Một phụ nữ tại Christchurch (New Zealand), người từng vật lộn nhiều năm với nỗi đau mãn tính và chứng nghiện thuốc giảm đau nhóm opioid, chia sẻ rằng việc phát hiện mắc ADHD cùng liệu trình điều trị phù hợp đã hoàn toàn thay đổi cuộc đời cô.
(Nguồn ảnh: AFP / Thom Leach / Thư viện Ảnh Khoa học)Trước đó, cô Natasha Howell đang làm việc tại một nhà thuốc—công việc mà cô rất yêu thích—thì gặp sự cố tai nạn lao động dẫn đến tổn thương lưng nghiêm trọng. Sau nhiều lần nhập viện vì đau đớn, cô trải qua ca phẫu thuật hợp nhất đốt sống L5/S1 vào năm 2013 ở tuổi 39.
Dù hy vọng phẫu thuật sẽ giúp quay lại cuộc sống bình thường, ca mổ đã thất bại. Hệ thống đinh ốc nẹp xương lại chính là nguyên nhân gây ra thêm hàng loạt biến chứng. Bốn năm sau, một bác sĩ phẫu thuật khác mới xác định nguyên nhân cốt lõi nằm ở khớp chậu. Điều này dẫn đến thêm ba cuộc phẫu thuật nữa, mà lần gần nhất là vào tháng 9 năm ngoái.
Howell từng chia sẻ với truyền thông về cuộc chiến pháp lý đòi bồi thường với cơ quan ACC. Tờ Sunday Star Times đưa tin năm 2018, cô từng được bồi thường 84.797 NZD sau khi các khoản hỗ trợ hàng tuần bị hủy bỏ.
Chia sẻ với đài RNZ, cô cay đắng gọi đây là "14 năm mất trắng". Cuộc hôn nhân đổ vỡ, cô phải một mình nuôi ba con nhỏ trong trạng thái phụ thuộc vào liều cao của các loại thuốc kê đơn như oxycodone, morphine, tramadol và codeine.
"Tôi như một hồn ma vô hồn, cố gắng lê bước qua từng cơn đau mỗi ngày," cô nhớ lại.
Nỗ lực chẩn đoán ADHD lần đầu vào năm 2022 của cô đã thất bại khi bác sĩ nghi ngờ lý do một người ở tuổi U50 lại muốn bắt đầu dùng thuốc thần kinh. Trong thư gửi Howell, vị bác sĩ tâm thần viết: "Việc điều trị ADHD ở tuổi 48 là tương đối bất thường vì đây được coi là rối loạn phát triển thần kinh, dù không phải hoàn toàn hiếm gặp." Ông cũng lo ngại việc kê đơn thuốc kích thích có thể không phù hợp khi bệnh nhân đang dùng nhiều loại thuốc khác.
Tuy nhiên, đầu năm nay, cô tìm đến một bác sĩ khác có góc nhìn cởi mở hơn và được kê đơn Ritalin. Howell cho biết, ngay khi bắt đầu uống thuốc, nhu cầu dùng thuốc giảm đau của cô giảm dứt điểm, đồng thời hội chứng sương mù não tan biến hoàn toàn.
"Nỗi đau xót xa sau khi tỉnh giấc"
Dù vậy, sự minh mẫn trở lại cũng đi kèm với mặt tối.
"Nói thật, cảm giác lúc này rất xót xa. Mọi thứ hiện ra rõ ràng trước mắt—những điều trước đây tôi không thể suy nghĩ thấu đáo vì đau đớn hoặc mất tập trung. Bây giờ đầu óc tỉnh táo, tôi lại tự dằn vặt: 'Chúa ơi, sao lúc đó mình lại làm thế?' hoặc 'Tại sao mình không làm khác đi?'. Quá trình đối mặt với gặm nhấm quá khứ thực sự rất nặng nề đối với tôi," Howell bộc bạch.
Bác sĩ tâm thần David Codyre, Giám đốc Lâm sàng đội ngũ hỗ trợ sức khỏe tại Tamaki Health (Auckland), nhận định ông ghi nhận mối liên hệ rõ rệt giữa thuốc điều trị ADHD và việc giảm mức độ đau mãn tính ở nhiều bệnh nhân.
"Tôi gặp những người có tiền sử mắc ADHD cả đời, đồng thời phát triển các vấn đề đau mãn tính," ông nói. "Một nhóm trong số họ báo cáo rằng không chỉ các triệu chứng ADHD cải thiện, mà khả năng kiểm soát cơn đau của họ cũng tốt hơn nhiều."
Dù hiện chỉ có "một vài nghiên cứu rải rác" về chủ đề này, các dữ liệu đã xuất bản đều chỉ ra mối tương quan giữa điều trị ADHD và sự cải thiện cơn đau mãn tính.
Giải thích về nguyên nhân, Bác sĩ Codyre cho biết: "Đó là câu hỏi triệu đô. Có rất nhiều giả thuyết được đưa ra." Một khả năng là việc điều trị ADHD giúp giảm căng thẳng thần kinh—yếu tố vốn đã được chứng minh là hỗ trợ kiểm soát cơn đau. Một khả năng khác là bản thân thuốc điều trị ADHD có thể tác động trực tiếp lên nguyên nhân gốc rễ gây ra cơn đau, dù điều này vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng.
Howell quyết định chia sẻ câu chuyện của mình với hy vọng giúp những người gặp hoàn cảnh tương tự tìm thấy hướng đi mới. "Nếu có thể giúp dù chỉ vài người, tôi cảm thấy mình đã làm được một điều có ý nghĩa."
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang