Nghiên cứu mới đã hé lộ số lượng người dân New Zealand bị tội phạm lợi dụng trong các sự kiện lớn của cuộc đời, cũng như nhóm đối tượng ít có sự chuẩn bị nhất.
Người tiêu dùng thừa biết rằng kẻ lừa đảo xuất hiện ở khắp mọi nơi. Theo Bộ Công Thương và Việc làm New Zealand, tính đến tháng 11 năm 2025, người dân New Zealand đã thiệt hại tổng cộng 265 triệu NZD vì các thủ đoạn lừa đảo trong vòng 12 tháng.
Tội phạm có thể nhắm vào nạn nhân bất cứ lúc nào, trong đó các cột mốc lớn của cuộc đời – thời điểm môi trường và hoàn cảnh mới khiến mọi thứ trở nên khó xoay xở – chính là lúc rủi ro cao nhất. Các băng nhóm lừa đảo có tổ chức đang tích cực nhắm vào mọi người vào đúng những thời điểm họ vội vã và căng thẳng nhất.
Một nghiên cứu toàn cầu do TrendLife – bộ phận dịch vụ tiêu dùng của công ty an ninh mạng Trend Micro – thực hiện cho thấy gần một trong bốn người dân New Zealand từng bị lừa đảo hoặc biết ai đó thân thiết bị ảnh hưởng khi đang đưa ra quyết định lớn trong đời, chẳng hạn như mua nhà.
Tiếp theo là 19% bị lừa trong quá trình phỏng vấn xin việc, 17% khi chuyển nhà, 17% khi nộp đơn xin trợ cấp chính phủ hoặc hỗ trợ thu nhập, 17% khi bắt đầu công việc mới và 16% trong lúc giải quyết di chúc hoặc tài sản của người thân sau khi họ qua đời.
Báo cáo cho biết thị trường lừa đảo tại New Zealand đang ngày càng bị chi phối bởi các chiêu trò mạo danh, nơi kẻ gian giả danh các tổ chức uy tín. Phương thức của chúng cũng đang thay đổi khi trí tuệ nhân tạo (AI) giúp việc đánh lừa nạn nhân trở nên dễ dàng hơn.
Nghiên cứu chỉ ra rằng "thường chịu áp lực và ít quen thuộc với quy trình", nhiều người dân New Zealand đang thực hiện các thủ tục này trực tuyến – trong đó 40% có sử dụng AI.
Kết quả cũng cho thấy 55% người tham gia đã chia sẻ thông tin cá nhân như một phần của quy trình.
Bà Lynette Owens, Trưởng bộ phận Giáo dục tiêu dùng và Marketing tại TrendLife, chia sẻ với 1News rằng các đường dây lừa đảo đã trở thành "những tổ chức kinh doanh chuyên nghiệp" và "hiểu rất rõ đối tượng của chúng".
"Chúng biết rằng nếu tạo ra cảm giác cấp bách dưới danh nghĩa một tổ chức quen thuộc và điều hướng nạn nhân đến một trang web giả mạo tinh vi, mọi người thường sẽ hành động ngay trước khi kịp dừng lại để xác minh yêu cầu," bà nói.
"Nhờ có AI loại bỏ các lỗi chính tả và lỗi thiết kế, việc nhận biết các trang web giả mạo này cũng ngày càng khó khăn hơn, vì những dấu hiệu nhận biết mà chúng ta từng học trước đây đang dần trở nên thiếu tin cậy."
Bà Owens cho biết kẻ lừa đảo thường giả danh các tổ chức như ngân hàng BNZ, ANZ và dịch vụ bưu chính NZ Post, dẫn dắt nạn nhân đến các trang web giả mạo "đầy thuyết phục" được thiết kế để đánh cắp thông tin đăng nhập, chi tiết thẻ và mã xác thực hai lớp.
Ai là người có nguy cơ cao nhất trước các chiêu trò lừa đảo này?
Trendlife phát hiện ra rằng dù người lớn tuổi thường được cho là có nguy cơ bị lừa đảo cao nhất, nhưng nhóm tuổi từ 35 đến 44 mới là những người gặp phải nhiều vụ lừa đảo nhất khi đưa ra các quyết định lớn trong đời. Nghiên cứu ghi nhận 23% ở nhóm này từng bị lừa, cao hơn mức trung bình toàn quốc là 14%.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng người dân New Zealand ở mọi lứa tuổi đều bỏ qua các bước bảo mật khi chia sẻ thông tin cá nhân trong những thời điểm này.
Chỉ có 33% người trong độ tuổi từ 18 đến 24 bật tính năng xác thực hai lớp, so với tỷ lệ chung là 47%.
Nhóm tuổi từ 25 đến 34 là đối tượng ít kiểm tra kỹ đường dẫn URL của trang web hoặc liên hệ với tổ chức để xác minh tính hợp pháp nhất.
Đối với thế hệ lớn tuổi hơn, thói quen an ninh mạng lại "thiếu nhất quán".
Trong số những người New Zealand từ 55 đến 64 tuổi, chỉ 18% bật hoặc cập nhật cài đặt quyền riêng tư, bảo mật trên các trang web hoặc dịch vụ email, biến họ thành nhóm ít thực hiện thao tác này nhất. Họ cũng là nhóm ít theo dõi tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản trực tuyến để phát hiện hoạt động đáng nghi nhất, với chỉ 27% thực hiện so với 37% ở mức chung.
Nghiên cứu cho thấy 32% những người từ 45 đến 54 tuổi có thói quen sử dụng phần mềm bảo mật cập nhật, so với 41% ở mức chung. Nhóm này cũng là nhóm ít tránh các mạng Wi-Fi công cộng nhất – chỉ 32% thực hiện, so với 43% ở mức chung.
Xét trên diện rộng, 30% người dân New Zealand không sử dụng phần mềm bảo mật hoặc diệt virus trên máy tính, trong khi 62% không dùng trên điện thoại.
Giữ an toàn trước các chiêu trò lừa đảo
Để tránh bị lừa, bà Owens khuyên mọi người nên coi bất kỳ tin nhắn bất ngờ nào yêu cầu hành động ngay lập tức, thanh toán hoặc nhập thông tin đăng nhập là đáng nghi vấn. Mọi người cũng nên tránh nhấp vào các liên kết có trong các tin nhắn này.
"Thay vào đó, hãy truy cập trực tiếp vào ứng dụng chính thức, trang web hoặc số điện thoại liên hệ đã xác minh của tổ chức đó để xác nhận xem yêu cầu có hợp lệ hay không. Nếu vẫn chưa chắc chắn, hãy trao đổi với ai đó," bà Owens nói.
"Kẻ lừa đảo muốn bạn hành động một mình, không có sự tư vấn hay trợ giúp từ bên ngoài – những yếu tố vốn có thể làm phá sản âm mưu của chúng. Dành thêm vài phút để xác minh yêu cầu thường là ranh giới giữa việc thoát khỏi một cạm bẫy lừa đảo và trở thành nạn nhân."
Tổ chức NetSafe khuyến nghị mọi người nên cảnh giác với các cuộc gọi bất ngờ từ những người tự xưng là đại diện cho các tổ chức chính thức như ngân hàng hoặc công ty dịch vụ tiện ích.
Tổ chức này cũng lưu ý người dân nên cẩn trọng với những gì đăng tải trên mạng, sử dụng mật khẩu mạnh, bật xác thực hai lớp và dùng trình quản lý mật khẩu nếu có thể.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang