Ngoại trưởng Winston Peters đã chỉ thị cho các quan chức ngoại giao "bày tỏ quan ngại" với phía Trung Quốc sau khi quốc gia này ban hành lệnh cấm đi lại đối với 4 nghị sĩ New Zealand.
Người phát ngôn của Bộ trưởng Ngoại giao, Ngoại trưởng Winston Peters cho biết Bộ trưởng rất ngạc nhiên khi biết Trung Quốc đã đưa ra quyết định lần đầu tiên áp đặt lệnh cấm đi lại đối với các nghị sĩ New Zealand vì chuyến thăm tới Đài Loan. Ảnh: RNZ / Mark Papalii.Các nghị sĩ bị ảnh hưởng bao gồm Maureen Pugh (đảng Quốc gia), Duncan Webb (đảng Lao động), Laura McClure (đảng ACT) và David Wilson (đảng New Zealand First). Lệnh cấm có thời hạn một năm, được đưa ra sau khi nhóm nghị sĩ này có chuyến thăm tới Đài Loan vào tháng 5 vừa qua.
Trong một tuyên bố chính thức, người phát ngôn của ông Peters khẳng định chính sách "Một Trung Quốc" của New Zealand vẫn không hề thay đổi.
"New Zealand đã duy trì chính sách Một Trung Quốc trong hơn nửa thế kỷ qua. Các nghị sĩ New Zealand đã đến thăm Đài Loan trong nhiều thập kỷ và những chuyến thăm như vậy không hề mâu thuẫn với chính sách Một Trung Quốc của chúng tôi", người phát ngôn cho biết.
Phản ứng gay gắt từ Đại sứ quán Trung Quốc
Vào chiều thứ Năm, Đại sứ quán Trung Quốc tại New Zealand đã đưa ra một tuyên bố cứng rắn, cảnh báo rằng "bất kỳ ai vượt qua lằn ranh đỏ trong vấn đề Đài Loan sẽ phải đối mặt với hậu quả".
Phía Trung Quốc nhấn mạnh: "Bắc Kinh kiên quyết phản đối các chuyến thăm tới vùng lãnh thổ Đài Loan của thành viên cơ quan lập pháp từ các quốc gia đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc, bao gồm cả New Zealand, và trường hợp này không phải ngoại lệ. Phía New Zealand không nên cảm thấy ngạc nhiên".
Sau những bình luận từ phía đại sứ quán, văn phòng của Ngoại trưởng Peters cho biết ông không có gì bổ sung ngoài tuyên bố ban đầu. Trước đó, ông Peters bày tỏ sự bất ngờ trước quyết định này từ phía Bắc Kinh.
"Xét trong bối cảnh lịch sử lâu dài, Bộ trưởng rất ngạc nhiên khi biết Trung Quốc lần đầu tiên đưa ra quyết định áp đặt lệnh cấm đi lại đối với các nghị sĩ New Zealand vì lý do thăm Đài Loan. Ông đã chỉ thị cho các quan chức Bộ Ngoại giao và Thương mại tại Bắc Kinh và Wellington thảo luận với phía Trung Quốc nhằm bày tỏ quan ngại về sự thay đổi so với thông lệ này, đồng thời để hiểu rõ hơn về quyết định trên", tuyên bố của văn phòng Ngoại trưởng nêu rõ.
Ông Peters cũng nhấn mạnh thêm rằng các nghị sĩ hoàn toàn tự do đưa ra quyết định về việc đi công tác nước ngoài độc lập với chính phủ.
Úc lên tiếng ủng hộ New Zealand
Úc cũng đã lên tiếng bày tỏ sự "quan ngại" trước động thái này của Trung Quốc. Hãng tin ABC dẫn lời Ngoại trưởng Úc Penny Wong cho biết các quan chức nước này sẽ có những động thái can thiệp chính thức với Trung Quốc về lệnh cấm.
"Chúng tôi đồng tình với nguyên tắc mà New Zealand đã nêu, đó là các thành viên nghị viện, bao gồm cả Nghị viện Úc, có quyền tự do đưa ra quyết định của riêng họ về việc đi lại", bà Penny Wong khẳng định.
Theo chiều kim đồng hồ, từ trên cùng bên trái: Duncan Webb, Laura McClure, Maureen Pugh và David Wilson. Ảnh: RNZ.Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội New Zealand Gerry Brownlee chia sẻ với đài RNZ rằng 4 nghị sĩ trên không thuộc thành phần chính phủ và chuyến đi của họ có thể chỉ nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đài Loan. Ông bày tỏ sự bất ngờ và thất vọng, nhưng nhận định mối quan hệ New Zealand - Trung Quốc vẫn đủ bền vững để vượt qua "điểm nghẹt" này và Trung Quốc ít có khả năng đưa ra thêm các biện pháp trả đũa khác.
Nghị sĩ trong cuộc: "Chúng tôi đã được cảnh báo trước"
Nghị sĩ đảng Lao động Duncan Webb tiết lộ với RNZ rằng Đại sứ quán Trung Quốc thực chất đã cảnh báo nhóm nghị sĩ trước chuyến đi về khả năng phải nhận lệnh cấm.
Chia sẻ về chuyến đi Đài Loan, ông Webb cho biết: "Chúng tôi đã gặp gỡ nhiều quan chức, đến thăm các trường đại học, nhà máy bán dẫn và cơ quan an ninh mạng. Đó là một chuyến đi rất thực tế và bổ ích. Trước căng thẳng gia tăng, tôi nghĩ một phản ứng từ phía Trung Quốc là không quá bất ngờ, nhưng vẫn gây thất vọng".
Ông lập luận rằng mình chỉ đang hoàn thành nghĩa vụ của một nghị sĩ: "Đây là một sự trả đũa đối với việc mà tôi cho là một phần công việc của nghị sĩ – đó là xây dựng mối quan hệ ở cấp nghị viện với chính quyền Đài Loan và các thực thể khác trên thế giới". Ông Webb nhận định Trung Quốc đang ngày càng trở nên quyết liệt hơn và lệnh cấm này là một minh chứng, nhưng nó sẽ không làm ảnh hưởng đến quan hệ tổng thể giữa New Zealand và Trung Quốc.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang