Một tiêu đề gần đây trên tờ The Australian nhận định: Ngân sách mới đang biến New Zealand thành một "thiên đường thuế" đầy hấp dẫn.
Ngân sách mới nhất của Chính phủ Úc đã vấp phải nhiều phản ứng dữ dội. Ảnh: 123rfTheo bài viết, việc New Zealand không áp dụng thuế lãi vốn, không có thuế trước bạ hay thuế đất, cùng khả năng tối ưu đầu tư bất động sản khiến nhiều chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư Australia nhìn sang New Zealand với “sự ghen tị thực sự”.
Nhưng hệ thống thuế của hai quốc gia này thực sự khác nhau ra sao? Liệu người dân New Zealand có đang được hưởng lợi hơn? Và điều đó có hoàn toàn là một dấu hiệu tích cực?
Bước ngoặt từ chính sách thuế mới của Úc
Quyết định ngân sách mới nhất của Chính phủ Úc đã vấp phải những phản ứng dữ dội.
Thuế lãi vốn đã bị tăng mạnh. Trước đây, các nhà đầu tư được giảm 50% thuế nếu nắm giữ tài sản từ một năm trở lên. Giờ đây, quy định đó bị thay thế bằng mức khấu trừ dựa trên lạm phát, kèm theo mức thuế tối thiểu 30% đối với lợi nhuận từ vốn – ngoại trừ những người đang hưởng lương hưu, trợ cấp thu nhập hoặc đầu tư vào nhà ở xây mới.
Đáng chú ý, các tài sản được mua trước năm 1985 – vốn trước đây thuộc diện miễn thuế lãi vốn – nay cũng bị đưa vào tầm ngắm. Bên cạnh đó, các chủ nhà cho thuê sẽ không còn được phép lấy các khoản lỗ từ bất động sản để khấu trừ vào nguồn thu nhập khác (trừ trường hợp đầu tư nhà xây mới).
Trong khi đó, New Zealand hoàn toàn không đánh thuế lãi vốn, ngoại trừ quy định "bright-line test" áp dụng cho bất động sản đầu tư được mua và bán lại trong vòng hai năm. Đối với các khoản lỗ từ bất động sản cho thuê, New Zealand đã áp dụng cơ chế khoanh vùng trong danh mục đầu tư, nghĩa là không được bù trừ vào các nguồn thu nhập khác của nhà đầu tư.
Biểu đồ thể hiện doanh thu thuế tính trên đầu người phân theo từng loại năm 2025. Ảnh: Shamubeel EaqubGóc nhìn từ các chuyên gia kinh tế
Ông Shamubeel Eaqub, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Simplicity, nhận định Úc từ lâu đã áp các loại thuế nghiêm ngặt hơn trên diện rộng, bao gồm cả thuế lãi vốn và thuế đóng dấu. Dù những thay đổi trong ngân sách Úc là rất lớn, ông cho rằng điều này khó có thể tạo ra một làn sóng dịch chuyển dòng vốn sang New Zealand.
Theo ông Eaqub, điều các doanh nghiệp quan tâm hàng đầu là liệu họ có tạo ra lợi nhuận hay không, sau đó mới đến việc họ được giữ lại bao nhiêu.
"Yếu tố đầu tiên cốt lõi không thay đổi. Lý do chính để mở doanh nghiệp là muốn nó thành công, và cơ hội để xây dựng một doanh nghiệp thành công tại Úc vẫn cao hơn nhiều so với New Zealand. Bạn phải tạo ra lợi nhuận thì mới phải nộp thuế lãi vốn. Đây không phải là thuế đánh vào giá trị tài sản, mà là thuế đánh vào phần lợi nhuận tăng thêm." — Shamubeel Eaqub, Chuyên gia kinh tế trưởng Simplicity
Biểu đồ thể hiện khoảng cách chi tiêu giữa Úc và New Zealand. Ảnh: Shamubeel EaqubÚc sở hữu hệ thống thuế đa dạng và diện đánh thuế rộng hơn, đồng thời có ngưỡng thu nhập miễn thuế cho người thu nhập thấp. Ngược lại, New Zealand tập trung chủ yếu vào thuế thu nhập cá nhân và thuế hàng hóa dịch vụ (GST).
Các công ty Úc phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp cao hơn. Chính phủ Úc cũng thu nhiều hơn tính trên đầu người từ thuế quỹ lương, thuế đóng dấu, tiền bản quyền khai thác tài nguyên, thuế đất và thuế bảo hiểm. Ở chiều ngược lại, người dân New Zealand nộp nhiều hơn về thuế GST, thuế cờ bạc, thuế xe cơ giới, thuế địa phương và thuế hải quan.
Ông Kelly Eckhold, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Westpac, cho rằng việc New Zealand có các quy định ưu ái hơn cho đầu tư bất động sản là điều không ai có thể phủ nhận: "New Zealand thực sự đang sở hữu những quy luật tương đối lợi thế về mặt này."
Đồng quan điểm, ông Gareth Kiernan, Trưởng bộ phận dự báo tại Infometrics, nhận định việc các nhà đầu tư Úc để mắt tới New Zealand là hoàn toàn hợp lý: "Đặc biệt là khi người Úc không bị hạn chế bởi các quy định đối với người mua nước ngoài, cộng với sự thay đổi lớn về tỷ giá hối đoái trong năm qua giúp bất động sản của chúng ta có vẻ rẻ hơn rất nhiều."
Biểu đồ thể hiện nguồn thu của chính phủ tính trên đầu người phân theo từng loại. Ảnh: Shamubeel EaqubNew Zealand có thực sự là "thiên đường thuế"?
Bà Robyn Walker, chuyên gia về thuế tại Deloitte, khẳng định New Zealand "chắc chắn không phải" là một thiên đường thuế.
Tuy nhiên, bà thừa nhận: "Sau khi Úc công bố ngân sách, rõ ràng đã xuất hiện một làn sóng truyền thông mang tính 'tiếp thị thuế', ca ngợi hệ thống của New Zealand tốt hơn. Nhìn một cách khách quan, hệ thống thuế của New Zealand đơn giản hơn. Úc rất phức tạp với nhiều loại thuế liên bang và tiểu bang mà New Zealand không có. Việc không đánh thuế lãi vốn toàn diện chính là điểm khác biệt cốt lõi."
Dẫu vậy, ông Kelvin Davidson, Chuyên gia kinh tế bất động sản trưởng tại CoreLogic, cảnh báo New Zealand hoàn toàn có thể đi theo con hướng của Úc trong trung hạn khi các chính sách thuế bất động sản đang dần bị thắt chặt.
Qua một cuộc khảo sát nhanh các nhà đầu tư, ông Davidson phát hiện ra một thực tế bất ngờ: phần lớn nhà đầu tư thà chấp nhận chịu thuế lãi vốn để được khấu trừ hoàn toàn chi phí lãi vay như một chi phí doanh nghiệp, còn hơn là né được thuế lãi vốn nhưng lại mất đi quyền khấu trừ lãi vay.
"Điều này chứng minh rằng dòng tiền mới là vua. Nếu bạn không thể gánh nổi khoản vay để duy trì bất động sản, thì câu chuyện thuế lãi vốn chẳng còn ý nghĩa gì nữa, vì ngay từ đầu bạn đã không thể giữ được tài sản để mà chờ nó tăng giá," ông Davidson kết luận.
Theo rnz.co.nz – Noo Thuyen