Sự gia tăng đột biến của các ca mắc cúm vào cuối mùa đang gia tăng áp lực đè nặng lên hệ thống y tế vốn đang trong tình trạng quá tải.
Virus cúm A (H3N2) nhìn qua kính hiển vi. (Nguồn: rnz.co.nz)Tác giả: Kate Green (Theo RNZ)
Bác sĩ Hannah Cooper, chuyên gia y tế công cộng thuộc đội ngũ trí tuệ y tế (health intelligence) tại PHF Science, chia sẻ với RNZ rằng có nhiều cách khác nhau để định nghĩa một mùa cúm "tồi tệ".
Mùa dịch năm nay trở nên nghiêm trọng vì số lượng người mắc cúm cùng một lúc tăng quá nhanh. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu kết luận nào cho thấy chủng virus năm nay khiến bệnh nhân nặng hơn so với các năm trước.
Điều gì khiến mùa cúm năm nay trở nên nghiêm trọng?
Theo ghi nhận chính thức, mùa cúm tại New Zealand kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10. Virus gây ra các triệu chứng như sốt, chảy nước mũi, ho hoặc rối loạn tiêu hóa, với nhiều chủng virus khác nhau lưu hành mỗi năm.
Mỗi mùa cúm đều chịu ảnh hưởng từ mùa dịch trước đó. Năm ngoái, sự xuất hiện của biến thể cúm có tên "Super-K" đạt đỉnh muộn đã kéo dài mùa dịch, giúp cộng đồng duy trì được một phần miễn dịch kéo dài sang tận năm nay.
Tuy nhiên, do đỉnh dịch năm nay đến muộn hơn, khả năng bảo vệ từ vắc-xin cúm mà người dân tiêm từ đầu mùa đông đã giảm bớt, khiến cơ thể dễ bị tấn công hơn.
Thời tiết lạnh không trực tiếp gây ra bệnh cúm, nhưng lại khiến virus lây lan nhanh hơn.
Theo bác sĩ Cooper, đợt không khí lạnh diện rộng vào đầu tháng 8 vừa qua đã đẩy mạnh tốc độ lây nhiễm. Đây cũng là thời điểm số lượng cuộc gọi cấp cứu bắt đầu tăng vọt, đạt mức cao kỷ lục vào tuần tính từ ngày 10/8.
Virus lây lan nhanh hơn vào mùa đông do nhiệt độ thấp và việc lưu thông không khí kém. (Nguồn: istock.com)Virus lây lan dễ dàng hơn trong thời tiết lạnh do nhiệt độ thấp và không khí khô giúp virus sống lâu hơn, đồng thời làm suy yếu hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể. Ngoài ra, việc mọi người tập trung trong không gian kín, thiếu thông thoáng vào mùa lạnh cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo.
Tình trạng này, kết hợp với tỷ lệ tiêm chủng chưa cao, càng tạo điều kiện cho virus bùng phát rộng rãi. Tính đến ngày 6/9, mới chỉ có 1.256.766 người tiêm vắc-xin cúm — chiếm chưa đầy một phần tư dân số — và phần lớn trong số họ đã tiêm từ tháng 5.
Dù biến chủng H3 (phân nhánh chiếm ưu thế năm nay) đã xuất hiện từ năm ngoái, người dân New Zealand nhìn chung vẫn dễ bị tổn thương trước chủng virus này.
Dù vậy, vắc-xin hiện tại vẫn cho thấy độ tương thích tốt. Bác sĩ Cooper nhấn mạnh rằng vắc-xin cúm phát huy hiệu quả tốt nhất trong việc giảm tỷ lệ biến chứng nặng chứ không ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ nhiễm bệnh. Do đó, số lượng ca mắc cao không đồng nghĩa với việc vắc-xin kém hiệu quả. Dữ liệu thực tế tại các bệnh viện cho thấy chủng cúm thống trị hiện nay đều nằm trong danh mục bảo vệ của vắc-xin.
Mùa cúm năm nay có vẻ nghiêm trọng hơn do đội ngũ nhân viên y tế vốn đã phải chịu nhiều áp lực. (Nguồn: istock.com)Mùa cúm năm nay so với quá khứ như thế nào?
Bác sĩ Cooper cho biết đây là câu hỏi rất khó trả lời chính xác. Phương pháp thống kê các ca bệnh cúm đã thay đổi qua từng thời kỳ.
Hiện nay, dữ liệu được ghi nhận theo phương pháp SARI (Nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng) tại khu vực Auckland như một mẫu đại diện cho toàn bộ dân số. "Tôi không nghĩ có ai có thể khẳng định chắc chắn mùa dịch năm nay so với 20 hay 30 năm trước như thế nào."
Cơ cấu dân số cũng thay đổi theo thời gian về quy mô, độ tuổi và các bệnh lý nền đi kèm. Điều này có nghĩa là tác động của một mùa cúm nghiêm trọng lên áp lực hệ thống y tế năm 2026 sẽ rất khác so với những thập kỷ trước.
Áp lực lên hệ thống bệnh viện lớn đến mức nào?
Sự gia tăng cùng lúc của một lượng lớn ca bệnh cúm đang giáng một đòn mạnh vào hệ thống y tế vốn đã ở trong tình trạng quá tải.
Mặc dù Ngành Y tế New Zealand (Health NZ) đã bổ sung thêm nhân lực để giảm bớt áp lực trong mùa đông, các bác sĩ tại các khoa cấp cứu (ED) phản ánh họ vẫn đang quá tải trước lượng bệnh nhân tăng đột biến. Theo dữ liệu từ Health NZ do RNZ ghi nhận trước đó, nhiều bệnh viện đã lâm vào tình trạng quá tải ngay cả trước khi số ca cúm đạt đỉnh.
Thống kê tỷ lệ lấp đầy giường bệnh tại 8 bệnh viện vào lúc 8 giờ sáng trong 8 ngày (từ 7/8 đến 14/8) cho thấy đa số đều rơi vào tình trạng số bệnh nhân vượt quá số giường thực tế.
Tuy nhiên, dữ liệu mới nhất đã ghi nhận tín hiệu hạ nhiệt — tỷ lệ mắc bệnh đã giảm từ mức đỉnh 16,3 ca/100.000 dân (tuần kết thúc ngày 30/8) xuống còn 13,7 ca/100.000 dân (tuần kết thúc ngày 6/9) — cho thấy đỉnh dịch có thể đã trôi qua.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang