Chính phủ New Zealand đã gia hạn lệnh tạm dừng các khoản thanh toán trực tiếp cho chính phủ Quần đảo Cook, sau khi quốc đảo này ký kết các thỏa thuận hợp tác chiến lược với Trung Quốc hồi đầu năm nay.
Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters tuyên bố tạm dừng sau khi Thủ tướng Quần đảo Cook Mark Brown ký kết quan hệ đối tác với Trung Quốc. Ảnh: RNZ/Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương/123RFNgười phát ngôn Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand (MFAT) cho biết, tổng số tiền bị tạm dừng là 29,8 triệu đô, bao gồm hai năm tài chính liên tiếp.
“Chúng tôi đưa ra quyết định này một cách miễn cưỡng và sau khi cân nhắc kỹ lưỡng,” người phát ngôn cho biết.
“Việc cấp vốn trực tiếp cho một chính phủ khác phụ thuộc rất lớn vào mức độ tin cậy. Chính phủ Quần đảo Cook đã làm tổn hại niềm tin của New Zealand thông qua một loạt hành động mà ai cũng đã rõ.”
New Zealand nhấn mạnh rằng các quan ngại về hành động của chính phủ Quần đảo Cook cần được giải quyết và lòng tin phải được khôi phục trước khi khoản viện trợ này được tiếp tục giải ngân.
Dù tạm ngừng hỗ trợ tài chính trực tiếp, New Zealand vẫn duy trì các chương trình viện trợ phát triển đáng kể cho Quần đảo Cook trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, quản trị, an ninh và hỗ trợ nhân đạo – được triển khai thông qua các cơ quan New Zealand và chương trình khu vực.
“New Zealand vẫn cam kết sâu sắc với Quần đảo Cook và người dân nơi đây. Hai nước có mối quan hệ hiến pháp đặc biệt, và người dân Quần đảo Cook là công dân New Zealand,” người phát ngôn MFAT nhấn mạnh.
Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters đã thông báo cho chính phủ Quần đảo Cook về quyết định tạm dừng tài trợ lần đầu vào tháng 6 năm nay.
Theo cơ chế “liên kết tự do (free association)”, Quần đảo Cook tự quản lý công việc nội bộ, trong khi New Zealand hỗ trợ về đối ngoại, quốc phòng và cứu trợ thiên tai khi được yêu cầu.
Tuyên bố chung “Joint Centenary Declaration” được hai nước ký năm 2001 quy định nghĩa vụ tham vấn lẫn nhau trong các vấn đề an ninh và quốc phòng — điều mà ông Peters cho rằng chính phủ Quần đảo Cook đã không tuân thủ.
Hồi tháng 2, Thủ tướng Quần đảo Cook Mark Brown đã ký “Thỏa thuận đối tác chiến lược toàn diện” với Trung Quốc, dẫn đến việc New Zealand rà soát lại chương trình phát triển tại quốc đảo này.
Đến đầu tháng 6, New Zealand chính thức thông báo tạm dừng viện trợ.
Theo rnz.co.nz – Khoa Tran