Một số người nộp thuế bất động sản tại vùng Wellington đang lo lắng về mức thuế của họ và các khoản phí tiền nước trong tương lai, khi sự mơ hồ ngày càng tăng đối với các hóa đơn mới sắp sửa được gửi tới họ.
Theo Ellen O'Dwyer và Krystal Gibbens từ đài RNZ
Cơ quan quản lý nước mới mang tên Tiaki Wai sẽ tiếp quản việc quản lý các dịch vụ nước của Wellington từ ngày 1 tháng 7, kế thừa tài sản từ năm hội đồng thành phố.
Vào đầu tháng 3, Tiaki Wai dự báo hóa đơn tiền nước sẽ rơi vào khoảng trung bình 2.400 đô la mỗi năm đối với cư dân vùng Wellington, tăng trung bình 14% — tương đương tăng thêm 310 đô la mỗi năm. Tính trung bình, các khoản phí này có thể chạm mức 6.831 đô la mỗi năm vào tháng 6 năm 2035.
Các thị trưởng đã bày tỏ sự lo ngại về việc tăng giá này và Ủy ban Thương mại hiện đang xem xét kỹ lưỡng mô hình của cơ quan này.
Chi phí 'mơ hồ', 'đáng sợ' đối với cư dân
Trước đây vốn được tính gộp vào tiền thuế bất động sản của cư dân trả cho hội đồng thành phố, các khoản phí dịch vụ nước sẽ được tách riêng ra thành các hóa đơn khác nhau kể từ tháng 7.
Cư dân vùng Korokoro, bà Shirley-Anne Thornbury, cho biết bà cảm thấy không vui và mơ hồ về các hóa đơn tiền nước cũng như thuế hội đồng thành phố trong tương lai.
Bà Thornbury cho biết bà phải trả khoảng 6.000 đô la mỗi năm tiền thuế bất động sản và bà hiểu rằng mình có thể phải trả thêm 2.400 đô la mỗi năm tiền nước, dựa trên giá trị tài sản của mình.
Bà muốn hóa đơn thuế của Hội đồng Thành phố Lower Hutt phải giảm đi một khoản tương đương với hóa đơn tiền nước mới của bà.
"Nếu họ định tách riêng khoản phí tiền nước sang một nơi khác, tôi muốn phần thuế bất động sản còn lại của mình phải giảm đi khoản đó."
Bà Thornbury vẫn chưa nhận được thông tin nào từ Hội đồng Thành phố Hutt cho thấy tiền thuế sẽ giảm mạnh.
"Tôi chắc chắn đang cảm thấy rất mơ hồ," bà nói. "Tôi không phải là một kho tiền vô hạn — tôi cần phải có khả năng lập ngân sách cho những gì mình chi tiêu."
Bà Thornbury cũng đặt câu hỏi tại sao phí tiền nước của bà lại dựa trên định giá tài sản, chứ không phải dựa trên lượng nước sử dụng thực tế.
Cư dân vùng Judgeford, bà Marie Hawkins, cũng đồng tình và nói rằng thật không công bằng khi các hộ gia đình lớn hơn lại trả cùng một khoản phí tiền nước giống như một cư dân hoặc người thuê nhà sống một mình.
"Mọi người đang kêu trời, bởi vì họ sẽ không thể kham nổi việc trả các khoản thuế nước này chồng lên khoản thuế bất động sản hiện tại của họ."
Bà Hawkins, người sở hữu một bất động sản cho thuê với một người thuê nhà ở Pāuatahanui, cho biết bà dự kiến các khoản phí tiền nước cao hơn này sẽ được tính vào tiền thuê nhà của người thuê thông qua việc tăng giá thuê.
Người nộp thuế tại vùng Karori, ông Guy Nunns, cho biết ông đã bắt đầu tổ chức các cuộc họp cộng đồng để vận động chiến dịch chống lại các mức chi phí này. Một cuộc họp đã được tổ chức ở Karori và ông đang lên kế hoạch cho những cuộc họp khác ở những nơi khác trong vùng.
Ông nói rằng việc phải trả hàng ngàn đô la mỗi năm tiền thuế bất động sản, cộng thêm phí tiền nước, có nguy cơ khiến việc sở hữu nhà trở thành điều "bất khả thi" đối với một số người.
"Tôi đã có rất nhiều người liên hệ, họ nói rằng họ rất sợ hãi về việc bị mất nhà," ông nói. "Ý nghĩ rằng họ phải xoay xở ra ngần ấy tiền hàng năm thật đáng sợ đối với họ."
Ông Nunns tuyên bố phí tiền nước có thể tăng lên đến 5.000 đô la mỗi năm trong vòng ba năm tới. Điều đó là không chính xác theo bảng giá mang tính chỉ dấu của Tiaki Wai, bảng giá này cho thấy chi phí ước tính trung bình có thể là 3.508 đô la mỗi năm vào năm 2028/29 và 3.983 đô la mỗi năm vào năm 2029/30.
Ông Nunns cũng đặt câu hỏi về chi phí lắp đặt đồng hồ nước, điều mà Tiaki Wai đã chỉ ra rằng sẽ tốn khoảng từ 500-590 triệu đô la và mất từ 5-7 năm để hoàn thành.
"Điều này hoàn toàn đi ngược lại lợi ích của mọi người."
Khi được hỏi liệu ông Nunns có liên hệ với Tiaki Wai hoặc mời họ đến bất kỳ cuộc họp nào để giải thích về các khoản phí hay không, ông nói rằng ông không làm vậy, nhưng dù ông không bận tâm nếu họ tham dự, tổ chức này đã có "diễn đàn riêng của họ".
Ông Nunns từng là ứng cử viên của nhóm Independent Together trong cuộc bầu cử trước, cuộc bầu cử vốn đã gây tranh cãi vì các chiến thuật bị cáo buộc áp dụng trong suốt chiến dịch.
Ông Nunns cho biết ông đang tập trung vào việc nâng cao nhận thức của người dân về các hóa đơn tiền nước tăng cao.
Các nghị viên lên tiếng về hóa đơn thuế bất động sản
Nghị viên hội đồng thành phố Hutt đại diện cho phường Harbour, bà Tui Lewis, cho biết hóa đơn thuế sẽ không giảm theo tỷ lệ một-đổi-một tương ứng với hóa đơn tiền nước của người dân, bởi vì các áp lực chi phí và trách nhiệm tài trợ của hội đồng thành phố không hề biến mất.
"Lợi ích của việc loại bỏ chi phí nước đã được áp dụng vào tiền thuế của chúng tôi năm nay và chúng đã giảm xuống. Chúng không giảm mạnh, bởi vì nguồn thu gắn liền với dịch vụ nước cũng đã bị loại bỏ - đây không phải là một khoản tiết kiệm ròng trong ngân sách của các hội đồng.
"Đáng buồn thay, nó không tạo ra khoản tiền dư thừa nào và mọi thứ khác mà hội đồng thực hiện đều đang trở nên đắt đỏ hơn, ngay cả khi không tính tiền nước."
Bà Lewis cho biết cư dân Lower Hutt có thể tự tính toán mức thuế đề xuất thông qua một công cụ tính toán trên trang web của hội đồng.
Một người phát ngôn của Hội đồng Thành phố Hutt cho biết các nghị viên sẽ bỏ phiếu về mức thuế năm 2026/27 vào ngày 30 tháng 6 và người dân có thể nhận được hóa đơn của họ vào đầu tháng 7.
Nghị viên hội đồng thành phố Wellington, bà Diane Calvert, người đại diện cho phường Wharangi/Onslow-Western, cho biết người dân sẽ thấy hóa đơn thuế giảm khoảng một phần ba nhờ vào việc tách riêng phí tiền nước, nhưng sau đó vẫn có một mức tăng đề xuất đối với mức thuế cơ sở của hội đồng.
"Mức tăng này nằm ở các khoản phí đè nặng lên hội đồng, khấu hao, lãi suất và lạm phát nói chung."
Hội đồng đã tham vấn về mức tăng thuế 7,4%, nhưng hiện đang xem xét mức tăng 5,8% để thay thế, theo Phó Thị trưởng Ben McNulty, người đã chia sẻ một thông điệp trên mạng xã hội của mình vào thứ Bảy.
Bà Calvert cho biết hội đồng đang bắt đầu cắt giảm chi tiêu nhằm giữ cho mức thuế không bị tăng cao.
"Chúng tôi rất ý thức về khả năng chi trả thuế của người dân và với hội đồng này, điều đó lại càng được chú trọng hơn."
Bà Calvert nói rằng Tiaki Wai "hoàn toàn" cần phải suy nghĩ lại về chi phí đồng hồ nước và bà rất vui vì Ủy ban Thương mại đang xem xét mô hình của Tiaki Wai.
Một người phát ngôn của Hội đồng thành phố Wellington cho biết hội đồng sẽ phê duyệt mức thuế năm 2026/27 vào ngày 25 tháng 6 và người nộp thuế có thể nhận được hóa đơn vào đầu tháng 8.
Giám đốc tài chính của Hội đồng Thành phố Porirua, ông Ian Dennis, cho biết hội đồng vẫn đang quyết định về mức thuế cho năm tài chính 2026/27, nhưng người dân sẽ thấy mức giảm khoảng 26% khi các khoản phí tiền nước được tách riêng ra.
Hóa đơn thuế sẽ được gửi đến các hộ gia đình ở Porirua vào cuối tháng 7.
Một người phát ngôn của Hội đồng Thành phố Upper Hutt cho biết hội đồng sẽ phê duyệt mức thuế năm 2026/27 vào ngày 30 tháng 6 và người nộp thuế có thể nhận được hóa đơn thuế mới của họ trong khoảng từ giữa tháng 7 đến đầu tháng 8.
Các số liệu mang tính chỉ dấu đã có sẵn trên trang web của hội đồng, người phát ngôn cho biết.
'Chúng tôi đang lắng nghe những lo ngại'
Giám đốc thành lập Tiaki Wai, ông Dougal List, cho biết các chủ sở hữu nhà sẽ nhận được hóa đơn tiền nước đầu tiên của họ từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 8.
Ông đã nhận thức được sự hoang mang trong cộng đồng về khả năng chi trả giá cả.
Ông List cho biết các công việc đang được triển khai, bao gồm cả việc phối hợp với năm hội đồng thành phố thành viên cổ đông, để xem xét lại các kế hoạch chi tiêu, chi phí vận hành và cách thức "quản lý cẩn thận" việc tăng giá theo thời gian.
Ông List cho biết Tiaki Wai vẫn đang rà soát xem mức tăng chi phí có thể là bao nhiêu và một chiến lược cuối cùng sẽ được công bố trước cuối tháng 6.
"Tuy nhiên, thực tế là giá nước sẽ cần phải tăng," ông nói. "Chúng hiện đang thấp hơn chi phí thực tế để quản lý, chăm sóc mạng lưới cấp nước và ứng phó với tất cả những thách thức mà chúng tôi phải đối mặt."
Ông List cho biết khoảng 40% hóa đơn thuế trước đây được cấu thành từ chi phí nước, mặc dù tỷ lệ này có sự khác biệt giữa các hội đồng trong toàn vùng.
Mô hình tính thuế của bốn hội đồng đang được chuyển giao cho Tiaki Wai đối với các hóa đơn của năm đầu tiên, nhưng theo thời gian, tổ chức này sẽ chuyển sang một mô hình định giá chung.
Tiaki Wai đang xem xét việc tính phí theo lượng sử dụng thông qua đồng hồ nước "một cách rất kỹ lưỡng", nhưng đó là một "khối lượng công việc khổng lồ", với khoảng 140.000 đồng hồ nước cần được triển khai.
"Chúng tôi nhận thấy đây là một chương trình làm việc lớn và sẽ tốn rất nhiều tiền, vì vậy chúng tôi đang cố gắng thực sự đảm bảo thực hiện điều đó theo một cách hiệu quả."
Tiaki Wai đang cân nhắc một chương trình thí điểm về đồng hồ nước, nhưng vẫn chưa quyết định về các chi tiết cụ thể, ông List nói.
Ông cho biết hóa đơn tiền nước sẽ được gửi đến các chủ nhà, nhưng thừa nhận các khoản phí có thể được chuyển sang cho người thuê nhà thông qua mức tiền thuê nhà cao hơn.
Một người phát ngôn của Tiaki Wai cho biết người dân có thể truy cập các video về các cuộc họp trực tuyến trên trang web của cơ quan này và cơ quan có thể sẽ lên kế hoạch cho nhiều cuộc họp hơn nữa.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang