Ở mức độ đỉnh điểm, những trận mưa xối xả gây ra lũ quét diện rộng khắp Wellington vào sáng sớm thứ Hai vừa qua có thể được xếp vào hàng cực đoan, ngay cả khi so với các tiêu chuẩn nhiệt đới.
Xe ô tô bị ngập sâu tại Island Bay, Wellington. Ảnh: Wellington AliveNhưng ngay tại thời điểm năm 2026 này, đây là một phần của quy luật ngày càng trở nên quen thuộc, nhắc nhở chúng ta rằng cộng đồng và cơ sở hạ tầng vẫn chưa sẵn sàng để đối phó với một tương lai ấm hơn và khắc nghiệt hơn.
Lượng mưa kỷ lục và sức tàn phá khủng khiếp
Trong vòng 48 giờ, thủ đô Wellington đã ghi nhận tổng lượng mưa cao gấp gần ba lần mức trung bình hàng tháng. Một số người dân mô tả đây là trận lụt tồi tệ nhất kể từ sau cơn bão thảm khốc năm 1976.
MetService báo cáo rằng hơn 70mm mưa đã rơi chỉ trong một giờ tại các khu vực phía nam Wellington. Con số này chiếm hơn một nửa tổng lượng mưa thường thấy tại Vườn Bách thảo của thành phố trong suốt cả tháng Tư.
Các tuyến đường Wallace, Hargreaves và Wright tại khu vực Mt Cook chìm trong nước sau 4 giờ sáng ngày 20 tháng 4. Ảnh: ĐƯỢC CUNG CẤPHệ quả đến ngay lập tức và vô cùng nghiêm trọng:
• Giao thông tê liệt: Toàn bộ đường phố tại một số vùng ngoại ô bị ngập sâu. Xe cộ bị cuốn trôi hoặc nổi lềnh bềnh trên dòng nước lũ.
• Dịch vụ khẩn cấp quá tải: Lực lượng chức năng đã phải phản hồi hơn 150 cuộc gọi hỗ trợ chỉ trong một buổi sáng.
• Cơ sở hạ tầng đình trệ: Nhiều đoạn quốc lộ phải đóng cửa do ngập lụt và sạt lở đất; dịch vụ vận tải Metlink bị gián đoạn liên tục.
"Câu chuyện của hai cơn bão"
Dù cường độ mưa mang đặc trưng của vùng nhiệt đới, nhưng hệ thống thời tiết lần này rất khác so với xoáy thuận Vaianu một tuần trước đó.
Nếu Vaianu bắt nguồn từ vùng nhiệt đới mang theo hơi ẩm nóng, thì hệ thống mới nhất này lại phát triển từ Nam Đại Dương. Đó là một vùng áp thấp di chuyển chậm, hút không khí lạnh lên phía bắc khi đi qua vùng biển Tasman đang ấm lên một cách bất thường.
Sự tương phản về nguồn gốc không quan trọng bằng kết quả cuối cùng: khi không khí lạnh di chuyển trên vùng biển ấm, nó tạo ra sự đối lưu mạnh mẽ, hình thành các cụm dông gây mưa xối xả cục bộ. Điều này giải thích tại sao cùng một hệ thống nhưng tác động lại không đồng đều giữa các khu vực.
Ảnh: RNZYếu tố "cộng hưởng" gây thảm họa
Một nguyên nhân khiến đợt thiên tai này trở nên nghiêm trọng là do đất đã bão hòa nước. Sau xoáy thuận Vaianu, mặt đất không còn khả năng thấm hút, khiến nước mưa chảy tràn ngay lập tức vào các dòng sông và hệ thống thoát nước. Do đó, hệ thống thứ hai này dù không quá cực đoan khi đứng một mình nhưng vẫn đủ sức gây ra lũ lụt nghiêm trọng.
Biến đổi khí hậu: Khi những thay đổi nhỏ dẫn đến thảm họa lớn
Sự kiện này một lần nữa phản ánh tầm ảnh hưởng của việc đại dương và khí quyển đang ấm dần lên. Khi nhiệt độ tăng, khí quyển giữ được nhiều độ ẩm hơn, cung cấp "nhiên liệu" cho các cơn bão mạnh hơn.
Mô hình mới từ Đại học Waikato chỉ ra rằng, ngay cả trong kịch bản phát thải trung bình, cường độ các đợt mưa lớn nhất tại New Zealand dự kiến sẽ tăng khoảng 10-20% vào nửa cuối thế kỷ này.
"Chỉ cần một sự gia tăng nhỏ về cường độ mưa cũng có thể đẩy hệ thống vượt qua ngưỡng chịu đựng tới hạn, biến một sự kiện bình thường thành một thảm họa phá hủy cơ sở hạ tầng."
Việc giảm thiểu rủi ro cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc hạn chế sự nóng lên toàn cầu bằng cách ngừng phát thải khí nhà kính. Đồng thời, các nỗ lực thích ứng cần được ưu tiên để đảm bảo cộng đồng có thể chống chọi với những kiểu thời tiết khắc nghiệt đang dần trở thành "bình thường mới".
Theo rnz.co.nz – Noo Thuyen