Một hội đồng xét duyệt cấp tốc vừa đưa ra quyết định chấp thuận dự thảo cho đề xuất của Meridian Energy nhằm tạm thời khai thác thêm nước từ hồ Pūkaki để phục vụ thủy điện.
Đỉnh Aoraki/Núi Cook nhìn từ phía bên kia hồ Pūkaki. Ảnh: Susan RebergenĐề xuất gây tranh cãi này sẽ cho phép Meridian hạ thấp mực nước hồ thêm 5 mét trong thời hạn 3 năm mà không cần sự phê duyệt đặc biệt từ Transpower.
Trước đó, phương án này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Transpower, Genesis và cả Bộ trưởng Năng lượng Simeon Brown ở giai đoạn muộn. Các bên đều lập luận rằng việc Meridian rút cạn lượng nước dự phòng này có thể gây ra rủi ro hệ thống lớn nếu gặp phải năm khô hạn.
Tuy nhiên, Meridian khẳng định việc tiếp cận nguồn nước dự phòng khẩn cấp một cách dễ dàng hơn sẽ giúp hạ giá điện bán buôn và cho phép doanh nghiệp lập kế hoạch phát điện hiệu quả hơn. Công ty từng cho biết ít có khả năng họ sẽ dùng hết mức dự phòng này, nhưng cứ mỗi mét nước tăng thêm sẽ giúp giảm bớt áp lực phát điện trong các mùa đông khô hạn.
Mô hình hóa trong tài liệu trình duyệt cấp tốc cho thấy, đề xuất này có thể giải phóng lượng năng lượng đủ cung cấp cho 75.000 hộ gia đình và giảm khoảng 7% giá điện bán buôn nhờ loại bỏ sự bất định về thời điểm Meridian được phép khai thác nguồn nước dự phòng.
Hồ Pūkaki. Ảnh: MeridianQuyết định dự thảo được đưa ra bất chấp việc Bộ trưởng Brown hồi tháng trước đã yêu cầu hội đồng bác bỏ đề xuất của Meridian. Ông lập luận rằng điều này sẽ làm suy yếu, chứ không phải củng cố, an ninh năng lượng quốc gia trong những năm khô hạn.
Trong ý kiến đóng góp muộn gửi tới hội đồng, Bộ trưởng nhấn mạnh việc cho phép Meridian tiếp cận nguồn nước dự trữ hiện tại "sẽ làm giảm khối lượng nước dành riêng cho các giai đoạn căng thẳng hệ thống hiếm gặp nhưng cực kỳ nghiêm trọng".
Tập đoàn Genesis Energy cũng bày tỏ mối quan ngại tương tự khi cho rằng đề xuất sẽ làm "gia tăng đáng kể rủi ro hệ thống trên quy mô quốc gia do mất đi lượng lưu trữ dự phòng". Genesis cũng lo ngại về các tác động dây chuyền đối với nhà máy thủy điện Tekapō B thuộc hệ thống thủy điện Waitaki.
Trong khi Transpower phản đối với lý do giống Genesis và Bộ trưởng Brown, thì Cục Quản lý Điện lực lại có quan điểm hoàn toàn trái ngược. Cơ quan này nhận định bước đi này sẽ thúc đẩy tính cạnh tranh và mang lại giá điện rẻ hơn cho người tiêu dùng. Họ tin rằng đề xuất sẽ tăng cường độ tin cậy của hệ thống: "Cho phép Meridian linh hoạt sử dụng nguồn thủy điện dự phòng Pūkaki đồng nghĩa với việc hệ thống có nhiều lựa chọn quản trị rủi ro hơn."
Giám đốc điều hành Meridian, ông Mike Roan, cho biết doanh nghiệp tôn trọng và ghi nhận ý kiến của các bên lo ngại về tác động đến nguồn nước dự phòng.
"Trước phản hồi từ các bên, chúng tôi cam kết sẽ chỉ vận hành một nửa phạm vi lưu trữ dự phòng trong năm 2026 để giữ lại một phần cho mục đích an ninh năng lượng", ông Roan nói. Công ty cũng lên kế hoạch thảo luận với các đối tác trong ngành về phương án vận hành cho những năm tiếp theo.
Dẫu vậy, Meridian vẫn muốn mang lại "lợi ích lớn cho người tiêu dùng".
Ông giải thích: "Khi giải phóng thêm một chút nước để làm điện, chúng tôi sẽ giảm bớt lượng than sử dụng. Vì than đắt hơn nước nên giá điện bán buôn sẽ giảm xuống". Giá bán lẻ điện được tính toán dựa trên giá bán buôn kỳ vọng, do đó dòng tiền tiết kiệm được sẽ trực tiếp tới tay người tiêu dùng, các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất công nghiệp. "Chúng tôi ước tính mức tiết kiệm có thể lên tới hơn 400 triệu NZD mỗi năm — một con số khổng lồ và đó chính là động lực của chúng tôi."
Giám đốc điều hành Meridian, ông Mike Roan. Ảnh: Meridian EnergyỞ khía cạnh khác, nhiều tổ chức được mời tham vấn, bao gồm Bộ Bảo tồn và Hội đồng Vùng Canterbury, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về môi trường. Cả hai tổ chức đặc biệt lo ngại về tác động tiêu cực đến các vùng đất ngập nước và sinh cảnh của các loài sinh vật khi mực nước hồ bị hạ thấp. Vùng ven hồ Pūkaki là nơi sinh sống của loài cà kheo đen (kakī) đang ở tình trạng cực kỳ nguy cấp tại New Zealand.
Loài chim cà kheo đen (kakī). Ảnh: Bộ Bảo tồnĐể được phê duyệt dự thảo, dự án phải tuân thủ một loạt điều kiện khắt khe về môi trường, bao gồm việc xây dựng và duy trì "hàng rào ngăn thằn lằn" nhằm bảo vệ các loài thằn lằn bản địa khỏi các tác động từ hoạt động thi công đá của dự án.
Earl Bardsley, nhà thủy văn học kiêm Phó Giáo sư tại Đại học Waikato, trước đó chia sẻ với RNZ rằng việc can thiệp vào hồ có thể làm giảm tới 20% diện tích mặt nước và làm phơi bày 35 km² lòng hồ.
Hội đồng xét duyệt cấp tốc được yêu cầu phải đưa ra phán quyết cuối cùng trước ngày 3 tháng 7. Người phát ngôn của Bộ trưởng Brown cho biết lập trường của ông vẫn giữ nguyên và ông sẽ tiếp tục đưa ra ý kiến đóng góp đối với quyết định tạm thời cũng như các điều kiện dự thảo sắp tới.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang