Hàng trăm người dân tại vùng Wellington (New Zealand) đang đối mặt với áp lực tài chính nặng nề khi hóa đơn tiền nước liên tục leo thang. Mới đây, cuộc tuần hành hướng về Quốc hội đã diễn ra nhằm yêu cầu các bên liên quan nhanh chóng can thiệp và hạ giá dịch vụ thiết yếu này.
Người dân tham gia cuộc biểu tình Stop Tiaki Wai. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldĐáng chú ý, một cựu Thị trưởng Wellington – hiện là Nghị sĩ Quốc hội – cũng có mặt tại buổi biểu tình và thừa nhận rằng chính quyền địa phương thời kỳ trước đã chưa đầu tư đúng mức cho hạ tầng cấp thoát nước.
Áp lực chi phí sinh hoạt giữa khủng hoảng
Khoảng 300 người đã tập trung tại trung tâm thủ đô Wellington vào thứ Năm trong chiến dịch do tổ chức Stop Tiaki Wai phát động. Theo ghi nhận, hóa đơn tiền nước tại khu vực này tăng trung bình 13,3% trong năm nay và dự báo có thể vượt mốc 6.000 NZD/năm trong vòng một thập kỷ tới.
Biểu ngữ tại cuộc biểu tình hôm thứ Năm. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldBà AJ, một cư dân khu vực Lower Hutt, chia sẻ sự bàng hoàng khi hóa đơn nước quý đầu tiên của gia đình lên tới khoảng 500 NZD: "Người dân đã quá mệt mỏi. Trong bối cảnh bão giá hiện nay, đây lại là một gánh nặng tài chính quá sức chi trả."
Bà Mary Head, một hưu trí tại Upper Hutt, cũng bày tỏ sự bất bình về phương thức tính tiền nước hiện hành: "Nhà chỉ có hai vợ chồng già nhưng số tiền phải trả lại tương đương, thậm chí cao hơn những gia đình đông người."
Bà Mary Head tại cuộc biểu tình. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldHiện tại, tổ chức quản lý nước Tiaki Wai đang tính tiền dịch vụ dựa trên hóa đơn thuế đất của các hội đồng địa phương. Tại Upper Hutt, Porirua và Lower Hutt, chi phí được tính kết hợp giữa phí cố định và giá trị bất động sản; trong khi tại Wellington, phần lớn dựa vào định giá tài sản. Tiaki Wai cho biết họ có kế hoạch chuyển sang mô hình giá chung và lắp đặt đồng hồ nước trong tương lai, dù chi phí dự kiến cho chương trình này lên tới nửa tỷ NZD — con số bị nhiều người dân đánh giá là quá đắt đỏ.
Làn sóng phản đối và tranh cãi về hạ tầng
Ông Guy Nunns, đại diện ban tổ chức cuộc biểu tình, cho biết dù không thể can thiệp trực tiếp vào hoạt động của Tiaki Wai (đơn vị thành lập theo chính sách Local Water Done Well của chính phủ), ông sẽ kêu gọi người dân từ chối trả hóa đơn nếu chi phí không giảm.
Ông Guy Nunns, người tổ chức cuộc biểu tình. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldTuy nhiên, Nghị viên Karl Tiefenbacher của Thành phố Wellington không ủng hộ phương án tẩy chay này: "Tôi không nghĩ việc bỏ trả tiền là giải pháp. Vấn đề cốt lõi là dịch vụ nước hiện không có mức trần kiểm soát chi phí như các khoản thuế địa phương khác, khiến cuộc sống của người dân ngày càng đắt đỏ."
Dòng người tham gia biểu tình vào thứ Năm. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldTham gia cuộc tuần hành, Nghị sĩ Andy Foster (Đảng New Zealand First, cựu Thị trưởng Wellington giai đoạn 2019–2022) thừa nhận tình trạng thiếu hụt đầu tư hạ tầng trong quá khứ: "Xét về dài hạn, việc thiếu đầu tư vào đường ống nước là thực trạng chung của hầu hết các hội đồng địa phương trên cả nước."
Góc nhìn từ đơn vị quản lý
Phía Tiaki Wai khẳng định họ cần khoảng 25 tỷ NZD trong vòng 30 năm tới để nâng cấp hệ thống nhà máy xử lý và đường ống nước đang xuống cấp nghiêm trọng. Đơn vị này cảnh báo sự cố rò rỉ tại đường ống xả thải Seaview ra cảng và dòng suối Waiwhetū đang ở mức báo động, đồng thời ước tính phải thay thế khoảng 100 km đường ống mỗi năm.
Cô Bridie McGill cùng biểu ngữ phản đối tại sự kiện Stop Tiaki Wai. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldGiám đốc Điều hành Tiaki Wai, ông Michael Brewster, kêu gọi các hộ gia đình gặp khó khăn tài chính chủ động liên hệ để nhận hỗ trợ theo các chính sách hiện hành. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh đơn vị sẽ phải áp dụng các biện pháp thu hồi nợ đối với những trường hợp cố tình không thanh toán: "Nếu không ai trả tiền, chúng tôi sẽ không có nguồn kinh phí để sửa chữa và nâng cấp hệ thống."
Người tham gia tuần hành hướng về phía Tòa nhà Quốc hội. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldTheo rnz.co.nz – Lani Hoang