Công ty khai thác cát McCallum Bros đang bị điều tra liên quan đến các cáo buộc vi phạm quy định bảo vệ động vật hoang dã trong quá trình nạo vét ngoài khơi Pākiri, phía bắc Auckland.
Một tàu nạo vét khai thác cát hoạt động ngoài khơi bãi biển Pākiri. Ảnh: Được cung cấpNghi vấn che giấu phát hiện san hô đá
Ông Damon Clapshaw, người dân địa phương tại Pākiri, cho biết ông đã cung cấp thông tin cho Bộ Bảo tồn New Zealand (DOC), cho thấy san hô đá – loài được bảo vệ – đã được phát hiện vào tháng 3/2025 bởi một công ty kiểm định sinh thái làm việc cho McCallum Bros.
Theo ông Clapshaw, loài san hô này chỉ được xác định chính thức sau đó ba tháng, tuy nhiên hoạt động nạo vét vẫn tiếp diễn trong suốt khoảng thời gian đó.
Ông cho rằng DOC lẽ ra phải được thông báo ngay khi phát hiện san hô, đồng thời bày tỏ lo ngại rằng san hô có thể đã bị xáo trộn trong những tháng giữa thời điểm phát hiện và khi hoạt động nạo vét bị dừng lại.
San hô đá là sinh vật sống được bảo vệ theo Đạo luật Động vật hoang dã, đóng vai trò tạo môi trường sinh sống và trú ẩn cho nhiều loài sinh vật biển.
Ông Clapshaw cho biết sau đó công ty đã phát hiện san hô đá tại hầu hết các khu vực mà họ được phép nạo vét.
Ông đã gửi cho DOC một bộ hồ sơ thông tin, mà ông gọi là “dossier”, để cơ quan này đánh giá khả năng có vi phạm pháp luật.
Mức phạt có thể lên tới 300.000 NZD
Ông Ben Cornelius, quản lý mảng biên giới và thương mại loài của DOC, xác nhận một cuộc điều tra đang được tiến hành.
“Vai trò của DOC là điều tra hai cáo buộc vi phạm Đạo luật Động vật hoang dã năm 1953,” ông nói.
Trong khi chưa thể bình luận chi tiết do cuộc điều tra vẫn đang diễn ra, ông Cornelius cho biết doanh nghiệp lấy hoặc làm xáo trộn động vật biển được bảo vệ có thể đối mặt với thông báo xử phạt lên tới 800 NZD, hoặc bị truy tố với mức phạt tối đa 300.000 NZD.
Việc không thông báo cho DOC về cái chết hoặc thương tích ngoài ý muốn đối với động vật biển được bảo vệ có thể bị phạt hành chính 600 NZD, hoặc bị truy tố với mức phạt 10.000 NZD.
“Cuộc điều tra sơ bộ đã hoàn tất và chúng tôi sẽ tiến hành rà soát nội bộ trước khi quyết định các bước tiếp theo,” ông Cornelius cho biết. “Dự kiến kết quả sẽ được xác nhận trong quý I năm 2026.”
Tiền lệ vi phạm và sự phản đối từ cộng đồng
DOC cho biết đây là lần đầu tiên McCallum Bros bị điều tra.
Giám đốc điều hành McCallum Bros, ông Shayne Elstob, nói với RNZ rằng công ty đã phản hồi các yêu cầu từ DOC.
“Một cáo buộc, mà MBL [McCallum Bros Limited] không thừa nhận, liên quan đến việc vi phạm Đạo luật Động vật hoang dã trong thời gian công ty khai thác cát tại Pākiri, đã được một bên tư nhân gửi tới Bộ Bảo tồn,” ông nói.
Ông Clapshaw cho biết trong năm 2025, ông đã theo dõi lộ trình nạo vét của tàu và lo ngại rằng con tàu nhiều lần nạo vét cùng một tuyến. Khi ông hỏi lý do, công ty trả lời rằng phần lớn khu vực bị hạn chế do sự hiện diện của san hô đá.
Trước đó, ông Clapshaw từng đóng vai trò quan trọng trong việc chứng minh rằng công ty để lại những rãnh sâu trên đáy biển Pākiri.
“Đã có tiền lệ về hiệu quả hoạt động kém. Đã có các vi phạm giấy phép và những hành vi vận hành mà tòa án đánh giá là đặc biệt đáng lo ngại,” ông nói.
Theo ông Clapshaw, công ty từng vi phạm giấy phép tạm thời khi khai thác vượt quá khối lượng cát cho phép trong vòng 30 ngày. Trong một bức thư mà RNZ tiếp cận được, một nhân viên của McCallum Bros nói với Hội đồng Auckland rằng sai sót này xuất phát từ việc thiết lập bảng tính không chính xác.
Hội đồng Auckland chưa áp dụng biện pháp cưỡng chế chính thức nào đối với McCallum Bros liên quan đến các rãnh nạo vét, dù công ty đã không thành công trong vụ kiện tại Tòa án Môi trường nhằm xin tiếp tục nạo vét tại Pākiri.
Tòa án Môi trường cho biết các bằng chứng do công ty cung cấp về tác động sinh thái của hoạt động khai thác trước đây là “rời rạc”, “không thuyết phục” và thậm chí “không chính xác”.
Sau đó, McCallum Bros đã rút đơn kháng cáo lên Tòa Thượng thẩm và chấp nhận chi trả 450.000 NZD tiền án phí cho Manuhiru Kaitiaki Charitable Trust.
Lo ngại cho dự án mới tại Vịnh Bream
“Những yếu kém đã được chứng minh của McCallum tại Pākiri làm dấy lên lo ngại đối với Vịnh Bream, đặc biệt là hệ sinh thái biển và các loài được bảo vệ,” ông Clapshaw nói.
Hiện công ty đã chấm dứt hoạt động khai thác cát tại Pākiri, nhưng đã nộp đơn xin cấp phép khai thác tại Vịnh Bream, nằm xa hơn về phía bắc dọc theo bờ biển.
Đề xuất này sử dụng tàu nạo vét hút để khai thác tối đa 150.000 m³ cát mỗi năm trong ba năm đầu, và lên tới 250.000 m³ mỗi năm trong 32 năm tiếp theo.
Tổng cộng, hơn 8 triệu m³ cát sẽ được lấy đi từ khu vực đáy biển rộng 17 km².
Nhiều cuộc biểu tình đã được tổ chức và vào tháng 12/2025, các nghị viên Hội đồng quận Whangārei đã bỏ phiếu nhất trí phản đối dự án.
Nghị viên David Baldwin cho rằng khai thác cát không mang lại việc làm hay lợi ích kinh tế cho Vịnh Bream hoặc Northland, dù lợi ích khu vực là yêu cầu của luật phê duyệt nhanh.
Nhóm Bream Bay Guardians đang phản đối đơn xin phê duyệt nhanh cho dự án khai thác cát tại Vịnh Bream. Người phát ngôn Malcolm Morrison cho biết, nếu các cáo buộc được chứng minh, đây là những quan ngại nghiêm trọng.
“Nếu một đơn vị bị cáo buộc không tuân thủ các biện pháp bảo vệ môi trường và động vật hoang dã ở nơi khác, thì hoàn toàn có cơ sở để đặt câu hỏi về những rủi ro mà Vịnh Bream sẽ phải đối mặt nếu dự án được phê duyệt theo quy trình rút gọn,” ông nói.
Nỗ lực trước đó của công ty nhằm đưa dự án nạo vét tại Pākiri vào danh sách của Luật Phê duyệt Nhanh đã không thành công, nhưng đơn xin đối với Vịnh Bream đã được chấp thuận.
Hiện hồ sơ xin cấp phép chi tiết cho dự án vẫn chưa được nộp và sẽ được một hội đồng chuyên gia thẩm định.
Cát tại Pākiri từng được sử dụng trong các dự án xây dựng và hạ tầng tại Auckland.
Trong hồ sơ xin phê duyệt nhanh cho Vịnh Bream, công ty cho biết dự án sẽ cung cấp nguồn cát dài hạn, bền vững cho Auckland, Northland, Coromandel và Bay of Plenty, phù hợp cho sản xuất bê tông.
Theo rnz.co.nz – Anna Nguyen