng, không ràng buộc cho 3 năm tới đã được cung cấp nhằm phục vụ việc lập kế hoạch dịch vụ, tài chính và lựa chọn phân bổ ngân sách cho năm 2027".
Lộ trình này bao gồm khoản bổ sung 1,4 tỷ NZD cho kỳ ngân sách tiếp theo, 1,44 tỷ NZD cho năm 2028/29 và 1,55 tỷ NZD cho năm 2029/30. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lưu ý đây "chưa phải là cam kết cấp vốn chính thức".
Dù vậy, người phát ngôn tài chính của Đảng Quốc gia, bà Nicola Willis, gợi ý rằng đảng này sẽ đưa các con số trên vào kế hoạch tài chính và lấy cam kết tăng chi tiêu y tế theo các mức tương ứng làm trọng tâm chiến dịch tranh cử. Bà khẳng định Đảng Quốc gia nhiều khả năng sẽ cam kết theo đúng lộ trình này.
"Đúng vậy, cam kết nhất quán của tôi cũng như của Đảng Quốc gia là luôn cung cấp nguồn ngân sách bổ sung cần thiết cho hệ thống y tế. Mục tiêu là đáp ứng nhu cầu gia tăng do dân số già hóa, quy mô dân số mở rộng và đảm bảo chế độ đãi ngộ công bằng cho lực lượng y tế tuyến đầu", bà Willis phát biểu.
Bà cho biết thêm, cơ quan Y tế New Zealand đang hoàn thiện dự toán ngân sách dựa trên những định hướng từ báo cáo Prefu. Trong quá khứ, từng xảy ra tranh cãi khi mức ngân sách này chịu sự quyết định từ Bộ Tài chính nhiều hơn là từ ngành y tế.
Về phía các bên liên quan, Đảng Act tuyên bố đồng ý với lộ trình chi tiêu này nhưng kèm điều kiện: một phần kinh phí phải được khoanh vùng dành riêng cho bác sĩ gia đình (GP) và thuốc men. Trong khi đó, Đảng New Zealand First hiện chưa đưa ra câu trả lời chính thức về việc có cam kết ủng hộ mức tăng này hay không.
Theo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang