Trước khi những cánh buồm của người châu Âu xuất hiện trên Thái Bình Dương, New Zealand thực tế đã được tìm thấy từ trước đó rất lâu. Các nhà hàng hải vĩ đại người Polynesia đã đặt chân đến vùng đất này, nhiều khả năng là vào thế kỷ 13.
Abel Tasman. Ảnh: worldhistoryAbel Tasman: Người châu Âu đầu tiên chạm ngõ vùng đất mới
Mặc dù các thủy thủ Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã rẽ sóng Thái Bình Dương từ những năm 1500, nhưng phải đến năm 1642, người châu Âu đầu tiên mới chính thức nhìn thấy New Zealand. Trong năm đó, nhà thám hiểm người Hà Lan Abel Tasman đã nhổ neo ra khơi với sứ mệnh tìm kiếm một lục địa phương Nam bao la – nơi giới trí thức châu Âu thời bấy giờ tin rằng đang ẩn mình đâu đó ở Nam Thái Bình Dương. Các thương nhân Hà Lan kỳ vọng vùng đất bí ẩn này sẽ mở ra những cơ hội giao thương hoàng kim mới.
Vào ngày 13 tháng 12 năm 1642, Tasman lần đầu tiên nhìn thấy New Zealand. Tuy nhiên, chuyến hành trình đã khép lại trong sự kinh hoàng. Sau một cuộc đụng độ đẫm máu với bộ tộc người Māori bản địa tại Vịnh Golden (Golden Bay), ông đã quyết định nhổ neo rời đi mà không hề đặt chân lên đất liền. Ngay sau sự kiện này, một nhà làm bản đồ người Hà Lan đã đặt tên cho vùng đất mà Tasman vừa tìm thấy là Nieuw Zeeland (theo tên tỉnh Zeeland của Hà Lan).
Hai con tàu Heemskerck và Zeehaen của Abel Tasman. Nguồn: Digital collections SLSA | State Library of South AustraliaJames Cook: Cột mốc lịch sử và những tấm bản đồ định hình quốc gia
Phải trải qua một khoảng lặng dài kinh ngạc – lên tới 127 năm – New Zealand mới đón chào nhà thám hiểm châu Âu tiếp theo. Ngày 6 tháng 10 năm 1769, Trung úy kiêm nhà hàng hải người Anh James Cook đã nhìn thấy bờ biển New Zealand và chính thức đổ bộ lên Vịnh Poverty (Poverty Bay) hai ngày sau đó.
James Cook. Ảnh: WikipediaJames Cook đã để lại di sản đồ sộ khi phác thảo nên những tấm bản đồ chi tiết, chính xác đến kinh ngạc về quốc gia này, đồng thời ghi chép tỉ mỉ về đời sống của người Māori. Dù cuộc chạm trán đầu tiên diễn ra không mấy suôn sẻ khi một cuộc ẩu đả nổ ra khiến một số người Māori bị bắn chết, nhưng sau đó, Cook và các thủy thủ của mình đã thiết lập được mối quan hệ phần lớn là thân thiện với người bản địa.
Đồng hành cùng James Cook là hai nhà tự nhiên học lỗi lạc Joseph Banks và Daniel Solander. Họ đã thu thập một lượng lớn dữ liệu quý giá về hệ động thực vật độc nhất vô nhị nơi đây. Những ghi chép của họ chính là nền móng vững chắc cho ngành nghiên cứu thực vật học New Zealand hiện đại. Trong hai chuyến hải trình sau đó, Cook đã chọn New Zealand làm căn cứ chiến lược để chứng minh một sự thật: Lục địa phương Nam vĩ đại ở Thái Bình Dương hoàn toàn không tồn tại.
Phác họa cảnh đổ bộ của Thuyền trưởng James Cook. Nguồn: Hulton Archive / Getty ImagesThời kỳ hậu James Cook: Những cuộc đổ bộ của người Pháp
Trong những năm tiếp theo, nhiều nhà thám hiểm khác – phần lớn đến từ Pháp – đã liên tục ghé thăm New Zealand. Nhân vật kiệt xuất nhất trong số đó là Jules Sébastien César Dumont d'Urville. Ông đã dũng cảm chèo lái con tàu vượt qua eo biển French Pass cực kỳ nguy hiểm thuộc vùng Marlborough Sounds để tiến hành khảo sát toàn diện bờ biển phía đông của Đảo Bắc.
Một câu chuyện bi kịch khác gắn liền với nhà thám hiểm Pháp Marc Joseph Marion du Fresne. Giữa năm 1772, các tàu của ông đã thả neo tại Vịnh Islands. Tuy nhiên, sự xuất hiện của người Pháp vô tình làm trầm trọng hơn cuộc chiến tranh đang nổ ra giữa các bộ tộc Māori địa phương. Hậu quả là Marion du Fresne cùng 24 thủy thủ đã bị sát hại.
Bước sang những năm 1800, những mảnh ghép cuối cùng về bản đồ địa lý New Zealand tiếp tục được hoàn thiện nhờ dấu chân của các nhóm thợ săn hải cẩu, thợ săn cá voi và các nhà truyền giáo khi họ đến định cư và làm việc tại đây.
Theo teara.govt.nz - Noo Thuyen