Ngồi đối diện với công cụ phỏng vấn trí tuệ nhân tạo (AI), Charlie Maclean nỗ lực thể hiện bản thân tốt nhất có thể, nhưng trải nghiệm đó thật gượng gạo và kỳ quặc.
Tình trạng sử dụng AI phỏng vấn nhằm thu thập dữ liệu ứng viên. Ảnh: Pixababy"Công cụ AI đưa ra những câu hỏi rất cụ thể", cô chia sẻ. Tuy nhiên, nó hoàn toàn không giống một cuộc trò chuyện trực tiếp giữa ứng viên và nhà tuyển dụng.
"Nó sẽ bắt lấy một từ khóa hoặc một chi tiết bạn vừa nói, chẳng hạn như: 'À, bạn có kinh nghiệm quản lý dự án rất tốt - hãy kể thêm về điều đó'."
Thời gian trả lời cho từng câu hỏi bị giới hạn nghiêm ngặt. Điều này khiến ứng viên không có khoảng nghỉ để suy nghĩ kỹ lưỡng trước khi đưa ra đáp án.
"Bạn gần như không thể dừng lại một giây để suy nghĩ mid-sentence (giữa câu). Hệ thống sẽ tự động mặc định là bạn đã nói xong, lập tức ngắt lời và chuyển sang câu hỏi tiếp theo", Maclean trả lời phỏng vấn trang tin RNZ.
Trải nghiệm phỏng vấn đầy gượng ép này càng trở nên bất thường hơn khi công ty vốn rất vội vã tiếp cận cô lại đột ngột cắt đứt liên lạc ("ghosting") ngay sau đó.
Maclean hiện lên tiếng cảnh báo cộng đồng về các công ty liên tục đăng tải tin tuyển dụng trên các nền tảng như LinkedIn, chào mời công việc từ xa với mức lương vô cùng hấp dẫn.
Charlie Maclean e ngại cô đã vô tình cung cấp dữ liệu cá nhân cho một công ty sử dụng nó để huấn luyện AI. Ảnh: Cung cấpSau khi tự tìm hiểu trên mạng, cô nghi ngờ công ty phỏng vấn mình bằng AI thực chất chỉ đang tìm cách thu thập dữ liệu cá nhân nhằm mục đích huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo. Đây là một hình thức lừa đảo tiềm ẩn hoặc được biết đến với tên gọi "việc làm ma" – kịch bản mà doanh nghiệp đăng tin tuyển dụng nhưng không hề có ý định tuyển người.
Trải nghiệm tồi tệ này đã thúc đẩy Maclean gửi đơn kiến nghị lên Quốc hội, đề xuất cấm triệt để các hành vi đăng tin tuyển dụng giả mạo như vậy.
"Dữ liệu là vua" trong kỷ nguyên số
Tiến sĩ Ben Walker, Giảng viên cao cấp về Tâm lý học Tổ chức tại Đại học Victoria, cho biết dù chưa có bằng chứng pháp lý đống đinh hành vi này, những thảo luận dày đặc trên mạng xã hội cho thấy rất nhiều tin tuyển dụng do một số công ty đăng tải là hoàn toàn giả mạo.
Andrew Lensen, giảng viên cao cấp về trí tuệ nhân tạo tại Đại học Victoria. Ảnh: Cung cấpCác doanh nghiệp bị chỉ trích gay gắt trên các diễn đàn trực tuyến vì nghi vấn thu thập dữ liệu ứng viên hiện vẫn giữ im lặng và không phản hồi yêu cầu bình luận từ RNZ.
Dù chưa trực tiếp ghi nhận các vụ việc "việc làm ma" tại New Zealand, nhiều chuyên gia tuyển dụng thừa nhận họ đã nghe đồng nghiệp quốc tế cảnh báo về chiêu trò này.
Một nhà tuyển dụng với gần 20 năm kinh nghiệm nhận định: Việc các công ty tung tin tuyển dụng giả để thu thập hồ sơ ứng viên là một hành vi gian lận mới nổi và đang trở thành chủ đề nóng trong giới nhân sự toàn cầu.
Ông Bruce Pilbrow, Giám đốc điều hành công ty tuyển dụng Tribe Group, đánh giá kịch bản này hoàn toàn có khả năng xảy ra và là một phương thức cực kỳ hiệu quả để thu thập thông tin cốt lõi. "Có rất nhiều hoạt động đang diễn ra trong lĩnh vực AI và trực tuyến liên quan đến việc thu thập dữ liệu. Trong thời đại này, dữ liệu chính là vua", ông nhấn mạnh.
Dù tin tuyển dụng có phải là giả hay không, Tiến sĩ Andrew Lensen, Giảng viên cao cấp về Trí tuệ nhân tạo tại Đại học Victoria, cho biết mối lo ngại về điểm đến của dữ liệu cá nhân đang ngày càng tăng cao.
CV và thư xin việc chứa đựng một lượng lớn dữ liệu giá trị cao, từ họ tên, trình độ học vấn đến địa chỉ nhà riêng. "Đó là toàn bộ lịch sử sự nghiệp, những gì bạn đã học và các kỹ năng bạn sở hữu. Chúng ta thường không nghĩ quá nhiều về nó, nhưng đó là một kho thông tin khổng lồ."
"Nếu dữ liệu này bị đưa vào bất kỳ hệ thống hay cơ sở dữ liệu nào phục vụ cho việc phát triển AI trong tương lai, việc người lao động ngày càng lo ngại về nơi dữ liệu của họ đi về đâu là hoàn toàn chính đáng", Tiến sĩ Lensen nhận định.
Tuyển dụng ồ ạt: Dấu hiệu cảnh báo lừa đảo
Trong suốt nhiều tháng tìm việc, Maclean cho biết cô đã gặp không ít công ty trên LinkedIn đăng tải các vị trí làm việc từ xa với mức lương cao bất thường nhưng kết quả "chẳng đi đến đâu".
Theo Tiến sĩ Walker, một đợt tuyển dụng dồn dập và bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo. "Khi một công ty hoàn toàn xa lạ đột nhiên triển khai các chiến dịch như vậy, đó là tín hiệu báo động về tính xác thực của vị trí tuyển dụng - liệu đó là công việc thật hay chỉ là bình phong cho một mục đích khác."
Là một nền tảng toàn cầu, LinkedIn có cơ chế hoạt động khác biệt so với các trang tuyển dụng địa phương như SEEK hay Trade Me. Theo đánh giá của ông Walker, nền tảng này đang đối mặt với hiện tượng suy giảm chất lượng nội dung nghiêm trọng.
Trả lời RNZ, đại diện LinkedIn khẳng định nền tảng đang đầu tư mạnh mẽ vào các công cụ xác thực miễn phí cho công việc, nhà tuyển dụng và trang doanh nghiệp, đồng thời cam kết mọi tin tuyển dụng đều phải chân thực. Trong khi đó, SEEK và Trade Me cho rằng "việc làm ma" không phải là vấn đề nhọn nhắt trên hệ thống của họ nhờ chi phí đăng tin bắt buộc, quy trình xác minh chặt chẽ và cơ chế cho phép ứng viên báo cáo vi phạm.
Đơn kiến nghị và lời cảnh báo cho người tìm việc
Maclean hiện đã tìm được công việc mới, nhưng hành trình gian nan trước đó từng khiến cô kiệt sức và hoài nghi về giá trị của bản thân. Để gây chú ý với nhà tuyển dụng trong một thị trường quá nhiều "nhiễu", cô thậm chí từng gửi tặng bánh cupcake có in mã QR dẫn đến hồ sơ cá nhân chỉ để đổi lấy một cuộc gọi trao đổi.
Chính quá trình tìm việc đầy mệt mỏi cùng trải nghiệm phỏng vấn bất ổn đã thôi thúc cô gửi đơn kiến nghị lên Quốc hội, yêu cầu ban hành luật cấm rõ ràng đối với các hành vi tuyển dụng ma, tương tự như các biện pháp xử lý cứng rắn tại một số quốc gia khác.
"Thị trường việc làm hiện tại cực kỳ khốc liệt. Tôi không thể giải quyết hết khó khăn cho mọi người, nhưng đây có vẻ là một vấn đề có thể xử lý dễ dàng... Ít nhất, những nỗ lực mà ứng viên bỏ ra phải được đặt vào những cơ hội công việc có thật", Maclean chia sẻ.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang