Các chuyên gia kinh tế nông nghiệp nhận định, chuỗi mùa vụ khởi sắc liên tiếp của ngành sữa được kỳ vọng sẽ trở thành "bệ đỡ" giúp phần lớn nông dân chống chọi với tình trạng chi phí đầu vào tăng phi mã — hệ lụy từ cuộc xung đột kéo dài tại Vịnh Ba Tư.
Bê con tại một trang trại bò sữa ở Darfield vào đầu mùa xuân. Ảnh: RNZ/Monique SteeleViệc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã bóp nghẹt các tuyến xuất khẩu chủ lực của Trung Đông, đặc biệt là năng lượng và phân bón. Điều này đẩy giá cả leo thang, giáng đòn mạnh vào những nông dân vốn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu tại New Zealand. Bước sang tháng thứ tư kể từ khi eo biển này bị đóng cửa, các chuyên gia kinh tế đang rốt ráo dự báo về thiệt hại tài chính cũng như tác động trực tiếp của nó lên lợi nhuận của các hộ chăn nuôi bò sữa.
DairyNZ (Hiệp hội Ngành sữa New Zealand) vừa cập nhật báo cáo triển vọng kinh tế về biên lợi nhuận trang trại cho mùa vụ mới 2026/27 (bắt đầu từ tháng 6), nhằm phản ánh chính xác chi phí đầu vào đang leo thang. Trước đó vào tuần trước, Fonterra cũng đã công bố mức giá thu mua sữa tại trang trại đầu mùa vụ 2026/27 với mức giá trung vị dự kiến là 9,75 NZD/kg chất rắn trong sữa (kg/MS), nằm trong biên độ dao động từ 8 - 11 NZD/kg/MS.
Trong báo cáo EconTracker mới nhất nhằm thiết lập mức giá sữa hòa vốn, DairyNZ đã xây dựng 3 kịch bản dựa trên thời điểm eo biển Hormuz mở cửa trở lại: vào tháng 7, tháng 8 hoặc tháng 9. Đồng thời, tổ chức này cũng ước tính khoảng thời gian cần thiết để các lệnh hạn chế xuất khẩu đối với các mặt hàng như phân bón và nhiên liệu được dỡ bỏ hoàn toàn.
Theo dự báo, mức giá sữa hòa vốn sẽ tăng thêm 0,36 NZD/kg/MS lên 8,79 NZD/kg/MS nếu eo biển được thông quan vào tháng 8 như kỳ vọng của các chuyên gia. Trong đó, chi phí phân bón, thức ăn chăn nuôi, nhiên liệu và lãi suất vay là những áp lực chính.
Ông Mark Storey, Trưởng bộ phận Kinh tế tại DairyNZ, cho biết một tín hiệu đáng mừng là nông dân New Zealand đã giảm được phần lớn nợ nần nhờ hai mùa vụ thắng lớn liên tiếp trước đó. Đây sẽ là vùng đệm tài chính quan trọng cho mùa vụ tới.
"Nông dân hiện có khả năng chống chịu khá tốt nhờ việc tích cực trả nợ trong các mùa vụ gần đây. So với giai đoạn đầu thập kỷ, ngành sữa hiện tại ở vị thế chủ động và vững vàng hơn nhiều trước các cú sốc thị trường", ông Storey nhận định.
Trưởng bộ phận Kinh tế của DairyNZ, ông Mark Storey. Ảnh: DairyNZKhảo sát kinh tế cập nhật của DairyNZ cho giai đoạn 2024/25 xác nhận đây là một trong những năm tài chính thành công nhất của người chăn nuôi sữa trong thập kỷ qua, nhờ động lực lớn từ giá sữa neo cao.
Tuy nhiên, ông Storey cũng cảnh báo biến động giá nhiên liệu và phân bón từ cuộc xung đột Nga - Ukraine trước đây chưa từng hạ nhiệt về mức trước khủng hoảng, và đó chính là rủi ro hiện hữu lúc này.
"Mối lo ngại lớn nhất của chúng tôi là tác động dây chuyền từ các cú sốc giá. Xung đột càng kéo dài, hệ lụy càng dễ lây lan sang cả mùa vụ tiếp theo. Khi đó, mức giá cao này có thể không duy trì vĩnh viễn nhưng sẽ neo ở mức cao trong thời gian dài. Biên lợi nhuận thực tế đang thắt chặt đáng kể, và đó là bài toán đau đầu cho mùa giải năm nay", ông Storey phân tích thêm.
Cũng theo ông Storey, giá thu mua tại trang trại liên quan trực tiếp đến kỳ vọng doanh thu. Khi giá hòa vốn đã chạm ngưỡng gần 9 NZD, biên lợi nhuận hoạt động còn lại là rất mỏng. "Chỉ cần chi phí nhích nhẹ hoặc giá thu mua thực tế của Fonterra rơi xuống cận dưới của biên độ dự báo, nông dân sẽ lập tức rơi vào cảnh thua lỗ dù trước đó đang ở vị thế rất an toàn".
Đáng chú ý, dự báo trên vẫn chưa tính đến tác động từ hiện tượng thời tiết El Niño — yếu tố có thể áp đặt thêm áp lực ngân sách lên các trang trại vào mùa xuân tới.
Dù vậy, nhìn lại mùa vụ 25/26 vừa qua, ngành sữa đã về đích rực rỡ khi sản lượng toàn quốc vượt mốc 2 tỷ kg/MS (tăng 4,5% so với mùa trước). Đây cũng là mùa vụ thứ hai liên tiếp ghi nhận giá sữa duy trì vững vàng trên mức 9 NZD/kg/MS.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang