Trong bài viết thuộc chuỗi chuyên đề "Bức tranh Quốc gia", một nam y tá 50 tuổi đã chia sẻ góc nhìn và quyết định bỏ phiếu của mình trong kỳ bầu cử tháng 11 tới.
Ai sẽ là người dẫn dắt New Zealand bước sang năm 2027? (Nguồn: 1News)Ông đang sinh sống ở đâu tại New Zealand? Tôi sống ở Christchurch.
Ông thuộc nhóm sắc tộc nào? Người New Zealand gốc Âu (Pākehā).
Gia đình ông hiện có bao nhiêu người? Nhà tôi có bốn người: hai con gái, vợ tôi và tôi.
Thu nhập hàng năm trước thuế của gia đình ông là bao nhiêu? Khoảng 230.000 NZD.
Ông đã quyết định sẽ bầu cho ai trong kỳ bầu cử tháng 11 chưa? Tôi nghĩ mình sẽ dành lá phiếu ứng cử viên cho nghị sĩ đương nhiệm tại địa phương – ông ấy thuộc đảng Quốc gia. Còn lá phiếu cho đảng, có lẽ tôi sẽ chọn đảng New Zealand First (NZ First) như một hình thức phản đối nhẹ.
Ông đang muốn phản đối điều gì? Tôi thấy cả đảng Lao động và đảng Quốc gia đều chưa thực sự đối mặt với những căn bệnh cố hữu của New Zealand. Họ không cho thấy sự cam kết trong việc khôi phục nền kinh tế mà có vẻ quan tâm nhiều hơn đến lợi ích của các nhóm cử tri ruột.
Đảng Quốc gia có nhỉnh hơn một chút trong cam kết cải cách giáo dục – tôi đánh giá cao những gì bà Erica Stanford đang làm, trong khi đảng Lao động dường như chỉ biết lắng nghe các công đoàn giáo viên. Tuy nhiên, đảng Quốc gia lại tỏ ra thiếu năng lực trong việc vận hành hệ thống y tế công.
Có chính sách cụ thể nào của NZ First thu hút ông không? Họ có thể nhỉnh hơn ở mảng đối ngoại... nhưng quan trọng nhất, họ không phải là đảng Quốc gia hay đảng Lao động.
Dù NZ First hợp tác với Lao động hay Quốc gia, sự xuất hiện của họ sẽ giúp tiết chế bớt sự cực đoan về mặt tư tưởng của các đảng lớn. Quốc gia có xu hướng tân tự do và thiên vị chủ doanh nghiệp, còn Lao động lại mang nặng tính xã hội chủ nghĩa. Ông Winston Peters (lãnh đạo NZ First) giúp làm mềm các góc cạnh thô ráp đó và vẫn thúc đẩy được một số việc có ích.
Lãnh đạo đảng NZ First, ông Winston Peters (Nguồn: 1News)Ông đánh giá thế nào về Dự luật Sửa đổi Định nghĩa Nam và Nữ của NZ First? Tôi không phản đối dự luật này vì tôi cho rằng một số vấn đề xã hội thời gian qua đã đi quá giới hạn. Ví dụ, Ngành Y tế New Zealand (Health NZ) từng bắt đầu dùng từ "người mang thai" thay vì "phụ nữ" trong các văn bản chính thức. Điều này không nhằm ác ý hay kỳ thị cộng đồng LGBTQ+ hay người chuyển giới, nhưng rõ ràng chính phủ Lao động trước đó đã đi hơi quá đà.
Nếu NZ First tham gia chính phủ, nhiều khả năng sẽ là liên minh với Quốc gia. Ông ấn tượng thế nào về Thủ tướng Christopher Luxon? Tôi không đánh giá cao ông ấy. Luxon thiếu khả năng đọc vị dư luận và giống một nhà quản lý doanh nghiệp hơn là một chính trị gia.
Thủ tướng Christopher Luxon (Nguồn: 1News)Ông ấy không phải người xấu, nhưng thuộc tuýp lãnh đạo ít lắng nghe. Ông ấy luôn cho rằng mình đúng và cứ thế làm tới. Tôi dự đoán ông ấy sẽ bị mất ghế lãnh đạo, bất kể kết quả bầu cử tháng 11 ra sao.
Còn về ông Chris Hipkins (Lãnh đạo đảng Lao động) thì sao? Ông ấy khá dễ mến, nhưng lại thích giấu bài. Hipkins không dũng cảm tuyên bố rõ: "Đây là những gì Lao động muốn làm và đây là cách chúng tôi thực hiện". Tôi nhớ khoảng tháng 4 năm nay, khi mọi người đều than phiền về chính phủ Quốc gia và chờ đợi giải pháp từ Lao động, họ lại hoàn toàn im lặng. Đến khi tung ra chính sách thì lại gây thất vọng.
Ông Hipkins khẳng định ông vẫn sẽ tiếp tục nắm quyền lãnh đạo đảng khi kỳ bầu cử đến. (Nguồn: Breakfast)Ông có cảm thấy ông Winston Peters kiểm soát cuộc chơi tốt hơn? Đúng hơn là tinh thần chung của NZ First. Định hướng của NZ First là chăm lo cho những người dân New Zealand bình thường.
Đối với đảng Xanh, phải ghi nhận họ có ý tưởng táo bạo về việc mở siêu thị do nhà nước quản lý. Nhưng tôi thấy các chính sách của họ thiếu chiều sâu. Họ đã chuyển từ một đảng vì môi trường thành một đảng vì công bằng xã hội.
Đảng Xanh muốn thành lập một chuỗi siêu thị quốc doanh mang tên KiwiMart trên toàn quốc với 120 cửa hàng, nhằm tăng cường tính cạnh tranh và hạ giá hàng hóa thiết yếu. (Nguồn: 1News)Đảng Lao động (năm 2023) thì lúng túng trong vấn đề đồng quản trị. Họ không giải thích rõ khái niệm đó là gì hay vận hành ra sao trong thực tế. Chính điều đó đã làm mất lòng cử tri.
Đảng Opportunity có xuất hiện nhưng chính sách không khả thi. Tôi không thích đảng ACT vì tôi không ủng hộ chủ nghĩa tân tự do. Còn đảng Māori thì lại muốn chia rẽ mọi thứ. Những phát ngôn của họ cách đây 3 năm thực sự đáng quan ngại.
NZ First ủng hộ thắt chặt nhập cư và giới hạn trợ cấp hưu trí cho công dân New Zealand, góc nhìn của ông thế nào? Tôi chưa rõ lập trường của mình về chính sách hưu trí. Nhưng về nhập cư, tôi nghĩ chúng ta đã quá mở cửa trong 10 năm qua, và điều đó đôi khi phải trả giá bằng tương lai của thế hệ trẻ.
Tôi không hề định kiến với người nhập cư. Tôi làm việc ở bệnh viện công với rất nhiều đồng nghiệp nhập cư – họ rất chăm chỉ. Chỉ là các chính phủ tiền nhiệm đã không chăm lo tốt cho chính người dân trong nước.
Ông có nghĩ hệ thống y tế New Zealand đang bị thiếu kinh phí? Một số nơi có thể thiếu, nhưng vấn đề cốt lõi là hệ thống y tế công vận hành chưa hiệu quả. Đó không phải là chuyện thiếu tiền, mà là do tắc nghẽn quy trình.
Xây thêm bệnh viện không giải quyết được gốc rễ. Chúng ta cần làm cho hệ thống chạy trơn tru hơn. Bệnh viện công vẫn dùng công nghệ rất lạc hậu. Trước đây tôi làm ở phòng đăng ký của một bệnh viện phụ sản, các hộ sinh vẫn phải fax tài liệu – và đến tận bây giờ họ vẫn fax. Nhân viên hành chính phải nhận hàng đống giấy fax rồi nhập liệu thủ công. Giấy tờ chất đống đến mức phải tuyển thêm người chỉ để nhập dữ liệu.
Nếu áp dụng công nghệ hiện đại, quy trình sẽ nhanh hơn và tiết kiệm ngân sách đáng kể.
Tuy nhiên, lực lượng bác sĩ thì đang thiếu trầm trọng. Các bác sĩ trẻ có lương thấp hơn một số y tá nhưng phải làm 70–80 giờ/tuần. Họ là con người, khi kiệt sức thì rất dễ mắc sai sót, mà sai sót trong y khoa thì cực kỳ nghiêm trọng. Chúng ta cần thêm bác sĩ.
Bộ trưởng Bộ Y tế Simeon Brown (Nguồn: Getty)Ông nghĩ sao về đề xuất "Thẻ Y tế" của Lao động với cam kết 3 lần khám bác sĩ gia đình (GP) miễn phí? Chính sách đó không thực tế vì nước ta làm gì có đủ bác sĩ gia đình. Cho dù có miễn phí mà không đặt được lịch hẹn thì cũng vô nghĩa. Đó là cách sử dụng ngân sách công không hiệu quả, mang tính mị dân hơn là giải quyết gốc rễ.
NZ First đề xuất rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Vấn đề môi trường có quan trọng với ông không? Không phải ưu tiên hàng đầu, nhưng tôi vẫn quan tâm. Tôi dị ứng với cách các chính trị gia cực đoan hóa vấn đề. Như việc khai thác khoáng sản: đôi khi chúng ta cần phát triển kinh tế, nhưng phải khai thác một cách thân thiện với môi trường, phục hồi tài nguyên và xử lý chất thải chuẩn chỉnh.
Phó Lãnh đạo đảng NZ First, ông Shane Jones, là người ủng hộ ngành công nghiệp khai khoáng. Ông hiện cũng giữ chức Bộ trưởng Bộ Đại dương và Thủy sản, Phát triển Vùng, và Tài nguyên; cùng chức vụ Thứ trưởng Bộ Tài chính và Năng lượng. (Nguồn: 1News)Góc nhìn của ông về các trung tâm dữ liệu AI đang được đề xuất xây dựng? Đó là cơ hội bắt buộc phải nắm bắt, nếu không chúng ta sẽ bị bỏ lại thời kỳ đồ đá. Dù các trung tâm này tiêu tốn nhiều điện năng và có thể đẩy giá điện lên, nhưng công nghệ là xu thế tất yếu. Tất nhiên, không cần phải xây ồ ạt hàng trăm cái, nhưng phải có để thích nghi với thế kỷ 21.
Cơ sở hạ tầng mới gần Invercargill đang thắp sáng kỳ vọng của khu vực này trong việc trở thành một trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI). (Nguồn: 1News)Ông có dùng AI trong công việc không? Một chút. Tôi dùng AI để rà soát lỗi logic và văn phong khi viết tiểu luận cho chương trình cao học.
Ông có lo ngại AI sẽ ảnh hưởng đến công việc y tá của mình? Tôi thấy rất an toàn. Ngành điều dưỡng luôn cần tương tác trực tiếp giữa con người với con người.
Ông đã bao giờ có ý định sang Australia làm việc vì mức lương cao hơn? Rất muốn, nhưng tôi đã 50 tuổi và mới đổi sang nghề y tá được 3 năm. Nếu trẻ hơn, chắc chắn tôi sẽ đi.
Nếu con gái tôi học xong trung học, tôi cũng sẽ khuyên con sang Australia. Bên đó nhiều cơ hội hơn, thu nhập cao hơn, chất lượng sống và hệ thống y tế cũng tốt hơn.
Ông có ủng hộ việc bắt buộc dạy tiếng Māori (te reo Māori) ở cấp tiểu học? Có chứ. Hồi nhỏ trường tôi cũng dạy. Điều đó giúp tôi hiểu hơn về văn hóa Māori và không cảm thấy xa lạ với các giá trị truyền thống của họ.
Ông nghĩ sao về đề xuất tăng độ tuổi nghỉ hưu lên 67 của đảng Quốc gia? Tôi thấy bình thường. Nghề y tá cho tôi nhiều lựa chọn vị trí công việc khác nhau, và tôi xác định có thể phải làm việc đến năm 70 tuổi mới đủ trang trải cuộc sống.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang