Một công dân New Zealand chuyển sang Australia cho biết anh đã bị ảnh hưởng nặng nề khi Inland Revenue (IRD) “quy đổi thu nhập theo năm” để truy thu khoản tín dụng thuế Working for Families.
Inland Revenue (IRD) (ảnh tư liệu). (Nguồn: 1News)Kenneth — chỉ muốn nêu tên riêng — cho biết anh cùng gia đình rời Auckland sang Australia vào tháng 1 năm ngoái.
Anh nói: “Tổng thu nhập của tôi tại New Zealand trong năm tài chính đó chỉ dưới 84.000 NZD. Tuy nhiên, IRD đã quy đổi thu nhập của tôi theo mức cả năm, cho rằng tôi nên được xem như đã kiếm được gần 110.000 NZD.
“Vì mức thu nhập cao hơn mang tính ‘tưởng tượng’ này, họ yêu cầu chúng tôi hoàn trả 4.000 NZD tiền tín dụng thuế Working for Families — khoản tiền mà vợ tôi đã dùng để trang trải cuộc sống khi chăm sóc con út tại một trong những thành phố đắt đỏ nhất thế giới.”
Các khoản thanh toán một lần bị tính như lương thường xuyên
Kenneth cho biết một số khoản chi trả một lần đã bị tính như thể đó là thu nhập lương theo ngày, bao gồm 7.213 NZD tiền phép năm được thanh toán khi nghỉ việc và 7.027 NZD tiền truy lĩnh sau hai năm đàm phán tăng lương.
“Khi chúng tôi khiếu nại, nhân viên giải thích rằng nếu một người kiếm được 20.000 NZD trong một tháng và không có thu nhập trong phần còn lại của năm, IRD sẽ xem như người đó kiếm được 240.000 NZD trong cả năm.
“Đây là một cách tiếp cận cứng nhắc kiểu ‘máy tính nói không’, khiến những gia đình vốn đã chật vật phải gánh một hóa đơn khổng lồ ngay trước khi rời đi.
“Tôi tin rằng nhiều người New Zealand khác cũng đang bị ‘móc túi’ bởi quy định này mà không nhận ra rằng cách tính toán có vấn đề.”
Chafic Georges đã nhận khoảng 208.000 NZD tiền chi trả cá nhân từ chương trình Working for Families Tax Credits. (Nguồn: istock.com)Chuyên gia thuế nói gì về cách tính của IRD?
Chuyên gia thuế Terry Baucher cho biết Inland Revenue áp dụng phương pháp này do lo ngại rằng nếu không, những người rời khỏi New Zealand sớm trong năm tài chính có thể sẽ phải nộp ít thuế hơn so với mức đáng lẽ phải đóng.
Ông cũng cho rằng vấn đề này liên quan trực tiếp đến ngưỡng cắt giảm (abatement level) — mức thu nhập mà tại đó quyền lợi Working for Families bắt đầu bị giảm.
Khi hộ gia đình có thu nhập trên 42.700 NZD mỗi năm, khoản trợ cấp Working for Families sẽ bị giảm theo tỷ lệ 27%.
“Ngưỡng này quá thấp, và mọi khoản thu nhập vượt mức đó đều bị giảm 27 xu trên mỗi đô la.
“Chúng ta đang có một ngưỡng cực kỳ thấp, hiện còn thấp hơn cả mức lương tối thiểu. Một người làm 40 giờ mỗi tuần với mức lương tối thiểu hiện đã vượt ngưỡng này. Đó mới là vấn đề mấu chốt. Khoản thu nhập tăng thêm 26.000 NZD chỉ làm tình hình trầm trọng hơn.”
Ông cho biết ngưỡng này chưa được điều chỉnh kể từ năm 2018, và khi cơ chế giảm trừ được áp dụng lần đầu, mức giảm chỉ là 20 xu trên mỗi đô la.
Biển hiệu của Inland Revenue (IRD). (Nguồn: 1News)Nợ Working for Families: Bài toán chưa có lời giải
Tình trạng nợ liên quan đến Working for Families đã được cảnh báo từ nhiều năm nay.
Hiện có hàng trăm triệu NZD đang bị nợ, phần lớn do người dân kiếm được nhiều hơn dự kiến trong năm và nhận vượt mức trợ cấp.
Trước đó, Radio New Zealand (RNZ) từng đưa tin về một trường hợp cặp vợ chồng bị chi trả thừa 20.000 NZD và phải hoàn trả với mức 350 NZD mỗi hai tuần.
Năm ngoái, Chính phủ New Zealand đã công bố rà soát chương trình Working for Families nhằm hạn chế tình trạng các hộ gia đình rơi vào nợ nần.
Các phương án được xem xét bao gồm yêu cầu báo cáo thu nhập thường xuyên hơn để tránh chi trả thừa.
Trong năm 2022, chỉ 24% số hộ gia đình nhận trợ cấp hàng tuần hoặc hai tuần một lần — và được IRD quyết toán lại — là đã nhận đúng số tiền Working for Families mà họ được hưởng.
Ông Baucher cho rằng Inland Revenue có thể sử dụng mã thuế để truy thu các khoản chi trả thừa.
“Thay vì yêu cầu người dân phải nộp ngay 4.000 NZD trong một lần, sẽ hợp lý hơn nếu điều chỉnh mã PAYE và khấu trừ thêm một phần nhỏ để thu hồi dần khoản tiền đó.
“Cách làm này sẽ dễ xoay xở hơn nhiều đối với các gia đình… nhưng thành thật mà nói, theo tôi, cuộc rà soát hiện nay chỉ mang tính hình thức.
“Toàn bộ vấn đề về cơ chế giảm trừ, ngưỡng thu nhập và mức chi trả cần được xem xét lại một cách toàn diện.”
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen