Thủ tướng Úc Anthony Albanese khẳng định nước này hoàn toàn tôn trọng lập trường phi hạt nhân của New Zealand. Đồng thời, Canberra sẽ hợp tác dựa trên nguyên tắc "tôn trọng chủ quyền của New Zealand" khi Úc chính thức sở hữu các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Chiều nay, hai nhà lãnh đạo đã có cuộc phát biểu từ Noosa, với các nội dung nghị sự tập trung vào thương mại, tăng trưởng kinh tế và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. (Nguồn: Cung cấp)Theo Lillian Hanly - RNZ
Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon nhấn mạnh quốc gia này không và sẽ không bao giờ thay đổi lập trường phi hạt nhân dưới thời kỳ cầm quyền của ông. Tuyên bố này được đưa ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Chris Penk nhận định vào tuần trước rằng New Zealand "cần có một cuộc thảo luận" trong bối cảnh Úc sắp tiếp nhận 3 tàu ngầm hạt nhân theo thỏa thuận AUKUS.
Bên cạnh các vấn đề chiến lược, Thủ tướng Albanese mô tả mối quan hệ xuyên Tasman (Úc - New Zealand) đang có những "màn đối đáp hài hước" khi hai nhà lãnh đạo liên tục trêu chọc nhau về các vấn đề nội bộ của mỗi nước.
Hội nghị cấp cao giữa hai nhà lãnh đạo vừa khép lại tại Noosa, bang Queensland (Úc). Theo ông Luxon, cuộc gặp diễn ra vào một thời điểm "bản lề" quan trọng. Ông Albanese cũng đồng tình rằng việc hợp tác giữa hai nước đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết và mở ra "nhiều cơ hội chưa từng có".
"Dù thị trường có biến động hay gặp nhiều sóng gió, không có lý do gì chúng ta không thể cùng nhau đạt được những thành tựu rực rỡ", Thủ tướng Luxon khẳng định.
Trong tuyên bố chung, hai nhà lãnh đạo tái khẳng định các lập trường chiến lược và vạch ra các ưu tiên cho năm tới, đặc biệt trong lĩnh vực tự cường kinh tế và hợp tác quốc phòng. Hai bên cũng nhìn nhận những thách thức từ việc gián đoạn chuỗi cung ứng nhiên liệu và nỗ lực giảm thiểu tác động của chúng.
Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon và Thủ tướng Úc Anthony Albanese. (Nguồn: Cung cấp)An ninh khu vực và các vấn đề quốc tế
Cả hai thủ tướng đều nhấn mạnh sự gắn kết chặt chẽ về "hòa bình, ổn định và thịnh vượng của tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ tại Thái Bình Dương".
Trên bình diện quốc tế, Úc và New Zealand hoan nghênh tiến trình đối thoại giữa Mỹ và Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát cạnh tranh chiến lược và hạ nhiệt căng thẳng thương mại.
Hai bên bày tỏ lo ngại sâu sắc về "sự gia tăng các hoạt động gây mất ổn định ở Biển Đông" và tái khẳng định tầm quan trọng của "hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan".
Về tình hình Trung Đông, hai nhà lãnh đạo tiếp tục ủng hộ các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột, đồng thời nhấn mạnh cần có một "thỏa thuận lâu dài giúp khôi phục an toàn hàng hải và tự do hàng hải qua eo biển Hormuz".
"Các Thủ tướng tái khẳng định kỳ vọng tất cả các bên liên quan tuân thủ và tôn trọng lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Lebanon."
(Nguồn: Associated Press / AP)Phát biểu sau hội nghị, ông Luxon hồ hởi: "Thông điệp lớn nhất là mối quan hệ này đang nồng ấm hơn bao giờ hết". Trong khi đó, ông Albanese khẳng định nước Úc "không có đối tác nào thân thiết hơn New Zealand", nhấn mạnh hai nước như người một nhà, chia sẻ chung giá trị, lịch sử và là hai trong số các nền kinh tế hội nhập sâu rộng nhất thế giới.
Thuế và những màn "đá xoáy" hóm hỉnh
Bên cạnh các chương trình nghị sự nghiêm túc, buổi họp báo không thiếu những tiếng cười khi các nhà lãnh đạo bị chất vấn về các vấn đề nội bộ.
Ông Albanese nhận được câu hỏi liên quan đến phát biểu của Bộ trưởng Tài chính New Zealand Nicola Willis, khi bà kêu gọi người Úc "hãy chuyển sang New Zealand sống" vì nước này không đánh thuế thặng dư vốn và có tỷ lệ lạm phát thấp hơn.
Trước đó vào tháng 5, bà Willis cũng từng "đá xéo" Đảng Lao động đối lập tại New Zealand bằng cách dẫn chứng việc chính phủ của ông Albanese thất hứa trong chính sách mở rộng thuế thặng dư vốn, cảnh báo người dân New Zealand sẽ phải đối mặt với kịch bản tương tự nếu bầu cho Đảng Lao động nước nhà.
Thủ tướng Luxon đã đỡ lời cho cấp dưới khi giải thích rằng bình luận của bà Willis chỉ nằm trong khuôn khổ một cuộc tranh luận nội bộ kéo dài tại New Zealand.
Thủ tướng Úc Albanese đã nhẹ nhàng hóa giải vấn đề khi đùa rằng đội bóng bầu dục Warriors (New Zealand) vẫn đang ký hợp đồng với các cầu thủ Úc, và ngược lại cũng có "vài người Kiwis (New Zealand) ở Úc". Ông còn hài hước tuyên bố sẽ duyệt nhanh đơn xin định cư của bất kỳ cầu thủ nào thuộc đội tuyển bóng bầu dục quốc gia New Zealand (All Blacks) muốn sang Úc.
Khi được hỏi liệu những phát biểu của bà Willis có phù hợp với tư cách là một Bộ trưởng Tài chính hay không, ông Albanese chia sẻ ông "rất thoải mái với những lời nói đùa vui ở nước ngoài", nhưng cũng phải thừa nhận nó "hơi táo bạo" vì thực tế đang có 638.000 người New Zealand sống tại Úc.
"Tôi không nghĩ có tới 638.000 người Úc đang sống tại New Zealand đâu", ông Albanese dí dỏm. Ông Luxon lập tức phản pháo rằng có 90,000 người Úc đang ở New Zealand, và ông Albanese đáp lại đầy tinh tế: "Nhưng đó toàn là những người chất lượng đấy", trước khi bổ sung thêm rằng người New Zealand ở Úc cũng chất lượng không kém.
"Đó là bản chất của những màn đối đáp thân mật. Hy vọng điều này sẽ còn tiếp diễn dài lâu", ông Albanese chia sẻ.
Lập trường phi hạt nhân của New Zealand
Khi được hỏi liệu Úc có kỳ vọng New Zealand thay đổi lập trường để cho phép tàu ngầm hạt nhân đi vào lãnh hải của mình hay không, ông Albanese khẳng định ông tôn trọng New Zealand là một "quốc gia có chủ quyền và tôn trọng các quyết định của họ".
Thủ tướng Luxon nhấn mạnh lập trường phi hạt nhân là "bản sắc của người New Zealand".
"Đó là vấn đề thuộc về nguyên tắc của chúng tôi và không có nhu cầu thay đổi. Điều này sẽ không thay đổi chừng nào tôi còn là Thủ tướng. Úc và tất cả các đối tác đều thấu hiểu lập trường của chúng tôi và hợp tác dựa trên cơ sở đó."
Trả lời phóng viên sau cuộc họp báo chung, ông Luxon khẳng định "không có gì thực sự thay đổi". Ông đánh giá cao việc ông Albanese công nhận hai nước là những quốc gia độc lập, hành động vì lợi ích quốc gia riêng nhưng vẫn nỗ lực hợp tác tối đa, và điều này sẽ không làm New Zealand bị yếu thế trong tương lai.
Thủ tướng Úc và Thủ tướng New Zealand đã khép lại hội nghị cấp cao tại Noosa, bang Queensland. Theo ông Luxon, cuộc gặp này diễn ra vào một thời điểm "bản lề" quan trọng. (Nguồn: Cung cấp)Sự trỗi dậy của các đảng nhỏ và lệnh cấm từ Trung Quốc
Hai nhà lãnh đạo cũng đối mặt với câu hỏi về sự trỗi dậy của các đảng nhỏ như New Zealand First hay One Nation tại Úc, kéo theo các cuộc tranh luận gay gắt về vấn đề nhập cư. Ông Luxon chỉ trích các chính trị gia dân túy lợi dụng việc này là "chiêu trò chính trị lười biếng", trong khi hệ thống của hai nước luôn hướng tới nhập cư hợp pháp. Ông Albanese cũng khẳng định không bao giờ phân biệt đối xử giữa người bản địa và người nhập cư vì điều đó gây chia rẽ xã hội.
Về việc Trung Quốc ban hành lệnh cấm đối với 4 nghị sĩ New Zealand, ông Luxon cho biết hai bên đã thảo luận không chính thức. Thủ tướng Úc khẳng định nước này sẽ đưa ra các đại diện ngoại giao phù hợp khi cần thiết và tái khẳng định chính sách "Một Trung Quốc".
Ông Luxon bày tỏ sự cảm kích trước sự ủng hộ của Úc, đồng thời dẫn chứng việc New Zealand từng ủng hộ Úc trừng phạt các phần tử cực đoan ở Bờ Tây. Tuy nhiên, đối với lệnh cấm của các nghị sĩ, New Zealand sẽ chủ động làm việc trực tiếp với phía Trung Quốc. Hiện tại, Bắc Kinh vẫn chưa có dấu hiệu sẽ đảo ngược lệnh cấm này.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang