Đây là câu chuyện chấn động về một công ty siêu nhỏ tại New Zealand vừa xuất hiện trên trang nhất của một website vạch trần tội phạm có tổ chức và tham nhũng quốc tế.
Worldclear Limited — một trung tâm thanh toán bù trừ ngân hàng có trụ sở tại Hamilton và hiện đã ngừng hoạt động — từng thiết lập và giao dịch hoàn toàn hợp pháp, đồng thời phủ nhận việc biết trước các hành vi mờ ám của nhóm khách hàng "tai tiếng" của mình. Ảnh: James O'Brien/OCCRPMột chiến dịch hợp tác quốc tế cùng nhiều tháng điều tra chuyên sâu và xác minh dữ liệu đã giúp một website báo chí tài chính nhỏ tại New Zealand phanh phui vụ việc liên quan đến một công ty nội địa. Công ty này đã dịch chuyển những khoản tiền khổng lồ cho nhiều khách hàng, những người mà sau đó đều bị kết án vì tội danh tài chính.
Worldclear Limited — một trung tâm thanh toán bù trừ ngân hàng có trụ sở tại Hamilton và hiện đã ngừng hoạt động — từng thiết lập và giao dịch hoàn toàn hợp pháp mà không vi phạm bất kỳ quy định nào. Công ty này cũng phủ nhận việc biết trước hành vi mờ ám từ những khách hàng "tai tiếng" của mình.
Danh sách khách hàng này bao gồm: một nhà tài phiệt Belarus có mối quan hệ chính trị phức tạp, một công dân Anh bị kết án trong vụ trốn thuế quy mô lớn tại châu Âu, một người mang hai quốc tịch Canada - Mỹ phạm tội lừa đảo chuyển tiền, và một công dân Thụy Điển hiện vẫn đang bị Interpol truy nã đỏ.
Thành quả của cuộc điều tra đã được đưa lên trang nhất tuần này của Dự án Đưa tin về Tội phạm có Tổ chức và Tham nhũng — một mạng lưới báo chí toàn cầu chuyên vạch trần các vụ hối lộ, cưỡng bức và giao dịch ngầm trên thế giới.
Bài viết do Gareth Vaughan, tổng biên tập của tờ interest.co.nz thực hiện. Tuy nhiên, ông cho biết mình đã nhận được sự hỗ trợ khổng lồ từ các nhà báo đến từ Belarus, Lithuania, Thụy Điển và Singapore.
Dù đã theo dõi Worldclear suốt 10 năm, nhưng bước ngoặt thực sự thúc đẩy cuộc điều tra này đến từ một vụ rò rỉ dữ liệu vào năm 2024 bởi một cựu nhân viên — người từng phải ngồi tù ở Singapore vì tội danh tài chính.
"Khi bắt tay vào xem xét, tôi nhận ra có quá nhiều thứ ở đây," ông Vaughan nói. "Đây là những sự kiện đã diễn ra vài năm trước... và quy mô của nó vượt xa tưởng tượng của tôi. Tôi không ngờ dòng vốn lưu thông lại lớn đến vậy — chúng ta đang nói về hàng chục triệu NZD với đủ loại mệnh giá tiền tệ, và khách hàng đến từ khắp nơi trên thế giới."
Tờ interest.co.nz đã nộp đơn xin tài trợ từ Quỹ Sáng kiến Báo chí Kinh doanh Brian Gaynor và nhận được hơn 76.000 NZD để thuê nhân sự tạm thời, giúp Vaughan có toàn quyền tập trung theo đuổi đại án này.
Mô hình kinh doanh của Worldclear là thực hiện các giao dịch ngân hàng quốc tế cho những khách hàng gặp khó khăn trong việc thanh toán — hoặc vì họ bị các ngân hàng từ chối, hoặc họ đến từ các khu vực tài phán mà các ngân hàng uy tín không muốn giao dịch. Theo luật phòng chống rửa tiền, Worldclear được xếp loại là một công ty chuyển tiền.
Họ nhắm vào nhóm khách hàng rủi ro cao gặp trục trặc về ngân hàng hoặc thanh toán. Phía công ty khẳng định việc này không đồng nghĩa với việc họ biết hay tiếp tay cho tội phạm, và hiện cũng không có bằng chứng nào chứng minh điều đó.
Sử dụng các công ty như Worldclear là một cách chuyển tiền chậm và tốn kém, nhưng nó khiến các giao dịch trở nên cực kỳ khó theo vết.
Do không phải là ngân hàng, Worldclear không cần tuân thủ các tiêu chuẩn của Ngân hàng Trung ương. Họ cũng không vi phạm bất kỳ quy định nào dưới cái bẫy "quản lý lỏng lẻo" của hệ thống tài chính New Zealand — hệ thống từng được Ngân hàng Thế giới xếp hạng là nơi dễ kinh doanh nhất toàn cầu.
"Điều này rất hấp dẫn với giới kinh doanh," Vaughan giải thích. "Đối với các doanh nghiệp hợp pháp, nó thật tuyệt vời. Nhưng nó cũng đồng nghĩa với việc những kẻ có mục đích bất chính có thể lợi dụng kẽ hở một cách dễ dàng."
"Worldclear đăng ký dưới danh nghĩa một công ty New Zealand, sau đó đăng ký làm Nhà cung cấp Dịch vụ Tài chính. Việc đăng ký Nhà cung cấp Dịch vụ Tài chính không đồng nghĩa với việc bạn bị giám sát chặt chẽ. Có những kẽ hở cho phép bạn cung cấp dịch vụ tài chính quốc tế mà không thực sự bị quản lý tại New Zealand."
Họ hoàn toàn tuân thủ mọi quy tắc khi lập công ty và có thể hoạt động như một ngân hàng quốc tế mà không cần giấy phép của Ngân hàng Trung ương. Theo tiêu chuẩn quốc tế, cơ chế này quá lỏng lẻo. Đáng chú ý, hai trong số các cổ đông của công ty có tiền án tài chính, nhưng Worldclear không có nghĩa vụ pháp lý nào phải thẩm định lý lịch của họ.
"Ngày nay, bạn vẫn có thể thành lập một công ty theo cách Worldclear đã làm," Vaughan nói, dù ông lưu ý rằng mức độ giám sát hiện tại đã chặt chẽ hơn và các ngân hàng lớn khó có thể chấp nhận một công ty như vậy ở thời điểm này.
Cục Nội vụ New Zealand, cơ quan giám sát các công ty tài chính dạng này, đã tiến hành hai cuộc thanh tra. Trong báo cáo thứ hai, cơ quan này đã chỉ trích gay gắt phương thức hoạt động của Worldclear — nhưng không có cáo buộc hình sự nào được đưa ra. Đến khi báo cáo được công bố công khai, Worldclear đã chủ động rút khỏi đăng ký Nhà cung cấp Dịch vụ Tài chính vào năm 2019.
Mặc dù vẫn mang danh nghĩa là một công ty đã đăng ký, Worldclear đã không nộp tờ khai hàng năm kể từ năm 2024. Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp đã bắt đầu quy trình xóa sổ công ty này, tuy nhiên Cục Thuế Nội địa hiện đang phản đối lệnh hủy đăng ký trên.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang