Nhiều tài liệu vô giá như Hiệp ước Waitangi, hồ sơ chiến tranh và đơn kiến nghị về quyền bầu cử của phụ nữ đang đứng trước nguy cơ bị bỏ bê. Đây là cảnh báo từ các chuyên gia trước đề xuất cắt giảm 47 vị trí làm việc toàn thời gian tại Lưu trữ Quốc gia New Zealand và Thư viện Quốc gia vào cuối năm nay.
Các tài liệu về Hiệp ước, hồ sơ chiến tranh và đơn kiến nghị về quyền bầu cử của phụ nữ nằm trong số những báu vật có nguy cơ bị bỏ bê, theo cảnh báo từ những người phản đối đợt cắt giảm nhân sự mới tại Lưu trữ Quốc gia New Zealand và Thư viện Quốc gia. (Nguồn: 1News)Dù thuộc nhóm các cơ quan có quy mô nhân sự nhỏ nhất trong bộ máy công quyền, hai đơn vị này vẫn phải tái cơ cấu. Các ý kiến phản đối cho rằng đợt cắt giảm sẽ suy giảm nghiêm trọng năng lực bảo tồn và khả năng tiếp cận lịch sử của New Zealand.
Nhà lịch sử Vincent O'Malley nhấn mạnh kho tư liệu tại hai cơ quan này luôn có nhu cầu khai thác rất lớn: "Các nhà nghiên cứu lịch sử, chuyên gia về hiệp ước, các bộ tộc iwi, học sinh, sinh viên, học giả và những người tìm kiếm lịch sử gia đình đều phụ thuộc vào nguồn tài liệu này mỗi ngày."
Đợt cắt giảm này diễn ra chỉ hai năm sau một đợt tinh giản nhân sự từng làn sóng phản đối dữ dội. Ông O'Malley nhận định tác động tiêu cực sẽ chồng chất: "Hệ luỵ tích tụ sẽ dẫn đến việc các tư liệu mới không được phân loại và lưu trữ kịp thời."
Ông Peter Miller, đại diện Hiệp hội Lưu trữ & Hồ sơ, cho biết tinh thần làm việc của nhân viên đang sút giảm nghiêm trọng. Ông cũng chỉ ra thực trạng hạn chế giờ mở cửa tại các chi nhánh địa phương của Archives New Zealand: "Các văn phòng khu vực hiện chỉ mở cửa vào buổi sáng. Tôi không rõ có cơ quan nhà nước nào khác chỉ làm việc bán thời gian như vậy không."
Ông Miller cảnh báo các tiêu chuẩn quản lý hồ sơ đang đi xuống đáng kể, lấy ví dụ một toà nhà duy nhất tại Dunedin đang lưu giữ hơn 120,000 bản di chúc: "Nhiều kỷ vật và hồ sơ sẽ bị thất lạc vì thiếu sự quản lý đúng đắn, trong khi lượng tài liệu tồn đọng chưa xử lý ngày một chất đống."
Bà Trena Lile từ Hiệp hội Thư viện Trường học cho biết dịch vụ hỗ trợ thư viện học đường là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. "Hình như chính phủ chỉ xem thư viện là một căn phòng chứa đầy sách vô hồn," bà chia sẻ.
Bộ Nội vụ New Zealand khẳng định việc tái cơ cấu là bắt buộc để đảm bảo tính bền vững tài chính, đồng thời cam kết nhân viên vẫn nỗ lực bảo vệ và cung cấp quyền truy cập di sản. Bộ trưởng Nội vụ Brooke van Velden cho biết quá trình tham vấn đang diễn ra và quyết định cuối cùng thuộc về người quản lý trực tiếp.
Đáng chú ý, kế hoạch tinh giản diễn ra ngay sau khi hàng triệu tài liệu được chuyển sang một tòa nhà lưu trữ mới được xây dựng hiện đại. Một số vị trí bị cắt giảm dự kiến sẽ được thay thế bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, ông O'Malley phản đối quan điểm này: "Nhân sự tại đây đảm nhận các công việc chuyên môn cao mà AI hoàn toàn không thể thay thế." Ông Miller nói thêm rằng công tác lưu trữ phụ thuộc nhiều vào sự đánh giá của con người, chẳng hạn như việc quyết định giữ lại hay tiêu hủy một hồ sơ.
Quyết định chính thức về đợt cắt giảm nhân sự này sẽ được đưa ra vào tháng 11.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang