Ngành xây dựng New Zealand đang đứng trước nguy cơ đối mặt với một cuộc thanh trừng quy mô lớn sau khi cảnh sát phanh phui hệ thống rửa tiền tinh vi, luân chuyển hàng trăm triệu đô la lợi nhuận từ tội phạm có tổ chức thông qua các doanh nghiệp xây dựng.
Cảnh sát đã phanh phui sơ đồ rửa tiền qua lương tiền mặt trong ngành xây dựng sau khi điều tra Khieng Chiv, một kế toán tại Auckland làm việc cho băng Comancheros. Ảnh minh họa / Paul SlaterCác băng nhóm tội phạm đang lợi dụng lực lượng lao động trả lương bằng tiền mặt để hợp pháp hóa tiền bẩn thu từ ma túy. Trong khi đó, các nhà thầu phụ bất hảo vừa trốn thuế, vừa hạ giá thầu để đè bẹp các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Cảnh sát cảnh báo quy mô thực tế còn lớn hơn rất nhiều và gửi lời cảnh báo tới các lãnh đạo ngành xây dựng rằng hệ thống quản lý của họ hiện quá lỏng lẻo.
Mối liên kết ngầm giữa tội phạm ma túy và ngành xây dựng
Theo báo cáo mới nhất của cảnh sát trình lên Chính phủ New Zealand, hàng trăm triệu đô la đang được rửa qua ngành xây dựng mỗi năm bởi các tổ chức tội phạm.
Cuộc điều tra gần đây nhằm vào hoạt động buôn bán ma túy của băng đảng Comancheros không chỉ dẫn đến nhiều bản án cho cấp lãnh đạo băng nhóm cùng một kế toán biến chất, mà còn phơi bày một phương thức ngụy trang lợi nhuận hoàn toàn mới.
Được gọi là "mô hình rửa tiền qua lương tiền mặt", các nhóm tội phạm có tổ chức giao tiền mặt "bẩn" cho nhà thầu phụ – đơn vị cung cấp lao động thời vụ cho các dự án xây dựng.
1. Rải tiền mặt: Nhà thầu phụ dùng tiền mặt của băng đảng để trả lương trực tiếp "dưới gầm bàn" cho công nhân (thường là lao động di cư bị bóc lột).
2. Xuất hóa đơn hợp thức hóa: Nhà thầu phụ xuất hóa đơn dịch vụ nhân công cho dự án xây dựng. Tiền thanh toán sau đó được chuyển vào tài khoản ngân hàng của nhà thầu.
3. Chuyển tiền về băng đảng: Số tiền này tiếp tục được chuyển sang các "công ty ma" – ngụy trang dưới danh nghĩa doanh nghiệp xây dựng – do chính băng nhóm tội phạm kiểm soát.
Hồ sơ tại tòa án mô tả đây là "cuộc hôn nhân vì lợi ích" giữa tội phạm có tổ chức và những kẻ tha hóa trong ngành xây dựng. Phương thức này vừa giúp băng đảng biến tiền bẩn thành thu nhập hợp pháp để tận hưởng cuộc sống xa hoa, vừa mang lại lợi ích khổng lồ cho các nhà thầu phụ: trốn thuế, né đóng phí bảo hiểm tai nạn lao động (ACC) và cắt giảm chi phí nhân công để phá giá khi đấu thầu.
Lột trần mắt xích Comancheros và gã kế toán "Bạch Long"
Mô hình rửa tiền này chỉ bước ra ánh sáng khi Lực lượng Phòng chống Tội phạm Có tổ chức Quốc gia nhắm vào Lihai Vimahi – người vừa được bổ nhiệm làm "Lãnh đạo quốc gia" của băng Comancheros vào năm 2021.
Comancheros là băng nhóm khét tiếng gốc Úc, thành lập chi nhánh tại New Zealand từ năm 2018 sau khi nhiều thành viên sừng sỏ bị trục xuất về nước. Sự xuất hiện của chúng kéo theo làn sóng nhập khẩu methamphetamine và cocaine quy mô lớn cùng các cuộc đụng độ bạo lực, xả súng và phóng hỏa.
Sáu thành viên sáng lập của băng Comancheros tại New Zealand. Hiện tất cả đều đã bị kết án về tội rửa tiền hoặc buôn bán ma túy. Ảnh / InstagramNăm 2021, Vimahi đứng tên Giám đốc kiêm cổ đông duy nhất của 5 công ty có tên gọi liên quan đến ngành xây dựng. Cả 5 công ty này đều do một kế toán tại Auckland tên Khieng Chiv thành lập.
Thông qua một kế toán pháp y, Chiến dịch Scuba đã bóc gỡ cấu trúc tài chính phức tạp do Chiv dựng lên:
• Hàng triệu NZD được chuyển vào các công ty ma để mua căn biệt thự 3,8 triệu NZD cho trùm băng đảng Pasilika Naufahu, cùng một trụ sở cho băng nhóm.
• 1,8 triệu NZD được đầu tư mua lại một quán bar và một quán cà phê tại thị trấn biển Ōrewa.
• 1,8 triệu NZD được đầu tư vào tiền điện tử.
Trên ứng dụng tin nhắn mã hóa Signal với biệt danh "Dragon King" (Rồng Vương), Chiv từng trấn an Vimahi về đường dây rửa tiền:
"Họ là người của chúng ta ở Hồng Kông... Tiền mặt sẽ bypass (bỏ qua) hệ thống ngân hàng và chi trả cho lương công nhân xây dựng... không để lại dấu vết."
Mặc chiếc áo len Louis Vuitton đầy màu sắc, thành viên cấp cao của băng Comancheros - Lihai Vimahi - xuất hiện tại Tòa án Tỉnh Auckland trong phiên tòa tuyên án về các tội danh liên quan đến ma túy và rửa tiền. Ảnh / Sylvie WhinrayTháng 7 vừa qua, Chiv đã bị tuyên phạt 10 năm 10 tháng tù cho các tội danh rửa tiền, gian lận và tham gia tổ chức tội phạm – án phạt nặng nhất lịch sử New Zealand dành cho tội danh rửa tiền.
Bóc lột lao động di cư: Bản chất thực sự của đường dây
Sau khi làm rõ phương thức hoạt động, Thanh tra Greg Williams – Trưởng bộ phận Phòng chống Tội phạm Có tổ chức Quốc gia – nhận định vấn đề cốt lõi không chỉ là ma túy hay trốn thuế, mà là con người.
Thanh tra Greg Williams, Giám đốc Lực lượng Phòng chống Tội phạm Có tổ chức Quốc gia thuộc Cảnh sát New Zealand. Ảnh / Mark Mitchell"Tội phạm có tổ chức đang dùng con người như một loại hàng hóa. Chúng dụ dỗ người lao động di cư đến New Zealand bằng những lời hứa hống hách, thu của họ tới 80.000 NZD để có việc làm. Nhưng khi đến nơi, không hề có công việc nào cả. Họ bị ép buộc lao động cưỡng bức, và từ đó mọi thứ phát sinh: rửa tiền, trốn thuế, triệt hạ doanh nghiệp chân chính."
Tháng 9/2025, một nhóm công tác liên ngành giữa Cảnh sát, Cơ quan Thuế (IRD) và Bộ Kinh doanh, Sáng tạo & Việc làm (MBIE) đã được thành lập.
• Tháng 2/2026 (Chiến dịch Rimu): Kiểm tra đột xuất 147 công trường xây dựng, xử lý phạt 15 người sử dụng lao động, tước/đình chỉ giấy phép bảo lãnh nhập cảnh của nhiều doanh nghiệp và đưa hàng loạt công ty ma vào diện giải thể.
• Đánh giá mở rộng: Tiếp tục rà soát thêm 160 doanh nghiệp xây dựng khác.
Cảnh sát cảnh báo, số tiền 71 triệu NZD phát hiện qua Chiến dịch Scuba chỉ là bề nổi của tảng băng trôi. Các báo cáo mới nhất gửi tới Bộ trưởng Cảnh sát Mark Mitchell cho thấy quy mô tiền bẩn luân chuyển qua các cấu trúc công ty ma đã lên tới "hàng trăm triệu đô la".
Giải pháp siết chặt quy trình và cấm trả lương tiền mặt
Trước thực trạng này, Hội đồng Cố vấn Chính phủ đề xuất cấm tuyệt đối việc trả lương bằng tiền mặt trong các ngành có rủi ro cao như xây dựng, nông nghiệp và nhà hàng khách sạn, bắt buộc thanh toán qua ngân hàng để dễ dàng truy xuất dữ liệu (tương tự mô hình tại Pháp và Ý).
Bộ trưởng phụ trách chống tội phạm có tổ chức, bà Casey Costello, ủng hộ việc đưa điều khoản bắt buộc thanh toán điện tử vào quy trình đấu thầu các dự án công:
"Các nhà thầu trả lương tiền mặt có thể chào giá nhân công 30 NZD/giờ mà vẫn có lãi, trong khi các doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng phải tốn 50 NZD/giờ. Những doanh nghiệp uy tín, an toàn đang bị đẩy đến đường cùng."
Bà Casey Costello - Bộ trưởng Bộ Hải quan, Thứ trưởng Bộ Cảnh sát, đồng thời là người chịu trách nhiệm chỉ đạo công tác phòng chống tội phạm có tổ chức. Ảnh / Mark MitchellĐại diện Hội Chủ thầu Xây dựng, ông Ankit Sharma, cho biết tổ chức đang phối hợp với Site Safe để xây dựng Khung minh bạch chuỗi cung ứng, bắt buộc kiểm tra danh tính công nhân, nhà thầu phụ và hóa đơn thanh toán trên toàn bộ các công trường. Dự án thí điểm sẽ được triển khai trong quý tới nhằm làm sạch ngành xây dựng New Zealand.
Ngành xây dựng đang phối hợp chặt chẽ để siết chặt tính minh bạch và toàn vẹn của chuỗi cung ứng lao động sau khi được briefing (quán triệt) về tình trạng rửa tiền qua lương tiền mặt, theo chia sẻ từ ông Ankit Sharma, Tổng Giám đốc Hội Chủ thầu Xây dựng. Ảnh / NZMETheo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang