Các lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng New Zealand đã ứng phó tốt với cuộc khủng hoảng nhiên liệu năm nay. Tuy nhiên, họ ít tin tưởng hơn vào khả năng nước này vượt qua cuộc khủng hoảng tiếp theo, đồng thời còn lo ngại hơn về nguồn cung khí đốt trong dài hạn.
Khi được hỏi New Zealand đã chuẩn bị tốt đến đâu để ứng phó với tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu kéo dài, những người tham gia khảo sát Mood of the Boardroom năm nay chấm điểm trung bình 2,80/5, trong đó 1 là “chưa chuẩn bị” và 5 là “đã chuẩn bị tốt”.
Các ý kiến khá phân tán: 39% chấm mức độ sẵn sàng ở điểm 1 hoặc 2, 30% chấm điểm 3 và 29% chấm điểm 4 hoặc 5.
Mức đánh giá trung bình này phản ánh nhận định rằng đất nước đã vượt qua cú sốc, nhưng chưa khắc phục được những điểm yếu căn bản.
“Chúng ta đã chuẩn bị tốt hơn so với vài tháng trước, nhưng vẫn cần tiếp tục nâng cao khả năng chống chịu”, người đứng đầu một công ty tư vấn kỹ thuật nhận định.
Lãnh đạo một doanh nghiệp phân phối thực phẩm đồng tình. “Chúng ta đã xử lý tốt tình hình hiện tại, nhưng sự việc cũng cho thấy rõ rủi ro và sự cần thiết phải tăng lượng dự trữ.”
Một tổng giám đốc doanh nghiệp bảo hiểm có cái nhìn lạc quan hơn. “Chính phủ đã xử lý tốt những thách thức về nguồn cung nhiên liệu, và năng lực lưu trữ đang tiếp tục được mở rộng.”
Đánh giá gay gắt nhất đến từ một lãnh đạo ngành năng lượng, người đã chấm mức độ sẵn sàng của đất nước ở điểm thấp nhất.
“Khả năng chống chịu của New Zealand trước những biến động về nguồn cung nhiên liệu còn yếu so với các quốc gia khác. Australia đang hướng tới dự trữ dầu diesel trong nước đủ dùng khoảng 40 ngày, cùng lượng dự trữ chiến lược của Chính phủ đủ dùng thêm 8 ngày. Điều này cho thấy vai trò thiết yếu của dầu diesel đối với nông nghiệp và, riêng tại Australia, cả ngành khai khoáng.
“Chúng tôi chưa thấy Chính phủ New Zealand đưa ra chính sách mới nào nhằm nâng cao khả năng chống chịu về nhiên liệu kể từ khi xung đột bùng phát ở Trung Đông.”
Giám đốc điều hành Mainfreight Don Braid cũng thẳng thắn không kém. “Chúng ta đã may mắn tránh được tác động nghiêm trọng trong cuộc khủng hoảng nhiên liệu năm nay. Chúng ta hoàn toàn chưa sẵn sàng đối phó với tình trạng thiếu nhiên liệu kéo dài và nghiêm trọng hơn. Năng lực dự trữ khẩn cấp của chúng ta quá yếu kém so với các khu vực phát triển khác.”
Lãnh đạo một doanh nghiệp nhà nước chỉ ra rằng New Zealand có “số ngày dự trữ nhiên liệu thấp nhất trong OECD”, “quá phụ thuộc vào Singapore và Hàn Quốc” và “dễ bị ảnh hưởng nếu Mỹ hạn chế xuất khẩu dầu diesel”.
Dù vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa chủ động xây dựng phương án dự phòng. Khi được hỏi về kế hoạch đầu tư trong 12 tháng tới, chỉ 25% người tham gia cho biết đã đầu tư để tăng khả năng chống chịu trước biến động nhiên liệu và năng lượng, chẳng hạn như nguồn cung dự phòng, lưu trữ hoặc các biện pháp phòng ngừa rủi ro giá. Khoảng 47% không có kế hoạch thực hiện.
Khí đốt là vấn đề lớn
Mức độ tin tưởng còn thấp hơn khi những người tham gia khảo sát nhìn về tương lai.
Khi được hỏi họ tin tưởng đến đâu vào khả năng New Zealand bảo đảm nguồn cung điện và khí đốt ổn định với mức giá cạnh tranh trong ba năm tới, những người tham gia chấm điểm trung bình 2,75/5.
Khoảng 42% không tin tưởng, trong đó 16% chấm mức điểm thấp nhất. Chỉ 27% bày tỏ sự tin tưởng.
Những người tham gia phân biệt rõ giữa tình hình điện và khí đốt.
“Khí đốt mới là vấn đề. Điện sẽ ổn”, thành viên hội đồng quản trị không điều hành Fraser Whineray nhận định.
Một lãnh đạo ngành năng lượng đồng tình. “Tôi tin New Zealand sẽ bảo đảm được nguồn cung điện ổn định với mức giá phải chăng. Tôi không tin điều tương tự sẽ xảy ra với ngành khí đốt.”
Những người khác nhấn mạnh quy mô phát điện từ năng lượng tái tạo ở mức cao của đất nước. “Chưa bao giờ trong lịch sử New Zealand, quy mô phát điện và lưu trữ điện lại cao như hiện nay”, một tổng giám đốc doanh nghiệp bảo hiểm cho biết.
Tuy nhiên, bảo đảm nguồn cung mới chỉ giải quyết được một nửa vấn đề. “Nguồn cung ổn định thì có, nhưng giá cạnh tranh thì không”, một lãnh đạo cấp cao trong lĩnh vực đầu tư nhận định.
Khác biệt giữa bên sản xuất và bên sử dụng năng lượng
Sự khác biệt rõ nét nhất nằm giữa các doanh nghiệp sản xuất năng lượng và những doanh nghiệp phụ thuộc vào nguồn năng lượng đó.
Lãnh đạo các doanh nghiệp năng lượng và dịch vụ tiện ích tin tưởng nhất vào nguồn cung trong tương lai, với mức điểm 3,78/5. Lãnh đạo các doanh nghiệp nông nghiệp ít tin tưởng nhất, chỉ chấm 1,86/5.
Đối với các nhà sản xuất, đây là vấn đề có ảnh hưởng rất lớn. “Nguồn năng lượng ổn định với mức giá cạnh tranh có vai trò thiết yếu đối với các nhà sản xuất và cộng đồng doanh nghiệp nói chung”, Giám đốc điều hành DB Breweries Peter Hart cho biết. “New Zealand có nhiều cơ hội phát triển năng lượng tái tạo, nhưng đầu tư vào phát điện, lưu trữ và cơ sở hạ tầng cần theo kịp tình trạng nguồn cung khí đốt suy giảm và chi phí năng lượng gia tăng.”
Một số người tham gia khảo sát mong muốn năng lượng được xem là vấn đề chiến lược quốc gia, thay vì chủ yếu để thị trường tự điều tiết.
“Nguồn năng lượng ổn định và có khả năng chống chịu trước biến động”, Tổng giám đốc EMA John Fraser Mackenzie nhấn mạnh. Ông kêu gọi xây dựng “một kế hoạch năng lượng chính thức cho 30 năm, bao quát cả khâu sản xuất và phân phối, đồng thời được truyền đạt rõ ràng để doanh nghiệp trong nước và quốc tế có thể tin tưởng vào nguồn cung”.
Một tổng giám đốc trong ngành giải trí kêu gọi Chính phủ nhiệm kỳ tới “coi việc bảo đảm an ninh năng lượng là một phần thiết yếu của hạ tầng kinh tế”.
Một lãnh đạo ngành khai khoáng cảnh báo rằng “các quy định quản lý thị trường nhiên liệu và năng lượng hiện không đáp ứng được yêu cầu thực tế”.
Với những người khác, giải pháp là giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Lãnh đạo một tập đoàn khách sạn coi “sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch” là một trong những vấn đề hàng đầu mà đất nước đang đối mặt.
“Chúng ta cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi để tự sản xuất năng lượng sạch với quy mô lớn hơn.”
Lãnh đạo một công ty tư vấn kỹ thuật đúc kết ngắn gọn: “Năng lượng ổn định với giá phải chăng là nền tảng của sự thịnh vượng, an ninh và quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế ít phát thải carbon hơn.”
Theo nzherald.co.nz premium - Hani Dang