Góc nhìn: Bạn đã bầu cho ai? Thu nhập hàng năm của bạn là bao nhiêu? Mỗi tuần bạn chi bao nhiêu tiền đi siêu thị? Bạn có tham gia quỹ hưu trí KiwiSaver không? Chuỗi bài viết "State of the Nation" của chúng tôi sẽ đặt ra những câu hỏi riêng tư nhất. Tuần này, nhân vật trả lời phỏng vấn là một chủ doanh nghiệp 52 tuổi đến từ một thị trấn ở Đảo Bắc.
Ai sẽ dẫn dắt New Zealand bước sang năm 2027? (Nguồn: 1News)Công việc hiện tại của ông là gì?
Tôi vận hành một trang trại ươm giống bán buôn. Chúng tôi cung cấp cây giống cho các thị trường bán lẻ như Bunnings, Mitre 10 và các hệ thống tương tự.
Gia đình ông hiện có bao nhiêu người?
Hiện tại có hai người, tôi và con trai tôi.
Thu nhập hàng năm trước thuế của ông là bao nhiêu?
Khoảng 250.000 NZD.
Ông xác định mình thuộc sắc tộc nào?
Đây chính là một trong những điều khiến tôi trăn trở khi đọc một số bài viết trước đây trong chuỗi bài này. Tôi tự nhận mình là người New Zealand. Tôi thực sự không thích việc phân biệt sắc tộc đang dần trở nên phổ biến tại New Zealand. Đối với tôi, tôi đơn giản chỉ là một người New Zealand.
Ông đã bỏ phiếu cho ai trong cuộc bầu cử Thứ Bảy tuần trước?
Tôi dành lá phiếu ứng cử viên địa phương cho Đảng Quốc gia và lá phiếu cho đảng chính trị cho đảng ACT.
Lãnh đạo đảng ACT David Seymour (Nguồn: Breakfast)Đó là một quyết định chiến thuật hay vì ông thích ứng cử viên tại địa phương?
Không, hoàn toàn không có tính chiến thuật. Tôi thực sự ủng hộ cả hai đảng. Tôi coi mình là người theo chủ nghĩa trung lập và tin rằng cả hai đảng đều đang đóng vai trò quan trọng trong nền chính trị New Zealand. Tôi đoán việc này giống như sự chia sẻ sự ủng hộ của mình một chút, và tôi thực sự thích ứng cử viên của đảng National tại khu vực bầu cử của tôi.
Đối với tôi, David Seymour đưa ra nhiều quan điểm rất thực tế trên nhiều phương diện, đặc biệt là xung quanh vấn đề sắc tộc và sự chia rẽ mà tôi đang thấy xuất hiện ngày càng nhiều.
Ông cảm thấy thế nào về kết quả bầu cử, dù hiện tại vẫn chưa có kết quả chính thức cuối cùng?
Tôi nghĩ đây là một kết quả thú vị. Tôi tin rằng, như lời các nhà lãnh đạo đã nói, người dân New Zealand đã đưa ra tiếng nói của mình. Khá rõ ràng là đang có sự bất mãn với hai đảng lớn. Tôi hy vọng đây sẽ là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả hai bên.
Nhận xét của ông về Christopher Luxon, người đứng đầu chính phủ tạm quyền hiện tại?
Không mấy ấn tượng.
Tổng tỷ lệ phiếu bầu theo đảng dành cho Đảng Quốc gia và Đảng Lao động cộng lại đã chạm mức thấp kỷ lục kể từ năm 1996. (Nguồn: Getty)Từ trước đến nay ông có truyền thống ủng hộ phe cánh hữu không?
Thì nhìn xem, điều này rất đơn giản. Tôi là một chủ doanh nghiệp, vì vậy tôi có xu hướng bỏ phiếu cho các đảng có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Vận hành một doanh nghiệp chưa bao giờ là điều dễ dàng. Một số đảng dường như nghĩ rằng doanh nghiệp chỉ là những đống tiền khổng lồ nằm đó để họ khai thác, nhưng thực tế hoàn toàn không phải vậy. Tôi đã kinh doanh được 30 năm, nhưng thách thức vẫn luôn thường trực, đặc biệt là trong 2 đến 3 năm qua.
Tôi đoán mình đã bỏ phiếu một cách "ích kỷ" cho đảng nào giúp tôi duy trì và phát triển doanh nghiệp, để tôi có thể tiếp tục tạo việc làm cho 50 lao động hiện tại.
Tuy nhiên, tôi vẫn rất quan tâm đến xã hội và người dân New Zealand. Tôi ủng hộ các chính sách trung lập giúp đỡ những người gặp khó khăn hơn trong việc tự chủ cuộc sống.
Thủ tướng Chris Luxon (Nguồn: Getty)Ông có cho rằng Michael Laws nên được phép tham gia chính phủ không?
Tôi sẽ nói là không. Tôi sẽ không chấp nhận hành vi đó từ bất kỳ nhân viên nào của mình. Vì vậy, nếu tôi lãnh đạo đảng đó, tôi cũng sẽ không chấp nhận điều đó.
Ông có cảm thấy doanh nghiệp của mình đang hoạt động ổn định không?
Bây giờ thì có, nhưng nếu bạn hỏi tôi câu này vào 12 tháng trước, tôi sẽ trả lời là không.
Sản phẩm chúng tôi trồng là mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu. Người tiêu dùng chỉ chi tiền mua cây cảnh khi họ có dư dả tài chính. Vì vậy, chúng tôi đã trải qua 2 năm cực kỳ khó khăn. Tuy nhiên, tôi tin rằng ngành của chúng tôi đang bắt đầu phục hồi, mặc dù chi phí sinh hoạt vẫn ở mức cao, có vẻ như thu nhập khả dụng của người dân đã nhỉnh hơn và chúng tôi đã có một mùa kinh doanh khá tốt.
Ông có sử dụng AI trong công việc không?
Có. Tôi dùng để đẩy nhanh một số tác vụ. Nếu cần viết một email dài cho khách hàng, tôi sẽ viết nháp trước rồi để AI tinh chỉnh và hoàn thiện lại.
Thay đổi lớn nhất có lẽ là trong vấn đề nhân sự; thay vì phải tìm đến luật sư lao động — ví dụ như khi cần lập một văn bản cảnh cáo — chúng tôi sẽ dùng AI để soạn thảo bản thảo đó.
Về các trung tâm dữ liệu AI đang được đề xuất hoặc lên kế hoạch xây dựng quanh New Zealand, ông nghĩ đây là cơ hội cần nắm bắt hay chúng ta nên tạm dừng lại?
Theo góc nhìn của tôi, các trung tâm AI trước sau gì cũng sẽ được đặt ở đâu đó. Nếu chúng ta không xây dựng, họ sẽ chuyển sang nơi khác và chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội. Nhưng rõ ràng cũng có những rủi ro đi kèm, đặc biệt là về mức tiêu thụ điện năng. Nếu gặp một mùa đông khô hạn do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino vào năm tới, tải lượng điện từ hàng loạt trung tâm AI sẽ tác động thế nào đến nguồn cung điện của chúng ta? Liệu họ đã có kế hoạch ứng phó cho việc này chưa?
Nghị sĩ trong danh sách của đảng NZ First (Nguồn: 1News)Ông có bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu theo cách nào không?
Có chứ. Đối với tôi, đó là những trận bão cực đoan dạo gần đây. Không còn là những cơn mưa nhỏ nữa, có khi 88mm nước mưa đổ xuống chỉ trong khoảng 6 giờ. Điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống thoát nước và năng lượng lưu trữ nước tại trang trại ươm giống của chúng tôi.
Những quan ngại về môi trường đó có khiến ông xem xét kỹ hơn về Đảng Xanh hay Đảng Cơ hội không?
Bạn biết tôi thực sự mong muốn điều gì không? Tôi thực sự muốn có một "Đảng Xanh" đúng nghĩa vì môi trường. Cá nhân tôi thấy Đảng Xanh hiện tại thiên về chính trị tả khuynh cực đoan hơn là tập trung vào bảo vệ môi trường. Tôi nghĩ chúng ta cần một đảng chỉ thuần túy chăm lo cho môi trường, và tôi tin chắc đảng đó sẽ nhận được rất nhiều lá phiếu cử tri, từ đó có thể liên minh với bất kỳ khối cầm quyền nào để thúc đẩy các chính sách về khí hậu.
Giá xăng dầu ảnh hưởng đến ông như thế nào?
Tác động cực kỳ khủng khiếp, không thể tin nổi. Vì cây giống là mặt hàng vận chuyển đặc thù — chúng tôi không thể kết hợp chở ghép chuyến hàng. Chi phí nhiên liệu của chúng tôi đã tăng thêm hẳn 100.000 NZD trong năm nay, thật điên rồ.
Mỗi tuần ông chi bao nhiêu tiền đi siêu thị?
Nhắc đến là thấy đau lòng. Gia đình chỉ có hai người nhưng chi phí dao động từ 350 đến 500 NZD mỗi tuần.
Nơi tôi ở không có siêu thị Pak’n’Save, nên tôi phải lái xe 20km đến thành phố gần nhất để mua hàng ở Pak'n’Save, hoặc tiện đường làm việc thì ghé vào. Dù thu nhập của tôi không phải là thấp, nhưng đó vẫn là một khoản tiền rất lớn. Tôi không nhớ là chi phí sinh hoạt từng đắt đỏ đến mức này.
Nhiều người dân New Zealand đang thắt lưng buộc bụng vì giá xăng tăng cao. (Nguồn: 1News)Ông có tham gia quỹ hưu trí KiwiSaver không?
Tôi không tham gia, vì tôi là chủ doanh nghiệp tự quản lý. Việc bỏ tiền vào tài khoản KiwiSaver trong khi doanh nghiệp vẫn đang gánh khoản nợ là điều không hợp lý. Tôi thà dùng số tiền đó để trả bớt nợ doanh nghiệp thì tốt hơn.
Ông đã có kế hoạch cho việc nghỉ hưu chưa?
Tôi hy vọng doanh nghiệp và mảnh đất hiện tại vẫn giữ được giá trị, và đó sẽ là quỹ hưu trí của tôi. Điều tôi rất lo ngại là đề xuất thuế thặng dư vốn của Đảng Lao động và những tác động của nó đến kế hoạch nghỉ hưu của tôi.
Tất nhiên, nếu phe hiện tại tiếp tục cầm quyền thì tôi không quá lo lắng trong 3 năm tới, nhưng nếu Đảng Xanh hoặc Đảng Cơ hội lên nắm quyền, tôi thực sự quan ngại về viễn cảnh đó. Tôi vẫn chưa rõ chi tiết về cách Đảng Lao động sẽ triển khai thuế thặng dư vốn. Liệu họ có định giá lại bất động sản của tôi dựa trên mức giá tôi đã mua từ năm 2004 hay không?
(Theo chính sách thuế thặng dư vốn được Đảng Lao động công bố, các bất động sản thuộc diện áp dụng sẽ được định giá vào ngày 01/07/2027 và chỉ phần lợi nhuận phát sinh sau thời điểm đó mới bị đánh thuế ở mức 28%. Thuế này áp dụng cho các tòa nhà thương mại và nhà ở, ngoại trừ doanh nghiệp, trang trại, đất trồng cây ăn quả và nhà ở gia đình; nguồn thu dự kiến sẽ được cam kết dành riêng cho các chương trình chăm sóc sức khỏe miễn phí).
Cuối cùng, ông muốn thấy điều gì được cải thiện nhiều hơn tại New Zealand?
Bệnh viện. Tôi nghĩ hệ thống y tế của New Zealand đang dưới mức tiêu chuẩn. Tôi từng ở Tasmania (Australia) — không phải ở một trung tâm lớn nào cả — và bị ngã xe đạp địa phương chấn thương khá nặng. Tôi được đưa đến bệnh viện bằng xe cấp cứu và dịch vụ ở đó thực sự tuyệt vời. Không phòng chờ, không danh sách chờ, vào thẳng phòng phân loại cấp cứu và nhận phòng điều trị ngay. Còn ở New Zealand, khi đến phòng cấp cứu bệnh viện, bạn có thể phải chờ từ 8 đến 10 tiếng đồng hồ.
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen