Dữ liệu chính thức từ Chính phủ New Zealand cho thấy kể từ năm 2020 đến nay, đã có hơn 20 công dân Mỹ nộp đơn xin tị nạn tại quốc gia này — và ít nhất một gia đình đã được chấp thuận.
Đơn xin tị nạn tại New Zealand của hai anh em mang quốc tịch Mỹ đã kháng án thành công. Nguồn ảnh: RNZHầu hết các đơn tị nạn từ Mỹ bị bác bỏ đều xuất phát từ lý do lo sợ tội phạm súng đạn, môi trường và bối cảnh chính trị. Tuy nhiên, trường hợp của hai anh em mang song tịch Mỹ/Jordan đã kháng án thành công do Tòa án Phúc thẩm Tị nạn nhận định việc mang hai quốc tịch có thể khiến họ gặp nguy hiểm.
Mẹ của hai trẻ này trước đó đã được cấp chế độ tị nạn tại New Zealand sau khi liên tục bị chồng bạo hành tại đây và bị gia đình chồng coi như người phục vụ trong thời gian sống ở Jordan. Vì không có quốc tịch Mỹ, người mẹ không thể cùng con trai (11 tuổi) và con gái (7 tuổi) chuyển đến Mỹ sống. Sau khi ly hôn, cô được tòa giao quyền nuôi con.
Tòa án nhận định nếu không trao quyền tị nạn cho hai đứa trẻ, chính quyền Mỹ nhiều khả năng sẽ trục xuất các em về Jordan — nơi quyền được bảo vệ khỏi các hành vi đối xử dã man, tàn bạo hoặc hạ thấp nhân phẩm của trẻ em có nguy cơ bị xâm phạm nghiêm trọng.
"Tại Jordan, các em đối mặt với nguy cơ bị giao cho gia đình cha và chịu sự ngược đãi từ cả hai phía nội ngoại," Tòa án nêu rõ. "Còn tại Mỹ, các em lo sợ phải sống dưới dạng vị thành niên không người giám hộ trong các cơ sở bảo trợ và có nguy cơ bị trả về cho gia đình ở Jordan."
Người mẹ cùng chồng đến New Zealand vào năm 2011 khi người chồng đi du học. Bạo lực gia đình xảy ra ngay từ đầu và kéo dài cho đến khi hai người ly hôn. Tòa án Gia đình sau đó đã ra lệnh cấm người cha đưa các con ra nước ngoài.
Các trường hợp xin tị nạn bị bác bỏ
Trái ngược với trường hợp trên, đa số các đơn xin tị nạn từ công dân Mỹ đều bị từ chối do không đáp ứng đủ tiêu chuẩn pháp lý:
• Lo sợ bạo lực súng đạn và nội chiến: Một phụ nữ Mỹ xin tị nạn vì lo ngại dịch bệnh Covid-19, tội phạm súng đạn và tình hình chia rẽ chính trị. Tòa án bác bỏ và nhận định nguy cơ bùng nổ "nội chiến" tại Mỹ chỉ là giả định xa rời thực tế.
• Quan điểm chính trị và môi trường: Một người đàn ông Mỹ cho rằng ông bị ngược đãi vì bày tỏ quan điểm chống chính phủ và lo sợ ô nhiễm môi trường. Tòa án khẳng định Công ước Tị nạn không được thiết kế để cấp quyền cư trú cho những cá nhân đơn thuần bất đồng về mặt chính trị hay đạo đức với quốc gia của họ.
• Tránh né pháp luật: Một số trường hợp khác bao gồm một nam giới song tính người Do Thái lo sợ sau khi ông Donald Trump đắc cử; một người đàn ông tìm cách trốn tránh lệnh bắt giữ từ cảnh sát Mỹ; và một phụ nữ 68 tuổi có dấu hiệu tâm thần cho rằng người thân bị khủng bố sát hại.
Tòa án dẫn lại phán quyết từ năm 1995: "Đối với một nền dân chủ tiên tiến tôn trọng pháp quyền như Hoa Kỳ, luôn có sự định kiến mặc định rằng nhà nước sẽ bảo vệ quyền lợi của công dân."
Lỗ hổng lợi dụng chính sách tị nạn
Bên cạnh những trường hợp thực sự lo ngại cho an toàn bản thân, Bộ di trú New Zealand cảnh báo nhiều người đang cố tình lợi dụng quy trình tị nạn để lấy giấy phép lao động tự do.
Bộ trưởng Di trú Erica Stanford cho biết: "Đại đa số các đơn tị nạn đều không có cơ sở. Trong nhiều trường hợp, người nộp đơn thực hiện điều này vào những ngày cuối cùng của visa cũ nhằm mục đích kéo dài thời gian ở lại New Zealand làm việc."
Tại New Zealand, số lượng đơn xin tị nạn đông nhất vẫn đến từ Ấn Độ (683 đơn trong năm qua) và Trung Quốc (336 đơn). Bên cạnh Mỹ, một số quốc gia phát triển khác cũng xuất hiện trong danh sách xin tị nạn bao gồm Ireland (6 đơn), Nhật Bản (5 đơn) và Anh (7 đơn kể từ năm 1997, tất cả đều bị bác bỏ).
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang