Đảng Xanh (New Zealand) vừa buộc phải đính chính các số liệu trong chính sách thuế cốt lõi của mình, giảm dự báo doanh thu thuần khoảng 200 triệu NZD mỗi năm do một "lỗi đánh máy".
Chlöe Swarbrick (Nguồn: 1News)Một nhà kinh tế học tham gia phân tích chi phí cho Đảng Xanh chia sẻ với đài 1News rằng ông rất tiếc vì đã bỏ sót vấn đề này. Tuy nhiên, ông khẳng định nguồn thu dự kiến vẫn đảm bảo tính khả thi — kết quả đánh giá của ông cho thấy các tính toán chi phí là hợp lý, dù còn phụ thuộc vào các giả định riêng của đảng.
Kế hoạch thuế của Đảng Xanh — chính sách lớn đầu tiên trong năm bầu cử — đề xuất áp thuế tài sản đối với tài sản ròng trên 10 triệu NZD, thuế thừa kế, và các thay đổi về thuế thu nhập mà đảng này tuyên bố sẽ giúp 96% người dân New Zealand được giảm thuế.
Đảng Xanh đã điều chỉnh lại kế hoạch sau các cuộc chất vấn từ cơ quan báo chí RNZ và 1News vào sáng nay.
Trong văn bản mới ban hành, chính sách này dự kiến tổng doanh thu thuần đạt 5,15 tỷ NZD vào năm 2027/28, tăng lên 5,73 tỷ NZD vào năm 2030/31. Con số này giảm so với mức 5,35 tỷ NZD và 5,94 tỷ NZD trong phiên bản công bố một ngày trước đó, tương đương mức giảm khoảng 800 triệu NZD trong vòng 4 năm.
Nguyên nhân đằng sau sự sụt giảm doanh thu
Mức giảm khoảng 200 triệu NZD hằng năm lộ diện sau khi xuất hiện các nghi vấn về bảng tài khóa của chính sách. Cụ thể, khoản ngân sách 100 triệu NZD mỗi năm dự kiến chi cho Cục Doanh thu Nội địa (IRD) để quản lý và thực thi các loại thuế mới đã bị cộng nhầm vào tổng doanh thu, thay vì phải trừ đi như một khoản chi phí.
Ông Brad Olsen, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Infometrics, người chịu trách nhiệm rà soát các tính toán chi phí cho Đảng Xanh, trả lời 1News rằng chi phí quản lý của Cục Doanh thu Nội địa đã bị ghi nhận sai danh mục.
"Trong quá trình phân tích chính sách thuế của Đảng Xanh, phía Đảng và Infometrics đã thống nhất rằng cần đưa vào một khoản ngân sách rõ ràng để tài trợ cho công tác quản lý của Cục Doanh thu Nội địa đối với các chính sách thuế đề xuất."
"Khi tích hợp chi phí quản lý này, con số lại vô tình bị tính vào tổng doanh thu tóm tắt, trong khi lẽ ra nó phải được ghi nhận là một khoản chi phí — nói cách khác là doanh thu âm, biểu thị bằng dấu trừ. Tôi rất tiếc vì đã để sót lỗi này."
"Tuy nhiên, tất cả doanh thu từ các thay đổi thuế của Đảng Xanh vẫn hoàn toàn khớp. Sai sót này rất đáng tiếc nhưng không làm thay đổi bản chất của các yếu tố cấu thành chính sách thuế."
Phản hồi từ ban lãnh đạo Đảng Xanh
Đồng lãnh đạo đảng, bà Chlöe Swarbrick, đã thừa nhận sai sót khi bị chất vấn trên chương trình Midday Report của đài RNZ, đồng thời mô tả đây chỉ là một "lỗi đánh máy".
"Vâng, chúng tôi đã phát hành một bản đính chính về vấn đề này. Đúng là có một lỗi đánh máy liên quan đến doanh thu thuần mà các bạn đã chỉ ra rất chính xác," bà nói.
Khi phóng viên đặt câu hỏi rằng sai số này lên tới gần nửa tỷ NZD trong giai đoạn dự báo, bà Swarbrick khẳng định các số liệu cốt lõi vẫn đứng vững.
"Đây là điều khó tránh khỏi khi bạn có một đội ngũ lớn đang vận hành với tốc độ nhanh, và các nhà thiết kế phải liên tục sản xuất tài liệu để kịp thời công bố."
"Chúng tôi đã phạm sai lầm và đã đưa ra đính chính để làm rõ điều đó. Tuy nhiên, các số liệu của chúng tôi vẫn đảm bảo tính chính xác và chúng tôi luôn minh bạch về việc sửa đổi này."
Việc điều chỉnh lại số liệu không làm thay đổi các biện pháp chính sách riêng lẻ.
Những trục trặc liên tiếp trong ngày ra mắt
Sự cố đính chính hôm nay đánh dấu trục trặc thứ hai liên tiếp trong chuỗi sự kiện ra mắt chính sách của đảng. Trước đó, Đảng Xanh đã buộc phải đẩy sớm thời gian tổ chức sự kiện truyền thông hôm Chủ nhật, sau khi toàn bộ kế hoạch bị rò rỉ sớm trên website của đảng vài giờ trước thời điểm công bố chính thức.
Theo đề xuất, Đảng Xanh muốn áp mức thuế hằng năm 2,5% đối với tài sản ròng trên 10 triệu NZD (miễn trừ đối với nhà ở của gia đình), và "thuế nhận vốn" (capital acquisitions tax) đánh mức 33% đối với thừa kế và quà tặng có giá trị trên 1 triệu NZD (miễn trừ đối với nhà ở và trang trại của gia đình).
Đối với người có thu nhập, kế hoạch sẽ tạo ra ngưỡng miễn thuế 10.000 NZD và áp mức thuế suất tối đa mới là 45% đối với thu nhập trên 160.000 NZD, thay thế cho mức thuế tối đa 39% hiện tại đối với thu nhập trên 180.000 NZD.
Bà Swarbrick cho biết vào hôm qua rằng đảng đã thu hẹp phạm vi thuế tài sản nhằm phản hồi lại nguyện vọng của cử tri muốn biết rõ những ai sẽ chịu ảnh hưởng.
"Chúng tôi đã lắng nghe rất rõ ràng từ người dân rằng họ muốn sự minh bạch về đối tượng áp dụng. Vì vậy, với ngưỡng 10 triệu NZD, tôi nghĩ mọi thứ đã rất rõ ràng," bà khẳng định.
Tại buổi lễ ra mắt hôm Chủ nhật, bà Swarbrick cũng bị chất vấn về cách thức IRD sẽ thẩm định và thu các khoản thuế mới, qua đó bà đã viện dẫn khoản ngân sách mà đảng đã hoạch định sẵn. Bà cho biết các mô hình tính toán dưới thời chính phủ Công đảng trước đây ước tính IRD cần khoảng 3 triệu NZD mỗi năm để đánh giá và áp dụng thuế tài sản.
"Chúng tôi đã cấp nguồn lực khoảng 100 triệu NZD cho IRD trong đề xuất này, vì vậy chúng tôi tin rằng chi phí đã được tính toán dư dả," bà nói.
Chính dòng ngân sách 100 triệu NZD cấp cho IRD này sau đó đã phải đính chính, do bị cộng vào tổng doanh thu thay vì trừ đi như một khoản chi phí.
Các ý kiến đa chiều
Đồng lãnh đạo Marama Davidson cho biết chính sách này được thiết kế để mang lại lợi ích cho đại đa số người dân, đồng thời khẳng định 99,7% dân số sẽ không phải nộp thuế tài sản.
Bản phân tích của Infometrics do nhà kinh tế Brad Olsen thực hiện kết luận rằng các tính toán chi phí là hợp lý nhưng phụ thuộc vào các giả định của từng chính sách, đồng thời cảnh báo rằng một số lượng lớn các thay đổi chồng chéo sẽ "khó có thể đánh giá một cách toàn diện". Bản tổng duyệt này không tiến hành tính toán chi phí độc lập cho các đề xuất.
Trong khi đó, Chủ tịch chiến dịch tranh cử của Đảng Quốc gia, ông Simeon Brown, nhận định vào hôm qua rằng Đảng Xanh đã dâng cho Công đảng "một bàn tiệc ngập tràn các loại thuế mới" và gọi các đề xuất này là "sự điên rồ về kinh tế".
So sánh dự báo doanh thu thuần từ kế hoạch thuế của Đảng Xanh
Bảng tài chính bị sai sót ban đầu. (Nguồn: Được cung cấp)
Bảng số liệu đã được điều chỉnh trong kế hoạch thuế của Đảng Xanh. (Nguồn: Được cung cấp)• Năm tài chính 2027/28
Dự báo mới (Thứ Hai) : 5,147 tỷ NZD
Dự báo gốc (Chủ Nhật) : 5,347 tỷ NZD
Chênh lệch : - 200 triệu NZD
• Năm tài chính 2028/29
Dự báo mới (Thứ Hai) : 5,348 tỷ NZD
Dự báo gốc (Chủ Nhật) : 5,552 tỷ NZD
Chênh lệch : - 204 triệu NZD
• Năm tài chính 2029/30
Dự báo mới (Thứ Hai) : 5,541 tỷ NZD
Dự báo gốc (Chủ Nhật) : 5,749 tỷ NZD
Chênh lệch : - 208 triệu NZD
• Năm tài chính 2030/31
Dự báo mới (Thứ Hai) : 5,725 tỷ NZD
Dự báo gốc (Chủ Nhật) : 5,937 tỷ NZD
Chênh lệch : - 212 triệu NZD
Tổng cộng giai đoạn 4 năm: Doanh thu giảm khoảng 800 triệu NZD so với tính toán ban đầu.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang